20Apr Yangiliklar

SUD HOKIMIYATIDA KORRUPSIYAGA OʻRIN YOʻQ

 

 

Mamlakatimizda soʻnggi yillarda barcha jabhalarda keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, bular korrupsiyaga qarshi kurashish, ishbilarmonlik muhitini va mehnat sharoitlarini yaxshilash, sud-huquq tizimini isloh qilish, inson huquqlarini himoya qilish, maʼmuriy hamda davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishga qaratilgan.

 

Barcha sohalarda korrupsiya illatlarini bartaraf etish va uning rivojlanishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida korrupsiyaviy holatlarni oʻz vaqtida aniqlash, oldini olish, ularga chek qoʻyish, shuningdek, unga imkon beruvchi sabab va shart-sharoitlarni bartaraf etish muhim vazifalardan biridir. Ayniqsa, korrupsiyaga qarshi kurashishda uni keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish, yaʼni uning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar vaqt va samaradorlik nuqtayi nazaridan ustuvor ahamiyat kasb etadi.

 

Sudyalarning halolligi va pokligi — sud tizimining samaradorligi hamda begʻarazligining eng muhim sharti hisoblanadi. Sudyalarning halolligi sud organlari mustaqilligi bilan chambarchas bogʻliq: sud organlari halollikni taʼminlaydi, halollik esa mustaqillikni mustahkamlaydi.

 

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyev ham korrupsiyaga qarshi kurashish davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri ekanini alohida taʼkidlab, 2020-yil 24-yanvardagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida korrupsiyaga qarshi kurashishda jamiyatning barcha qatlamlari faol ishtirok etishi zarurligini qayd etgan.

 

Korrupsiyaga qarshi kurashish samaradorligini oshirish maqsadida bir qator muhim normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan. Jumladan, 2019-yil 27-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5729-sonli Farmoni bilan “2019–2020-yillarda korrupsiyaga qarshi kurashish” davlat dasturi tasdiqlandi.

 

Shuningdek, 2020-yil 29-iyundagi “Oʻzbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-6013-sonli Farmoni hamda 2020-yil 7-dekabrdagi PF-6127-sonli “Sudyalarning chinakam mustaqilligini taʼminlash hamda sud tizimida korrupsiyaning oldini olish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni sud tizimida korrupsiyaning oldini olish, uning sabab va shart-sharoitlarini bartaraf etish, ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash hamda fuqarolarning sudga boʻlgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qilmoqda.

 

Mazkur hujjatlarga muvofiq:

• sudyalarni tashqi taʼsirlardan himoya qilish;
• kadrlarni tanlash va baholashda shaffoflikni taʼminlash;
• korrupsiya holatlarini barvaqt aniqlash;
• sudyalarning kasbiy va maʼnaviy salohiyatini oshirish
  kabi ustuvor vazifalar belgilab berilgan.

Shu bilan birga, “Oʻzbekiston – 2030” strategiyasida ham korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga qaratilgan aniq maqsadlar belgilangan.

 

Korrupsiyaviy xatti-harakatlarning asosida, odatda, manfaatlar toʻqnashuvi yotadi. Manfaatlar toʻqnashuvi — shaxsiy manfaatdorlik xizmat vazifalarini xolis bajarishga taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan holatdir.

 

Sudyalar odobi kodeksiga koʻra, sudya har qanday shubhali vaziyatlardan yiroq boʻlishi, oʻz xolisligiga putur yetkazishi mumkin boʻlgan omillarni bartaraf etishi lozim. Zarur hollarda oʻzini oʻzi rad etishi esa adolatli sudlovning muhim kafolati hisoblanadi.

 

Xulosa qilib aytganda, sud hokimiyati mustaqilligi korrupsiyaga qarshi kurashishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Shu bois sudyalar va sud xodimlari halolligi va pokligini taʼminlash, korrupsiyaga mutlaqo yoʻl qoʻymaslik bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir.

