Аңсат жол менен пул табыўды ойлап урлық ислеген шахс суд залынан қамаққа алынды

Аңсат жол менен пул табыўды ойлап урлық ислеген шахс суд залынан қамаққа алынды

Перзент өмирдиң қуўанышы, даўамшысы, улыўма ата-ананың арзыў-үмитлерин жүзеге шығаратуғын өмирдиң жалғасы. Жақсыдан жақсы туўады, ал жаманы ше? Бул сораў мени көп ойландырады. Сондай инсанларды көрдим, ата-анасының баласын оқытыўға имканы болмай, “қолы жуқа” болсада тамағын тойдырғанына қуўанып, тынымсыз мийнет етседе бири-еки болмай, көп кыйыншылықларды басынан кеширеди. Бирақ мине усы ата-ананың перзенти күни келип, өз умтылысы ҳәм ҳадал мийнетиниң арқасында оқып илим алады, алым болады, қулласы елге, жәмийетке пайдасы тийетуғын ата-анасының көрген машаққат-қыйыншылықларын умыттыратуғын жақсы перзент болып камалға келеди. Ал және бир сондай инсанларды көрдим, “балам ишсин, жесин, қатарынан кем болмасын, усы баланың кеўили өксимесин” деп ата-анасы баласының кеўлине қарайды, “қас-қабағын” бақлап, “сол тыныш болсын” “бүгин жүрмесе, қыдырмаса, қартайғанда не кереги бар” деген тақылетте тәрбия береди. Ақыбетинде болса, ол ата-анасының, дүньяның қәдирин билмейтуғын адам болып жетилиседи, көптиң ғарғысына ушырайды. 2004-жылы Хожели районында туўылған С.О исимли шахс өзи жокары оқыў орны студенти бола тура, урлық жынаятына қол урады. Бир-еки емес, ал тәкирар урлық ислеп, өзгелерге материаллық зыян жеткереди. Дурыс та, қара мийнет пенен емес, ал аңсат жол менен пул табыў кимге жақпайды?!

Жынаят ислери бойынша Хожели районы суды тәрепинен райондағы балалар музыка ҳәм көркем-өнер мектебинде өткерилген ашық көшпели суд мәжилиси де жәмийетте бундай жынаяттың қайталаныўының алдын алыў, басқаларға жынаятшыны таныстырыў арқалы оларды бундай истен аўлақ болыўға, жуўмақ шығарыўға қаратылғанлығы әҳмийетли болды.

Онда басшылық етиўши жынаят ислери бойынша Хожели районы суды баслығы И.Алланиязов, Б.Турдыбаевтың хаткерлигинде, тәреплер: мәмлекет айыпплаўшысы-Хожели районы прокурорының аға жәрдемшиси М.Жумабаев, жәбинлениўшилер, судланыўшының адвокаты М.Сидиқовтың қатнасында Өзбекстан республикасы жынаят кодексиниң 169-статьясы 3-бөлими “а” бәнти менен айыпланған С.Оның қарсысына топланған жынаят иси көрип шығылды.

Суд, суд мәжилисинде судланыўшы ҳәм жәбирлениўшилердиң көрсетпелерин, мәмлекетлик айыплаўшысы ҳәм қорғаўшы адвокаттың пикирлерин, тәреплердиң жарыс сөзлерин ҳәм судланыўшының ақырғы сөзин тыңлап, ис материалларын үйренип, оларға ҳуқықый баҳа берип төмендегилерди анықлады.

Суданыўшы С.О урлық жолы менен материаллық байлық арттырыў мақсетинде өзи бирге бир мәҳәлледе туратуғын Ю.Бның үйи алдында турған Дамас маркалы автомобилине 2023 жыл 30 август күни түнги саат 01:00 лерде урлыққа түсип, ишинен 1 млн 200 мың сум пулды урлап, ўақыя орнынан жасырынады. Судланыўшы буның менен шекленип қалмай, және Ю.Бның үйине 9-сентябрь күни барып, есиги алдында сыртта турған Дамас автомашинасының оң қаптал есигин бузып ашып, автомашна ишинде 75 мың сум пулларды алып кетеди.
Буннан басқада, С.О Хожели районы Саманкөл МПЖда жасаўшы өзиниң жорасы С.Аның үйине 2023 жыл 9-октябрь күни түнги саат 03:00 лер шамасында барып, есиги алдында турған “ВАЗ 21” автомашинасынасына тийисли бөлек турған мотор ҳәм оның аўысық бөлеклерин урлап, өзиниң басқарыўындағы Дамас автомашинасынасына тийеп, урлап кетеди.
С.Оның қылмысы узаққа бармады. Ҳуқыққорғаў хызметкерлериниң оператив ҳарекетлери нәтийжесинде уры усланды.

