14Sen Янгиликлар

«ОДИЛ СУДЛОВ — 2030»: РАҚАМЛАР ОРТИДА ИНСОН ТАҚДИРИ

 

 

«Одил судлов — 2030» стратегияси — мамлакатимизда суд-ҳуқуқ соҳасини янги босқичга олиб чиқишга қаратилган муҳим ҳужжат.

 

Менимча, унинг энг муҳим жиҳати шундаки, стратегия марказида — инсон турибди. Яъни инсоннинг ҳуқуқи, унинг эркинлиги, қонуний манфаати ва, энг муҳими, адолатга бўлган ишончи. Стратегияда суд тизимини ривожлантиришнинг 6 та устувор йўналиши белгиланган.

 

Булар — «Халқчил суд», «Адолат қўрғони», «Кафолатланган адолат», «Адолат посбонлари», «Рақамли одил судлов» ва «Халқаро эътироф».

 

Бу йўналишлар доирасида 2026–2028 йилларга мўлжалланган 160 та аниқ чора-тадбир белгиланган. Шунингдек, 2030 йилга қадар эришилиши лозим бўлган 33 та асосий мақсад назарда тутилган.

 

Албатта, рақамлар муҳим. Лекин фуқаро учун энг муҳими — бу ислоҳотлар унинг ҳаётида қандай акс этади?

Менимча, буни энг аввало судга мурожаат қилган инсон ҳис қилиши керак.

Фуқаро судга келганда сарсон бўлмаслиги керак.

«Қайси судга мурожаат қиламан? Қандай ҳужжат керак? Яна қаерга боришим лозим?» деган саволлар билан овора бўлмаслиги керак.

Аксинча, судга келган инсон ўз муаммоси эшитилишига ва қонуний ечим топишига ишонч ҳосил қилиши керак.

 

Ана шу нуқтаи назардан, стратегиядаги «Адолат қўрғони» йўналиши алоҳида аҳамиятга эга.

 

«Адолат қўрғони» — бу, аввало, инсон ҳуқуқлари ишончли ҳимоя қилинадиган, ҳар қандай ташқи таъсир ва аралашувдан холи бўлган мустақил суд тизими дегани.

Чунки инсон судга, одатда, оддий ҳаётий масала билан мурожаат қилади.

 

Кимдир оилавий низо билан келади. Кимдир мерос масаласида ҳуқуқини ҳимоя қилмоқчи бўлади. Яна кимдир меҳнат, мулк ёки қарз билан боғлиқ муаммосини ҳал қилиш учун судга мурожаат қилади.

 

Ҳар бир инсон учун эса унинг муаммоси — муҳим.

 

Шунинг учун суд ҳар бир ишга холис ёндашиши, тарафларни тенг эшитиши ва қарорни фақат қонун ҳамда далилларга асосланиб қабул қилиши керак.

Бу ерда судья мустақиллиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

 

Судья қарор қабул қилаётганда кимнингдир мавқеига ёки таъсирига эмас, қонунга таянади. Судья мустақиллиги — судья учун имтиёз эмас.

Бу — фуқаронинг адолатли судловга бўлган ҳуқуқи кафолати. Стратегияда судни инсонга янада яқинлаштиришга ҳам катта эътибор қаратилган.

 

Хусусан, 2030 йилга қадар фуқаролик ишлари бўйича судларни 208 та туман ва шаҳарда босқичма-босқич ташкил этиш белгиланмоқда. Бунинг аҳамияти жуда катта. Чунки айрим ҳолларда инсон ўзининг оддий ҳаётий муаммоси бўйича судга бориш учун ўнлаб, ҳатто юзлаб километр йўл босишига тўғри келади.

 

Масалан, оилавий масала ёки мерос низоси учун одам бошқа туманга бориб келишга мажбур бўлмаслиги керак.