 

 

Azamat ABDIRASULIYEV,
fuqarolik ishlari boʻyicha Qoʻngʻirot tumanlararo sudi raisi

 

15Apr Yangiliklar

AYOLLARGA NISBATAN TAZYIQ VA ZOʻRAVONLIK UCHUN JAVOBGARLIK

Inson huquq va erkinliklarini taʼminlash har qanday demokratik davlatning ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Jamiyatda gender tenglikni taʼminlash, xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ayniqsa, ularni tazyiq va zoʻravonlikdan muhofaza qilish davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biriga aylangan. Zero, ayol — oilaning tayanchi va kelajak avlod tarbiyasining muhim omilidir.

 

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda xotin-qizlarning huquqlarini himoya qilish, ularning jamiyatdagi mavqeini mustahkamlash hamda ularga nisbatan har qanday tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu borada qabul qilingan “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonun mazkur sohada mustahkam huquqiy asos boʻlib xizmat qilmoqda. Unga koʻra, ayollarga nisbatan jismoniy, ruhiy, jinsiy yoki iqtisodiy zoʻravonlikning barcha shakllari taqiqlanadi.

 

Tazyiq va zoʻravonlik — shaxsning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitish, tahdid qilish, qoʻrqitish, jismoniy kuch ishlatish yoki uni iqtisodiy jihatdan qaram holatga solish kabi gʻayriqonuniy harakatlarni oʻz ichiga oladi. Bunday holatlar nafaqat oilada, balki ish joylarida, taʼlim muassasalarida hamda jamiyatning boshqa sohalarida ham uchrashi mumkin.

 

Amaldagi qonunchilikka muvofiq, bunday huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslar tegishli tartibda javobgarlikka tortiladi. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi hamda Jinoyat kodeksida ushbu qilmishlar uchun maʼmuriy va jinoiy jazo choralari belgilangan. Bu esa jamiyatda qonun ustuvorligini taʼminlash va zoʻravonlik holatlarining oldini olishga xizmat qiladi.

 

Shuningdek, ayollarni zoʻravonlikdan himoya qilish maqsadida himoya orderi instituti joriy etilgan. Himoya orderi — jabrlanuvchini muhofaza qilishga qaratilgan maxsus huquqiy hujjat boʻlib, u orqali huquqbuzarga nisbatan muayyan cheklovlar belgilanadi va jabrlanuvchining xavfsizligi taʼminlanadi.

 

Bu sohadagi islohotlarni yanada kuchaytirish maqsadida Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan 2026-yil 3-mart kuni qabul qilingan “Ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olish boʻyicha qoʻshimcha tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni muhim ahamiyat kasb etdi. Mazkur hujjat bilan profilaktika ishlarini kuchaytirish, jabrlangan shaxslarni qoʻllab-quvvatlash hamda ularga huquqiy, psixologik va ijtimoiy yordam koʻrsatish mexanizmlari yanada takomillashtirildi.

 

Shu bilan birga, bu yoʻnalishda davlat organlari va jamoat tashkilotlari oʻrtasidagi hamkorlikni kuchaytirish, zoʻravonlik holatlarini barvaqt aniqlash va ularning oldini olish boʻyicha tizimli choralar belgilab berildi.

 

Ayollarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olishda nafaqat davlat organlari, balki jamiyatning har bir aʼzosi faol ishtirok etishi lozim. Oilada oʻzaro hurmat va bagʻrikenglik muhitini shakllantirish, yoshlarni inson huquqlariga hurmat ruhida tarbiyalash bunday salbiy holatlarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.

 

Xulosa qilib aytganda, ayollarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish jamiyat barqarorligi va oila mustahkamligini taʼminlovchi muhim omildir. Bu borada qabul qilingan qonunlar va normativ hujjatlar xotin-qizlarning huquqlarini ishonchli himoya qilishga xizmat qilib, jamiyatda adolat va qonuniylik tamoyillarini mustahkamlaydi.

 

 

Zulfiya BABADJANOVA,
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi sudyasi

 

10Apr Yangiliklar

ER UCHASTKALARIDAN NOQONUNIY FOYDALANISH: JAVOBGARLIK MUQARRAR

 

Bugungi kunda er munosabatlarini tartibga solish, er uchastkalaridan qonuniy va maqsadli foydalanishni ta’minlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shu bois, erdan noqonuniy foydalanish, uni o‘zboshimchalik bilan egallab olish holatlariga nisbatan qonunchilikda aniq va qat’iy javobgarlik choralari belgilangan.