Суд мәжилисинде судья судланыўшы ҳәм жәбирлениўшилердиң көрсетпелерин, мәмлекетлик айыплаўшысы ҳәм қорғаўшы адвокаттың пикирлерин, тәреплердиң жарыс сөзлерин ҳәм судланыўшының ақырғы сөзин тыңлап, ис материалларын үйренип, оларға ҳуқықый баҳа берип, ҳүким етти. Судланыўшының жас, алдын судланбағанлығын есапқа алып, Өзбекстан Республикасы Конституциясының 28-30-статьялары, жынаят процессуал кодексиниң тийисли статьяларын басшылыққа алып, С.Оны Өзбекстан Республикасы жынаят кодексиниң 169-статьясы 3 бөлими “а” бәнтинде көрсетилген жынаятты ислегенликте айыплы деп таўып, оған усы статья менен жынаят кодексиниң 57-статьясын қолланып, 2 (еки) жыл мүддетке еркинен айырыў жазасын тайынлады ҳәм сол ўақыттың өзинде суд залынан қамаққа алынды.

Суд мәжилиси қатнасыўшыларына ҳүкимнен нарийза тәреплер ҳүким жәрияланған күннен, судланыўшы суд ҳүкими нусқасын алған күннен баслап 10 сутка ишинде усы суд арқалы Қарақалпақстан Республикасы судына апелляция тәртибинде, бул мүддет өткеннен соң, кассация тәртибинде шағым арза бериўи, прокурор протест келтириўге ҳақылы екенлиги түсиндирилди.

Ибрайым Алланиязов,

жынаят ислери бойынша Хожели районы суды баслығы             

2023-жыл даўамында ҳәкимшилик судлары тәрепинен район ҳәм қала ҳәкимлериниӊ 50 қарары ҳақыйқый емес деп табылды

Ҳәр ким өзиниӊ бузылған ҳуқықларын ҳәм нызам менен қорғалатуғын мәплерин қорғаў ушын ҳәкимшилик судларына мүрәжат етиўге ҳақылы.

Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судлары тәрепинен мәмлекетимизде жеке мүлктиң исенимли қорғалыўын тәмийинлеў, ҳәр қандай мүлктиң қол қатылмаслығын ҳәм жер қатнасықларын тәртипке салыўға қаратылған социаллық-экономикалық реформаларды жедел әмелге асырыў, халықтың ҳәм исбилерменлик субъектлериниң мәмлекетке болған исенимин еледе беккемлеў, әдил судлаўды әмелге асырыў, пуқаралардың ҳуқық ҳәм еркинликлерин қорғаў бағдарында бир қанша кең көлемли ислер ҳәм илажлер әмелге асырылып келинбекте.

Атап айтқанда, 2023-жыл даўамында Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судлар тәрепинен жәми 810 ғалабалық-ҳуқықый қатнасықлардан келип шығатуғын ислер көрилип, соннан 500 ис бойынша яғный 67,7 пайыз арза бериўшилердиң мүрәжатлери қанаатлантырылып, олардыӊ бузылған ҳуқықлары тикленген болса, 70 ис бойынша яғный 8,6 пайыз мүрәжат етиўшилердиң арзалары қанаатлантырылмастан қалдырылған, 5 ис бойынша яғный 0,6 пайыз шағымлар көрилместен қалдырылған ҳәм 21 ис бойынша яғный 2,6 пайызы өндиристен қысқартылған.

Усы дәўир даўамында Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судлары тәрепинен көрип шығылған 810 ислерден 469 яғный 57,9 пайызын мәмлекетлик уйымлары ҳәм шөлкемлери, олардыӊ лаўазымлы шахсларыныӊ нызамға қайшы шығарылған қарарларын ҳақыйқый емес табыў менен байланыслы ислерди қурап, соннан 268 ис бойынша киритилген талаплар қанаатлантырылған.

Соннан, район ҳәм қала ҳәкимлериниӊ қарарларын ҳақыйқый емес деп табыў менен байланыслы жәми 118 ис көрилип, солардан 50 ис бойынша яғный 42,4 пайызы физикалық ҳәм юридикалық шахслардыӊ мүрәжатлери қанаатлантырылып, олардыӊ бузылған ҳуқық ҳәм мәплери тикленген болса, 54 ис бойынша яғный 45,8 пайыз усынылған талаплар тийкарсыз болғанлығы себепли арзалар қанаатландырылмастан қалдырылған.