 

Суд инсонга яқин бўлиши керак. Шунингдек, «Ягона дарча» тамойилининг жорий этилиши ҳам фуқаролар учун катта қулайлик яратади. Инсон бир ҳужжат учун бир нечта хонага кириб чиқмаслиги, қаерга ва қандай мурожаат қилишини осон билиши керак.

 

Яна бир муҳим масала — суд қарорининг тушунарли бўлиши.

 

Менимча, инсон суд қарорини ўқиганда, энг аввало, битта саволга жавоб топиши керак: «Нега суд айнан шундай қарор қабул қилди?» Шунинг учун қарор қонуний ва асосли бўлиши билан бирга, аниқ, мантиқий ва оддий фуқаро тушунадиган даражада равшан баён қилиниши муҳим. Адолат эса фақат қарорнинг ўзи эмас. Ишнинг ўз вақтида кўрилиши, тарафларнинг тенглиги таъминланиши, ҳар бир далилга холис баҳо берилиши ва қабул қилинган қарорнинг ўз вақтида ижро этилиши ҳам адолатнинг бир қисми.

 

Стратегияда судьяларни судловга бевосита алоқадор бўлмаган вазифалардан озод қилиш ҳам назарда тутилган.

 

2028 йилдан «суд маъмурчилиги» институтининг жорий этилиши ҳам шу мақсадга хизмат қилади. Яъни судьянинг асосий вазифаси — хўжалик ёки маъмурий ишлар билан эмас, одил судлов билан шуғулланиш.

 

Чунки судьянинг вақти қанчалик кўп одил судловга йўналтирилса, суд қарорларининг сифати ҳам шунчалик ошади. Шунинг учун мен «Адолат қўрғони»ни шундай тасаввур қиламан: унинг пойдевори — қонун устуворлиги. Мустаҳкам деворлари — суд мустақиллиги. Унинг ичида эса ҳар бир инсоннинг ҳуқуқи ва қонуний манфаати ишончли ҳимоя қилиниши керак.

 

Энг муҳими — бу қўрғон ҳамма учун бирдек мустаҳкам бўлиши шарт.

 

Чунки адолатнинг ҳақиқий қиймати — унинг кимгадир эмас, барчага бирдек таъминланишида. Ва ишончим комилки, «Одил судлов — 2030» стратегиясида белгиланган вазифалар изчил амалга оширилса, судга бўлган ишонч ҳам, қонунга бўлган ҳурмат ҳам янада юксалади.

 

 

 

Низаматдин АБДАКИМОВ,

Қорақаплоғистон Республикаси суди судьяси

 

 

 

11Sen Янгиликлар

СУДГА ИШОНЧ ҚАЕРДАН БОШЛАНАДИ? «АДОЛАТ ҚЎРҒОНИ»ДАН

 

«Одил судлов — 2030» стратегиясида белгиланган муҳим устувор йўналишлардан бири — «Адолат қўрғони».

 

Бу номнинг ўзида катта маъно бор. Чунки суд, аввало, инсон ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қиладиган, ҳар қандай таъсир ва аралашувдан холи бўлган мустаҳкам таянч бўлиши керак.

 

Бугунги суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг асосий мақсади ҳам — инсонни судга эмас, судни инсонга янада яқинлаштиришдир.

 

Фуқаро ўз ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга мурожаат қилганда ортиқча оворагарчилик, бюрократик тўсиқларга дуч келмаслиги керак. Шу мақсадда судларга мурожаат қилиш тартибини соддалаштириш, «ягона дарча» тамойилини кенгайтириш, судларни аҳолига яқинлаштириш ва узоқ ҳудудларда яшаётган фуқаролар учун ҳам одил судловдан фойдаланиш имкониятини кенгайтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

 

Бу ерда яна бир муҳим масала бор. Судга мурожаат қилган инсон, энг аввало, унинг гапи эшитилишини, ишига холис ва адолатли баҳо берилишини кутади. Шунинг учун суд жараёнида тарафларнинг тенглиги, ҳар бир далил ва важга холис баҳо бериш, ишларни оқилона муддатларда кўриб чиқиш муҳим аҳамият касб этади.

