KORRUPCIYAǴA QARSÍ GÚRESIWDE «AYRÍQSHA JAǴDAY»
Korrupciya – paraxorlıq, tanıs-bilislik hám lawazımnan paydalanıw arqalı jeke máp kóriw jaǵdayları bolıp, Ol tek ǵana mámleket rawajlanıwına keri tásir etip qoymastan, al insan huqıqlarına, jámiyette ádillik hám isenim ortalıǵına da ayrıqsha zıyan jetkeredi.
Korrupciyaǵa qarsı gúresiw tarawında jaratılǵan huqıqıy tiykarlar hám ámelge asırılıp atırǵan reformalar mámleket hám jámiyettiń turaqlı rawajlanıwına xızmet etip atır, atap aytqanda, 2025-jıl 26-dekabr kúni Ózbekstan Respublikası Prezidenti tárepinen Oliy májlis hám xalqımızǵa jollaǵan Murájatnamada ayrıqsha atap ótilgen mámlekettiń rawajlanıwına tosqınlıq etetuǵın qatań qáwip, yaǵnıy korrupciya illetine qarsı 2026-jılı járiyalanǵan «ayrıqsha jaǵday»dı mámleketimizde korrupciyaǵa qarsı gúresiwdiń jańa sisteması sıpatında túsiniw orınlı boladı.
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev Murojaatnamada mámlekettiń hár bir sum qarjısı, resursi boyınsha jeke juwapkershilik kúsheytiletuǵını, qalaberdi, «ayrıqsha jaǵday» jılında «lawazım, ataǵım bar, maǵan hesh kim tiymeydi,» degenler qátelesedi. Nızam aldında hámme teń! Ishki isler, prokuratura, salıq, bajıxana, qarjı, bank, iri mámleketlik kompaniyalar, ministrlikler hám hákimlikler, bir sóz benen aytqanda, birde-bir uyım hám shólkem qadaǵalawdan shette qalmaydı. Komplaens xızmetiniń jumısına tosqınlıq etkenler – korrupciyaǵa sherik dep bahalanadı hám juwapkershilik soǵan jarasa boladı.» dep atap ótti.
Korrupciyaǵa qarsı komplaens qadaǵalawı – mámleketlik hám xojalıq basqarıw uyımları, xojalıq júrgiziwshi subektlerdiń jumısın korrupciyaǵa qarsı gúresiw tarawındaǵı xalıqaralıq standartlar, nızam hám basqa da normativlik huqıqıy hújjetlerge muwapıq shólkemlestiriwshi, korrupciya qáwip-qáterleri, mápler soqlıǵısıwın óz waqtında anıqlaw hám saplastırıw, nızam buzılıwı hám korrupciyaǵa baylanıslı huqıqbuzarlıqlar haqqında xabar beriwdi ózinde jámlegen profilaktikalıq sistema bolıp esaplanadı.
Hár bir sistemada óz jumısın hadal islemeytuǵın shaxslardı anıqlaw, sonday-aq, byudjet qarjıları talan-taraj etiliwi hám lawazımınan paydalanıw jaǵdaylarınıń aldın alıw boyınsha tásirsheń qadaǵalaw ornatıw arqalı «ayrıqsha jaǵday» járiyalanıwı múnásibeti menen búgin barlıq uyımlarda komplaens hám korrupciyaǵa qarsı ishki qadaǵalawǵa juwapker orınbasar lawazımı engizilmekte hámde Prezident aldında esap beriw tártibi májbúriy etip belgileniwi arqalı Esap palatasınıń wákili jumısınıń jolǵa qoyılatuǵını belgilendi.
2026-jıl «ayrıqsha jaǵday»da mámleket hám jámiyettiń dushpanı bolǵan korrupciya illetine qarsı gúresiw bul tek ǵana mámleket basshısı yamasa huqıq qorǵaw uyımlarınıń jumısı bolıp qalmawı kerek, bul jumıs pútkil jámiyet aǵzalarınıń, keleshegine biypárwa bolmaǵan hár bir puqaranıń kúndelikli wazıypasına aylanıwı kerek.
Barlıq uyımlarda komplaens hám korrupciyaǵa qarsı ishki qadaǵalaw sisteması korrupciya qáwip-qáterlerin óz waqtında anıqlaw hám shek qoyıw, olardıń aqıbetlerin, olarǵa imkaniyat beretuǵın sebepler menen sharayatlardı saplastırıw jáne olardı minimal dárejege túsiriwge xızmet etedi.
Sárbinaz ABDIKARIMOVA,
Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudınıń sudya aǵa járdemshisi