Яғный, физикалық ҳәм юридикалық шахслардыӊ судларға ҳәкимлердиӊ шығарған қарарларын ҳақыйқый емес деп табыў ҳаққында кириткен арзаларын қанаатлантырылған жағдайлары:

Хожели районы ҳәкиминиӊ – 17;

Нөкис районы ҳәкиминиӊ – 7;

Қоӊырат районы ҳәкиминиӊ – 5;

Нөкис қаласы ҳәкиминиӊ – 4;

Беруний, Елликқала, Тақыятас ҳәм Шымбай районлары ҳәкимлериниӊ – 3;

Әмиўдәрья ҳәм Бозатаў районлары ҳәкимлериниӊ – 2;

Қараөзек районы ҳәкиминиӊ – 1 дана қарарына қарата қолланылған.

Сондай-ақ, судлар тәрепинен район ҳәм қала ҳәкимлери тәрепинен қарарлар қабыл етиўде нызам талапларына жетерли дәрежеде әмел етпегенликлери ушын усы түрдеги арзаларды көриў барысында анықланған нызам бузылыў жағдайлары бойынша район ҳәм қала ҳәкимликлерине жәми 45 айрықша уйғарыўлар шығарылды.

Улыўма алғанда, мәмлекетимизде пуқаралар ҳәм юридикалық шахслардың ҳуқықларын нәтийжели қорғаўда ҳәкимшилик судлардың ролин күшейтириў бойынша әмелге асырылып атырған реформалар белгиленген мақсетлердиң әмелге асырылыўы ҳәмде инсан мәплериниң нәтийжели қорғалыўын тәмийинлеўге хызмет етеди.

Амир Нурлипесов,

Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судыныӊ баслығы                                    

Суд ҳүжжетлери ҳәм басқа органлар ҳүжжетлерин орынлаў системасын реформалаў ҳәм тараўды санластырыўдың әҳмийетли мәселелери

Соңғы жылларда мәмлекетимизде жәмийет ҳәм мәмлекет турмысын кең көлемли реформалаў, сондай-ақ әмелге асырылған суд-ҳуқық реформалары шеңберинде суд ҳүжжетлери ҳәм басқа органлар ҳүжжетлерин орынлаў системасын жетилистириў тараўынды салмақлы ислер әмелге асырылды.

Дүньяның алдыңғы демократиялық мәмлекетлеринде суд ҳүжжетлерин орынлаў тараўында қәлиплескен тәжрийбе ҳәм әмелият анализи тараўда узақ мүддетли системалы реформалар әмелге асырыў зәрүрлиги бар екенлигин көрсетти.

Мине усыннан келип шығып Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2024 жыл 3 январь күнги «Суд ҳүжжетлери ҳәм басқа органлар ҳүжжетлерин орынлаў системасын реформалаў ҳәм тараўды санластырыў бойынша қосымша ис-иләжлар ҳаққында»ғы ПФ-1 санлы пәрманы қабыл етилди.

Пәрманға көре, 2024 жыл 1 майдан баслап:

суд ҳүжжетлери тийкарында орынлаў ҳүжжетлерин электрон формада бериў (жибериў, усыныў) тәртиби енгизилмекте;

Өзбекстан Республикасынан тысқарыда орынланыўы лазым болған орынлаў ҳүжжетлеринен тысқары экономикалың ислер бойынша суд ҳүжжетлери тийкарында орынлаў ҳүжжетлери тек ғана электрон формада бериў (жибериў, усыныў) тәртиби енгизилмекте;

пуқаралық ҳәм жынаят ислери бойынша суд ҳәм ҳәкимшилик судтың ҳүжжетлери тийкарында орынлаў ҳүжжетлери, қағыйда сыпатында, электрон формада, орынлаў ҳүжжетлери Өзбекстан Республикасынан тысқарыда орынланыўы лазым болған жағдайда яки тәреплердиң илтимаснамасына көре болса – судтың мөри менен тастыйықланған ҳалда қағаз формада берилиўи мүмкин;

суд ҳүжжетлери тийкарында берилетуғын орынлаў ҳүжжетлери QR-код пенен тастыйықланған ҳалда электрон санлы имза менен рәсмийлестириледи.

Усы өзгерислердиң унамлы тәреплери айтатуғын болсақ бириншиден исбилерменлердиң, физикалық шахслардың, судлардың да ўақытларын тежелиўине алып келеди, яғный орынлаў хаты электрон тәризде рәсмийлестирилди, сол ўақыттың өзинде өндириўшиге жеткизиў имканияты болады.

Екиншиден, материаллық ресурслардың тежелиўине алып келеди, яғный рәсмийлестириў менен, қағаз бенен байланыслы қәрежетлер, өндириўшиниң арза жазыўы менен байланыслы қәрежетлердиң бәри тежелиўине алып келеди.