 

Суд қарорлари ҳам фуқаро учун тушунарли бўлиши лозим. Қарор қанчалик мураккаб ҳуқуқий ҳужжат бўлмасин, унинг мазмуни аниқ, мантиқий ва равшан баён этилса, инсон ўз ҳуқуқи ва мажбуриятини яхшироқ англайди.

 

Албатта, «Адолат қўрғони»нинг энг муҳим устунларидан бири — судья мустақиллигидир. Судья қарор қабул қилишда фақат қонунга, иш бўйича тўпланган далилларга ва ўзининг ҳуқуқий ишончига таянади. Унинг фаолиятига ҳар қандай ташқи таъсир ёки аралашувга йўл қўйилмаслиги — одил судловнинг энг муҳим кафолатидир.

 

Шу билан бирга, судьяларни судловга бевосита алоқадор бўлмаган вазифалардан озод қилиш, судларнинг ташкилий ва маъмурий фаолиятини самарали ташкил этиш ҳам суд мустақиллигини янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

 

Зеро, суд — фақат низони ҳал қиладиган муассаса эмас. Суд — инсоннинг ҳуқуқи, қадр-қиммати ва қонуний манфаатларини ҳимоя қиладиган муҳим давлат институти.

 

Шу маънода, «Адолат қўрғони» — шунчаки чиройли ном эмас. Унинг замирида аниқ мақсад мужассам: инсон ҳуқуқлари устуворлигини таъминлаш, қонун устуворлигини мустаҳкамлаш ва мустақил судловни кафолатлаш.

 

Адолатнинг ҳақиқий мезони эса — ҳар бир инсоннинг ҳуқуқи қонун олдида бирдек ҳимоя қилинганида намоён бўлади. Судга ишонч мустаҳкам бўлса, жамиятда қонунга ишонч ҳам мустаҳкам бўлади.

 

 

Жеткиншек ҚДИРНИЯЗОВ
жиноят ишлари бўйича Шўманой тумани суди тергов судьяси

25Avg Янгиликлар

АЁЛ ШАЪНИ ВА БОЛА ҲУҚУҚЛАРИ — ҚОНУННИНГ ОЛИЙ ҲИМОЯСИДА

 

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 мартдаги ПФ-33-сонли Фармони мамлакатда аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини тубдан кучайтириш ҳамда уларга нисбатан зўравонлик ҳолатларига чек қўйишга қаратилган муҳим тарихий ҳужжатдир. Мазкур Фармон жамиятда соғлом муҳитни шакллантириш ва зўравонликнинг ҳар қандай кўринишига нисбатан муросасизлик кайфиятини мустаҳкамлашни мақсад қилган.

Жамиятнинг соғломлиги ва келажаги аёллар ҳамда болаларнинг қанчалик хавфсиз ва бахтли яшаши билан белгиланади. Шу боис, давлатимиз томонидан инсон қадрини улуғлаш, айниқса, хотин-қизлар ва вояга етмаганларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтириш борасида қатъий чоралар кўрилмоқда. 2026 йил 3 март куни қабул қилинган Президент Фармони бу борадаги ислоҳотларни янги, юқори босқичга олиб чиқди.