 

Amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, ayrim holatlarda fuqarolar tomonidan er uchastkalarini tegishli ruxsat va hujjatlarsiz egallab olish, noqonuniy qurilish ishlarini amalga oshirish holatlari uchramoqda. Bunday holatlar esa qonun talablarining buzilishiga, shuningdek, turli huquqiy nizolar kelib chiqishiga sabab bo‘lmoqda.

 

Jinoyat ishlari bo‘yicha Shomanay tuman sudi tomonidan ko‘rib chiqilgan navbatdagi ma’muriy ish ham aynan shu kabi huquqbuzarlik bilan bog’liqdir.

 

Mazkur ish materiallariga ko‘ra, fuqaro G’aniy Bisenbaev ( ismlar o‘zgartirilgan)  avval mavjud turar joyini buzib, kadastr hujjatlarini bekor qildirgan. Shundan so‘ng, ushbu er uchastkasidan qonuniy asoslarsiz foydalangan holda yangi turar joy qurgan.

 

Ushbu holat yuzasidan tegishli tartibda tekshiruvlar o‘tkazilib, turar joyni rasmiylashtirish imkoniyati mavjud yoki mavjud emasligi aniqlash maqsadida bir necha bor yuqori turuvchi tashkilotlarga murojaat qilingan. Biroq, belgilangan talablarga javob bermasligi sababli, mazkur qurilish noqonuniy deb topilgan.

 

Shu asosda, vakolatli organ tomonidan fuqaro fuqaro G’aniy Bisenbaevga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g’risidagi kodeksining 60-moddasi 3-qismi bilan ma’muriy jazo, ya’ni katta miqdorda jarima tayinlangan.

 

Fuqaro tomonidan ushbu qaror ustidan sudga shikoyat arizasi kiritilib, unda jarima miqdorini kamaytirish so‘ragan.

 

Sud tomonidan ish barcha dalillar, guvohlar ko‘rsatmalari hamda ish materiallari asosida har tomonlama, to‘liq va xolisona o‘rganildi.

 

Sud muhokamasi jarayonida aniqlanishicha, fuqaro tomonidan er uchastkasidan qonuniy huquqiy asoslarsiz foydalanilgani, mazkur holat vakolatli organ tomonidan to‘g’ri qayd etilgani va qonun talablari asosida huquqiy baho berilgani o‘z tasdig’ini topdi.

 

Shuningdek, ishni ko‘rib chiqish jarayonida jarimani kamaytirish yoki bekor qilish uchun qonunchilikda nazarda tutilgan asoslar mavjud emasligi aniqlandi.

 

Natijada, sud tomonidan vakolatli organ qarori o‘zgarishsiz qoldirilib, shikoyat arizasi qanoatlantirilmadi.

 

Er munosabatlari sohasida qonun talablariga qat’iy rioya etish har bir fuqaroning burchi hisoblanadi. Er uchastkalaridan o‘zboshimchalik bilan foydalanish, noqonuniy qurilish ishlarini amalga oshirish nafaqat ma’muriy javobgarlikka, balki keyinchalik yanada og’ir huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.

 

Shu bois, fuqarolar har qanday qurilish yoki er bilan bog’liq harakatlarni amalga oshirishdan oldin tegishli ruxsatnoma va hujjatlarni rasmiylashtirishi, amaldagi qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishi zarur.

 

Qonun ustuvorligi ta’minlangan jamiyatdagina adolat va tartib qaror topadi.

 

Jetkinshek Qdırniyazov,

Jinoyat ishlari bo‘yicha Shomanay tumani sudining tergov sudyasi

8Apr Yangiliklar

QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI KONSTITUTSIYASINING 33 YILLIGI KENG NISHONLANDI

 

 

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasining 33 yilligi munosabati bilan Qoraqalpogʻiston qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar institutida bayram oldi maʼnaviy-maʼrifiy uchrashuv yuqori saviyada tashkil etildi.

