СУД ҲОКИМИЯТИДА КОРРУПЦИЯГА ЎРИН ЙЎҚ
Мамлакатимизда сўнгги йилларда барча жабҳаларда кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Хусусан, булар коррупцияга қарши курашиш, ишбилармонлик муҳитини ва меҳнат шароитларини яхшилаш, суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилиш, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, маъмурий ҳамда давлат бошқаруви самарадорлигини оширишга қаратилган.
Барча соҳаларда коррупция иллатларини бартараф этиш ва унинг ривожланишига йўл қўймаслик мақсадида коррупциявий ҳолатларни ўз вақтида аниқлаш, олдини олиш, уларга чек қўйиш, шунингдек, унга имкон берувчи сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш муҳим вазифалардан биридир. Айниқса, коррупцияга қарши курашишда уни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этиш, яъни унинг олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар вақт ва самарадорлик нуқтаи назаридан устувор аҳамият касб этади.
Судьяларнинг ҳалоллиги ва поклиги — суд тизимининг самарадорлиги ҳамда беғаразлигининг энг муҳим шарти ҳисобланади. Судьяларнинг ҳалоллиги суд органлари мустақиллиги билан чамбарчас боғлиқ: суд органлари ҳалолликни таъминлайди, ҳалоллик эса мустақилликни мустаҳкамлайди.
Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев ҳам коррупцияга қарши курашиш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири эканини алоҳида таъкидлаб, 2020 йил 24 январдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида коррупцияга қарши курашишда жамиятнинг барча қатламлари фаол иштирок этиши зарурлигини қайд этган.
Коррупцияга қарши курашиш самарадорлигини ошириш мақсадида бир қатор муҳим норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинган. Жумладан, 2019 йил 27 майда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасида коррупцияга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5729-сонли Фармони билан “2019–2020 йилларда коррупцияга қарши курашиш” давлат дастури тасдиқланди.
Шунингдек, 2020 йил 29 июндаги “Ўзбекистон Республикасида коррупцияга қарши курашиш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-6013-сонли Фармони ҳамда 2020 йил 7 декабрдаги ПФ-6127-сонли “Судьяларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш ҳамда суд тизимида коррупциянинг олдини олиш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони суд тизимида коррупциянинг олдини олиш, унинг сабаб ва шарт-шароитларини бартараф этиш, очиқлик ва шаффофликни таъминлаш ҳамда фуқароларнинг судга бўлган ишончини мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда.
Мазкур ҳужжатларга мувофиқ:
- судьяларни ташқи таъсирлардан ҳимоя қилиш;
- кадрларни танлаш ва баҳолашда шаффофликни таъминлаш;
- коррупция ҳолатларини барвақт аниқлаш;
- судьяларнинг касбий ва маънавий салоҳиятини ошириш
каби устувор вазифалар белгилаб берилган.
Шу билан бирга, “Ўзбекистон – 2030” стратегиясида ҳам коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришга қаратилган аниқ мақсадлар белгиланган.
Коррупциявий хатти-ҳаракатларнинг асосида, одатда, манфаатлар тўқнашуви ётади. Манфаатлар тўқнашуви — шахсий манфаатдорлик хизмат вазифаларини холис бажаришга таъсир кўрсатадиган ёки кўрсатиши мумкин бўлган ҳолатдир.
Судьялар одоби кодексига кўра, судья ҳар қандай шубҳали вазиятлардан йироқ бўлиши, ўз холислигига путур етказиши мумкин бўлган омилларни бартараф этиши лозим. Зарур ҳолларда ўзини ўзи рад этиши эса адолатли судловнинг муҳим кафолати ҳисобланади.
Хулоса қилиб айтганда, суд ҳокимияти мустақиллиги коррупцияга қарши курашишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Шу боис судьялар ва суд ходимлари ҳалоллиги ва поклигини таъминлаш, коррупцияга мутлақо йўл қўймаслик бугунги куннинг энг муҳим вазифаларидан биридир.
Азамат АБДИРАСУЛИЕВ,
фуқаролик ишлари бўйича Қўнғирот туманлараро суди раиси



