Фармоннинг асосий устувор йўналишлари ва мақсадлари:

• Эрта никоҳларнинг олдини олиш: Никоҳ ёшига етмаган шахслар билан ҳақиқатда оилавий муносабатларга киришиш ҳолатларига чек қўйиш ва ота-оналарнинг масъулиятини ошириш.
• Ёш оилаларни рағбатлантириш: Иккала тараф ҳам камида 21 ёшга тўлиб, биринчи марта никоҳ қурганда давлат томонидан алоҳида имтиёзлар ва Ижтимоий реестрдаги оилалар учун 1,5 баравар оширилган молиявий кўмаклар (субсидия, грантлар) бериш тизими жорий этилади.
• Зўравонликка қарши рақамли ҳимоя: Ҳимоя ордери берилган хотин-қизларнинг телефонларига зудлик билан хабар беришни таъминловчи «SOS» чақирув («my.ihma.uz») мобил иловаси ўрнатилади.
• Таълимда «Иккинчи имконият»: Ҳомиладор талаба-қизлар ва 3 ёшгача фарзанди бор талабаларга академик таътил даврида масофавий ўқиш ҳамда таълимни тиклаш бўйича енгилликлар берилади.
• Янги жиноий жавобгарликлар: Халқаро стандартлар асосида фемицид (жинси сабабли ўлдириш), сталкинг (таъқиб қилиш), киберзўравонлик ва онлайн груминг (интернет орқали боланинг ишончига кириш) каби замонавий таҳдидлар учун қонуний жавобгарлик белгилаш вазифаси қўйилди.
• Профессионал тергов ва судлов: 2027 йил 1 январдан бошлаб аёллар ва болаларга нисбатан зўравонлик ишлари фақат махсус тайёргарликдан ўтган терговчи ва судьялар томонидан кўриб чиқилади.

Хулоса ўрнида, мазкур ҳужжат юртимизда хотин-қизлар ва болалар дахлсизлигини таъминлаш, оила институтини маиший зўравонликлардан ҳоли тарзда мустаҳкамлаш йўлидаги энг комплекс ва собитқадам қадамдир. Зеро, аёл ва бола ҳимояланган юртнинг келажаги ҳамиша фаровон ва қудратли бўлади.

 

 

 

 Жанат АЙМАГАНБЕТОВА,

 Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди судьяси        

25Avg Янгиликлар

ОИЛА ТИНЧЛИГИ — ЖАМИЯТ БАРҚАРОРЛИГИ

 

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 76-моддасида оила жамиятнинг асосий бўғини эканлиги ҳамда давлат муҳофазасида бўлиши белгиланган. Бу норма оилада тинчлик, ўзаро ҳурмат ва тотувликни таъминлаш нафақат шахсий, балки жамият учун ҳам муҳим аҳамиятга эга эканини кўрсатади. Шунингдек, Конституцияда эркак ва аёлнинг никоҳда тенг ҳуқуқли экани белгилаб қўйилган. Демак, оилавий низоларни ҳал этишда ҳар икки томоннинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳурмат қилиш муҳимдир.

Оила — инсон ҳаётидаги энг муҳим ижтимоий муҳитлардан бири. Унда инсон меҳр, ҳурмат, ишонч ва ўзаро қўллаб-қувватлашни ҳис қилади. Бироқ турли характер, дунёқараш, эҳтиёж ва ҳаётий қарашларнинг тўқнашуви натижасида оилада низоли вазиятлар ҳам юзага келиши мумкин. Бундай низолар ўз вақтида тўғри ҳал этилмаса, оила аъзолари ўртасидаги муносабатларга салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

 

Оилавий низоларнинг келиб чиқишига турли омиллар сабаб бўлади. Жумладан, эр-хотин ўртасидаги ўзаро тушунмовчилик, молиявий қийинчиликлар, ишсизлик, маиший муаммолар, фарзанд тарбиясига турлича ёндашув, қариндошларнинг оилавий ҳаётга ортиқча аралашуви, ишончсизлик ва мулоқот етишмаслиги шулар жумласидандир. Айрим ҳолларда эса кичик келишмовчиликлар йиғилиб бориб, жиддий можарога айланиши мумкин.