 

 

Tadbirda Oʻzbekiston Respublikasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat madhiyalari yangrab, ishtirokchilarda yuksak faxr va iftixor tuygʻularini uygʻotdi. Shundan soʻng institut rektori N.Absattarov kirish soʻzi bilan tadbirni ochib, mehmonlarni tanishtirdi hamda barcha ishtirokchilarni ushbu qutlugʻ sana bilan samimiy muborakbod etdi. U oʻz nutqida Konstitutsiyaning jamiyat taraqqiyotidagi beqiyos oʻrni va ahamiyatiga alohida toʻxtaldi.

 

 

 

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qoʻmita raisi Sh.Oʻtemisov oʻz maʼruzasida Konstitutsiyaning qabul qilinishi tarixiy burilish boʻlganini, u davlat va jamiyatning demokratik rivojlanish yoʻlini belgilab bergan muhim huquqiy hujjat ekanini taʼkidladi. Shuningdek, asosiy qonunimiz inson huquq va erkinliklarini taʼminlash, milliy huquqiy tizimni shakllantirishda mustahkam poydevor boʻlib xizmat qilayotgani qayd etildi.

 

 

Shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi raisi oʻrinbosari B.Ktaybekov soʻzga chiqib, Konstitutsiya har bir davlatning siyosiy, huquqiy va maʼnaviy qiyofasini belgilab beruvchi asosiy hujjat ekanini taʼkidladi. U 1993-yil 9-aprel kuni qabul qilingan Konstitutsiya yangi davlat va jamiyat qurilishida mustahkam asos boʻlganini, aynan shu hujjat orqali jamiyat hayotining barcha sohalarini tartibga soluvchi huquqiy tizim shakllanganini alohida eʼtirof etdi.

 

 

 

Tadbirda shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokuraturasi boʻlim boshligʻi A.Abdikarimov ham ishtirok etib, Konstitutsiyada inson huquq va erkinliklari ustuvor ahamiyat kasb etishi, mazkur normalar xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplariga mos kelishiga alohida eʼtibor qaratdi.

 

Uchrashuv davomida talaba-yoshlar faol ishtirok etib, oʻzlarini qiziqtirgan savollar bilan murojaat qildilar. Mutaxassislar tomonidan berilgan atroflicha javoblar yoshlarning huquqiy bilimlarini yanada mustahkamlashga xizmat qildi.

 

  

7Apr Yangiliklar

«RAHBAR VA YOSHLAR» UCHRASHUVI O‘TKAZILDI

 

 

Xo‘jayli tumani hokimligida «Rahbar va yoshlar» mavzusida uchrashuv tashkil etildi. Unda tuman hokimi J.Ermashev, jinoyat ishlari bo‘yicha Xo‘jayli tumani sudi raisi S.Davletmuratov, tuman prokurori A.Xalimov, ichki ishlar bo‘limi boshlig‘i B.Xaytboyev hamda boshqa mutasaddi tashkilot rahbarlari va yoshlar ishtirok etdi.

 

Uchrashuv davomida yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning bandligini ta’minlash va huquqiy ongini oshirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar muhokama qilindi. Shuningdek, sohada yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar yuzasidan mutasaddilarga tegishli ko‘rsatmalar berildi.

 

Shundan so‘ng, yoshlarning murojaatlari tinglanib, ularning muammolarini hal etish bo‘yicha mutasaddilarga aniq vazifalar yuklatildi.

 

7Apr Yangiliklar

SAYYOR QABUL: AHOLI MUROJAATLARI E’TIBORDA

 

 

Nukus tumani «Arbashi» QFY hududida sayyor qabul o‘tkazildi. Unda jinoyat ishlari bo‘yicha Nukus tuman sudining raisi G.Bisenova, fuqarolik ishlari bo‘yicha Nukus tumanlararo sudining sudyasi J.Baltabayeva va Nukus tumanlararo iqtisodiy sudining sudyasi Z.Xasanova ishtirok etdi.

 

Sayyor qabul davomida fuqarolarning sud-huquq sohasiga oid murojaatlari tinglanib, ularni qiynab kelayotgan masalalar yuzasidan huquqiy tushunchalar berildi.

 

Fuqarolar o‘zlarini qiziqtirgan savollarga to‘liq javob olib, yechim topilmayotgan muammolar bo‘yicha amaliy maslahatlarga ega bo‘ldi.