SUD SISTEMASÍNDA INTERAKTIV XÍZMETLER: ASHÍQLÍQ HÁM ÁDILLIKKE QARAY ÁHMIYETLI QÁDEM
Búgingi kúnde mámleketimizde ámelge asırılıp atırǵan sud-huquq reformalarınıń orayında insan qádiri hám onıń huquqların qorǵaw máselesi turıptı. Bul boyınsha sud iskerligin sanlastırıw, tarawǵa zamanagóy málimleme texnologiyaların engiziw eń baslı baǵdarlardıń birine aylandı. Mámleketimiz basshısınıń tiyisli Párman hám qararları orınlanıwın támiyinlew maqsetinde, sud sistemasında artıqsha qaǵazbazlıqtan waz keshilip, tolıq elektron is júrgiziwge ótilmekte. Jańalanǵan protsessual kodeksler sud májilislerin aralıqtan turıp, videokonferensbaylanıs rejiminde ótkeriwge huquqıy jol ashıp berdi. Bul tek ǵana puqaralardıń waqtın tejep qoymastan, bálki artıqsha áweregershiliklerdiń aldın aladı.
Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı tárepinen iske túsirilgen my.sud.uz birden-bir interaktiv xizmetler portalı puqaralarǵa keń imkaniyatlar jaratpaqta:
Endilikde elektron múrájat, yaǵnıy dаwa arzaları hám shaǵımlardı úyden shıqpastan, onlayn jiberiw imkaniyatı bar. Sonday-aq, Mámleketlik bajılardı elektron tólew sistemaları arqalı tólew hám kvitansiyalardı sistemada biriktiriw jolǵa qoyılǵan. Aralıqtan baqlaw (monitoring), yaǵnıy hár bir múrájattıń kórip shıǵılıw basqıshı, tayınlanǵan sud májilisiniń waqtı hám ornı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı real waqıt rejiminde gúzetip barıw múmkin.
Sudlarda is júrgiziwdiń «Adolat» málimleme sistemaları kompleksine ótkeriliwi insan faktorın kemeytiw hám korruptsiya qáwpini saplastırıwda úlken áhmiyetke iye bolmaqta. Islerdiń sudyalar ortasında insan qatnasısız, avtomatikalıq túrde bólistiriliwi — bul ádillik hám biytárepliktıń tiykarǵı ólshemi esaplanadı. Sistema kelip túsken islerdi sudyalar ortasında olardıń is kólemi hám qánigelesiwin esapqa alǵan halda avtomatikalıq túrde bólistiredi. Bul bolsa korruptsiya qáwpini saplastırıwdıń eń nátiyjeli quralı. Sistema arqalı puqaralar óz arzalarınıń jaǵdayın gúzetip, sud qararların elektron formatta alıwları múmkin. Sonday-aq, sud májilisleriniń audio hám video jazıp alınıwı qatnasıvshılardıń huquqları qorǵalıwına hám sud májilisi bayannamalarınıń haqıyqıylıǵına xızmet etedi.
Juwmaqlap aytqanda, sudlardaǵı interaktiv xizmetler puqaralardıń ádil sudlawǵa bolǵan isenimin bekkemlewge qaratılǵan. Sanlastırıw protsessleri sud sistemasın jáne de ashıq, ayqın hám xalıqqa jaqın bolıwın támiyinleydi. Sebebi, ádillik tez hám hámme ushın ashıq bolıwı shárt.
Gúlzada BERDIEVA,
Nókis rayonlararalıq hákimshilik sudınıń sudya járdemshisi