 

Низонинг ўзи ҳар доим ҳам оила бузилишига олиб келадиган салбий ҳолат эмас. Муаммони тинч йўл билан муҳокама қилиш ва бир-бирини эшитиш орқали келишмовчиликни бартараф этиш мумкин. Асосий муаммо низо вақтида ҳақорат, таҳдид, зўравонлик ёки бир-бирини камситиш каби усулларнинг қўлланилишидадир. Бундай муносабатлар оиладаги ишонч ва ҳурматни сусайтиради.

 

Оилавий низоларнинг энг катта таъсирларидан бири фарзандлар руҳиятида намоён бўлади. Доимий жанжал муҳитида улғайган болада қўрқув, хавотир, ўзига ишончсизлик ва ўқишга қизиқишнинг пасайиши каби ҳолатлар кузатилиши мумкин. Шунинг учун ота-она нафақат ўз муносабатлари, балки фарзандларининг руҳий хотиржамлиги ҳақида ҳам ўйлаши лозим.
Оилада соғлом муҳитни сақлаш учун, аввало, самарали мулоқотни йўлга қўйиш зарур. Ҳар бир оила аъзоси ўз фикрини хотиржам баён қилиши, бошқаларнинг фикрини эса ҳурмат билан тинглаши керак. Муаммони ҳал қилишда «ким айбдор?» деган саволдан кўра, «муаммони қандай ҳал қиламиз?» деган ёндашув кўпроқ самара беради.

Шунингдек, оила аъзолари ўртасида ишонч ва масъулиятни мустаҳкамлаш муҳим. Эр-хотин бир-бирининг меҳнати ва ҳиссасини қадрлаши, муҳим қарорларни имкони борича биргаликда қабул қилиши лозим. Молиявий масалалар, фарзанд тарбияси ва маиший вазифалар бўйича олдиндан келишиб олиш кўплаб тушунмовчиликларнинг олдини олиши мумкин.

 

Агар низо мустақил равишда ҳал бўлмаса, оилавий психолог, медиатор ёки бошқа тегишли мутахассисга мурожаат қилиш ҳам фойдали. Мутахассис вазиятга холис баҳо бериб, тарафларга муаммони тинч ва конструктив тарзда ҳал қилишга ёрдам бериши мумкин.

 

Низо — бу оиланинг тугаши эмас, балки янги босқичга ўтиш учун сигнал деб тушуниш лозим. Соғлом оила умуман уришмайдиган эмас, балки низолардан тўғри хулоса чиқарадиган оиладир.

 

Суд амалиёти шуни кўрсатадики, оилавий низолар фақат эр-хотин ўртасидаги келишмовчилик билан чекланиб қолмайди. Бундай низолар никоҳдан ажратиш, алимент ундириш, оталикни белгилаш, фарзанднинг ким билан яшашини аниқлаш, бола билан кўришиш тартибини белгилаш, умумий мол-мулкни бўлиш ва бошқа ҳуқуқий масалаларга олиб келиши мумкин. Шунинг учун ҳар қандай оилавий низони ҳал этишда, аввало, оила аъзоларининг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини, айниқса вояга етмаган фарзандлар манфаатини ҳимоя қилиш муҳим аҳамият касб этади.

 

Хулоса қилиб айтганда, оилавий муносабатларни мустаҳкамлаш ҳар бир оила аъзосининг масъулиятидир. Ўзаро ҳурмат, сабр-тоқат, очиқ мулоқот ва кечира билиш оиладаги кўплаб низоларнинг олдини олишга хизмат қилади. Энг муҳими, ҳар қандай келишмовчиликда инсон қадри, оила тинчлиги ва фарзандлар манфаати устувор бўлиши керак.

 

Азамат АБДИРАСУЛИЕВ,
Фуқаролик ишлари бўйича Қўнғирот туманлараро суди раиси

12Avg Янгиликлар

МУРОЖААТЛАР — АДОЛАТ КЎЗГУСИ: СУД ТИЗИМИДА ЯНГИЧА МУНОСАБАТЛАР ДАВРИ

Бугунги кунда давлат ташкилотлари ва фуқаролар ўртасидаги муносабатлар бутунлай янги босқичга кўтарилди. Энди «фуқаро давлат учун эмас, давлат фуқаро учун» деган шиор реал ҳақиқатга айланмоқда. Бу ўзгаришлар, айниқса, суд тизимида яққол намоён бўлмоқда.

Илгари суд муассасалари кўпчилик учун «ёпиқ қўрғон» сифатида қабул қилинар эди. Одамлар ўз муаммолари билан судга мурожаат қилишдан чўчир, суд жараёнларининг мураккаблиги эса уларни чарчатар эди. Бугунги ислоҳотларнинг асосий мақсади эса — инсон қадрини улуғлаш, адолатни ҳар бир инсоннинг қалби ва хонадонига олиб киришдан иборат.

Рақамлаштириш — адолатнинг янги кучи

Суд тизимидаги «Янги давр»ни рақамлаштиришсиз тасаввур этиб бўлмайди. «E-SUD» электрон ҳужжат алмашиш тизими, суд мажлисларини онлайн трансляция қилиш, суд ҳужжатларини электрон шаклда олиш каби имкониятлар фуқароларнинг ортиқча оворагарчилигининг олдини олмоқда. Энг муҳими, мурожаатларни «инсон омили»сиз кўриб чиқиш коррупция хавфини кескин камайтиради.

Эндиликда фуқаро ўз мурожаатининг қайси босқичда эканлигини, унинг ижроси кимга юклатилганини масофадан туриб кузатиш имкониятига эга. Бу — судга бўлган ишончни тиклашнинг энг ишончли йўлларидан бири ҳисобланади.

Муаммоларга ечим — маҳаллада

Суд тизимида аҳоли муаммоларини ҳал этишнинг энг самарали йўли сифатида сайёр қабуллар амалиёти кенг жорий этилди. Судьяларнинг ўзлари фуқароларнинг яшаш жойларига, маҳаллаларга чиқиб, уларнинг дард-ташвишларини тинглаши, жойида ҳуқуқий тушунтириш бериши ёки муаммоларни суд тартибида ҳал этиш имкониятларини кўриб чиқиши юзлаб инсонларнинг ҳаётини енгиллаштирмоқда.

Бундай мулоқотларда одамлар нафақат қонуний ечимни, балки ўзларига нисбатан эътибор ва ғамхўрликни ҳам ҳис қилмоқда. Зеро, адолат нафақат суд залида, балки инсонларнинг розилигида, уларнинг муаммолари ўз вақтида ҳал этилишида ҳам намоён бўлади.

Янги давр — юксак масъулият

Бугунги кунда суд тизими ходимлари олдига қўйилаётган талаблар ҳам ўзгарди. Эндиликда судья ёки суд аппарати ходими фақат ҳужжатларни расмийлаштирувчи эмас, балки муаммони чуқур ҳис этадиган, қонун доирасида инсонпарвар қарор қабул қила оладиган шахс бўлиши ҳам талаб этилмоқда.

Албатта, тизимда ҳали камчиликлар, муаммолар мавжуд. Лекин энг муҳими — бугунги суд тизими камчиликларни яширмасдан, уларни очиқ муҳокама қилмоқда ва бартараф этиш чораларини кўрмоқда.

Хулоса қилиб айтганда, мурожаатлар билан ишлашдаги ушбу «янги давр» — халқнинг давлатга, адолатга бўлган ишончининг ортиши демакдир. Адолатли судлов эса — кучли жамият ва тараққий этган давлатнинг асосидир.

 

Азат ИМАТОВ,
Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди судьяси

Гулмира БАЙНАЗАРОВА,
Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди судьяси

10Avg Янгиликлар

СУД ТИЗИМИ ИСЛОҲОТЛАРИ ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА

Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан 2026 йил 8 июнь куни «Судларда комплаенс назорат тизими самарадорлигини оширишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармон имзоланди.

 

Мазкур Фармон суд органларининг ички бошқарув тизимини янада такомиллаштиришга қаратилган бўлиб, унда учта муҳим мақсад белгилаб берилган.

 

Биринчи мақсад — судларда коррупциявий хавф-хатарларни аниқлаш ва баҳолашнинг профессионал тизимини жорий этиш орқали коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни барвақт аниқлаш ва бартараф этиш.

 

Иккинчи мақсад — суд аппаратига ишга қабул қилишда шаффоф тартиб-таомилларга асосланган очиқ танлов ҳамда меритократия тамойилини жорий этиш.

 

Учинчи мақсад — суд тизимига жамоатчилик ишончини мустаҳкамлаш ва суд органларини Янги Ўзбекистонни барпо этиш йўлидаги ислоҳотларнинг амалий иштирокчисига айлантириш.

 

Фармонда белгиланган вазифалар қуйидаги тўрт асосий йўналишни қамраб олади:

— суд аппарати ходимлари ўртасида коррупциянинг олдини олиш;

— Комплаенс назорат хизматини ташкил этиш;

— судьялар корпусида коррупцияга муросасизлик маданиятини шакллантириш;

— Фармон ижросини таъминлашнинг самарали механизмларини жорий этиш.

 

Ҳар бир йўналиш бўйича аниқ муддатлар, масъул идоралар ва амалга ошириладиган чора-тадбирларни назарда тутувчи «йўл харитаси» белгиланган.

 

Фармоннинг энг муҳим ташкилий янгиликларидан бири — Ўзбекистон Республикаси Олий суди аппаратида Комплаенс назорат хизматини ташкил этишдир. Мазкур хизмат Олий суд раисига бевосита бўйсунади ва 3 та штат бирлигидан иборат бўлади.

 

Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларида жами 15 та комплаенс инспектори лавозимини жорий этиш назарда тутилган.

 

Комплаенс назорат хизматининг асосий вазифаларига коррупциявий хавф-хатарларни аниқлаш ва баҳолаш, касб этикаси қоидаларига риоя этилишини доимий мониторинг қилиш, ишга қабул қилиш жараёнида ошкоралик ва холисликни таъминлаш, шунингдек, ходимлар ва уларнинг оила аъзолари — турмуш ўртоғи ҳамда вояга етмаган фарзандларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилиш тизимини юритиш киради.

 

Фармон билан суд аппаратини бошқаришда янги ёндашув — HR-меритократик тамойилларни жорий этиш кўзда тутилмоқда. Жумладан, «vacancy.sud.uz» порталини ишлаб чиқиш ва ишга тушириш назарда тутилган. Мазкур платформа орқали суд аппаратидаги барча бўш лавозимлар очиқ ва рақобатли танлов асосида эълон қилинади. Номзодлар сунъий интеллект ёрдамида саралаш, тест синовлари ҳамда касбий кўникмаларни баҳолаш босқичларидан ўтказилади.

 

«SudHR» электрон платформаси эса суд тизимида ходимлар билан ишлашнинг замонавий усулларини жорий этишга қаратилган. У орқали ходимлар фаолияти мониторинги, уларнинг касбий ўсиш траекторияси, малака ошириш режалари ва самарадорлик кўрсаткичларини баҳолаш жараёнлари рақамли, шаффоф ва объектив тарзда амалга оширилади.

 

Фармонда белгиланган чора-тадбирлар ривожланган давлатлар суд тизимининг илғор ва синовдан ўтган тажрибасини миллий суд тизимига мослаштириш, коррупцияга қарши курашишни янги босқичга кўтариш, коррупциявий хавф-хатарларнинг олдини олиш ҳамда самарали ички назорат механизмларини жорий этишга хизмат қилади.

 

 

Ибрайым АЛЛАНИЯЗОВ
Жиноят ишлари бўйича Беруний туман судининг тергов судьяси