Және бир атап өтиў лазым болған тәрепи, бүгинги күнде орынлаў ҳүжжетлериниң мәлим бир себеплерге көре жойтылыўы мүмкин еди. Буны қайта рәсмийлестириў ушын өндириўши судқа оның дубликатын бериў ҳаққында арза менен мүрәжат қылыўына туўра келер еди. Мине усы процесслердиң санластырылыўы усындай бюрократлық арзалар менен қосымша мүрәжат қылыў, қосымша ҳүжжетлери тийкарында оларды алыў ўақытларын да тежейди.

Бахрам Ктайбеков,

Қарақалпақстан Республикасы суды баслығы орынбасары,

экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы баслығы                                        

Байрам қарсаңында судья ҳәм суд хызметкерлери хошаметленди

Итибар ҳәм хошамет. Бул инсанды өзгеше толқынландырыў менен бирге, өз исине, кәсибине болған меҳирди арттырып, еледе табыслы жумыс алып барыўына, искерлигин жеделлестирип, жаңалықлар жаратыўына түртки болады. Өз нәўбетинде бул әтираптағыларға да мотивация берип, сыйлықланғанлар қатарында болыў умтылысын арттырады. Ҳәр бир байрамның өзине тән өзгешелиги болғанындай, тараў ўәкиллерине болған итибар да жыл сайын артып бармақта.

Қарақалпақстан Республикасы судында өткерилген ушырасыў ҳақыйқый байрам салтанатына уласты. Суд баслығы К.Тарихов барлық жыйналғанларды жаңа жыл байрамы менен қутлықлар екен, жуўмағына жетип атырған 2023-жыл даўамында Қарақалпақстан Республикасы судлары тәрепинен исленген жумысларға, ерисилген нәтийжелер менен алдағы режелерге айрықша тоқтап өтти.

Буннан соң, жыл даўамында өзиниң хызмет ўазыйпасын пидайылық пенен атқарып киятырған бир топар судья ҳәм суд хызметкерлерине Қарақалпақстан Республикасы суды баслығының ҳүрмет жарлығы ҳәм естелик саўғалары салтанатлы жағдайда тапсырылды.

Жаңадан қабыл етилген нызамлардың мазмуны ҳәм әҳмийети түсиндирилди

Өзбекстан Саўда-санаат палатасы Қарақалпақстан Республикасы басқармасының мәжилислер залында Қарақалпақстан Республикасы суды ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының басламасы менен судьялар, ҳуқық қорғаў уйымлары ўәкиллери, адвокатлардың қатнасыўында оқыў семинары шөлкемлестирилди.

Онда Суд қарарларының нызамлылығы, тийкарландырылғанлығы ҳәм әдиллигин тексериў институты жетилистирилиўи мүнәсибети менен Өзбекстан Республикасының Пуқаралық процессуаллық кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы Өзбекстан Республикасының 2023-жыл 25-декабрьдеги ӨРН-887-санлы ҳәм Өзбекстан Республикасының Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы Өзбекстан Республикасының ӨРН-884-санлы ҳәмде Өзбекстан Республикасының Экономикалық процессуаллық кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы Өзбекстан Республикасының ӨРН-888-санлы, сондай-ақ, Ҳәкимшилик суд ислерин жүргизиў ҳаққындағы кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққындағы Өзбекстан Республикасының ӨРН-889-санлы Нызамлардың мазмунын тараў ўәкиллерине кеңнен түсиндириў мәселелерине итибар қаратылды.

Семинарда Қарақалпақстан Республикасы судының баслығы К.Тарихов, Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының баслығы А.Нурлипесовлар сөзге шығып сөйлеп, кейинги жылларда “Жаңа Өзбекстан-жаңа суд” принципи тийкарында халықтың әдил судлаўға ерисиў имканиятларын жәнеде кеңейтиў, мәмлекетимизде нызам үстинлигин тәмийинлеў, пуқаралардың конституциялық ҳуқықлар          ын жүзеге шығарыў ҳәм жәмийетте әдилликти орнатыў мақсетинде суд-ҳуқық тараўын түпкиликли реформалаўға байланыслы кең көлемли жумыслар әмелге асырылып атырғанлығына айрықша итибар қаратты.

Атап айтқанда, ҳуқықты қоллаў әмелиятын анализ етиў нәтийжелерине көре суд ислерин жүритиў прроцессине жаңа институтлар енгизилип, пуқаралардың ҳуқықлары исенимли қорғалыўын тәмийинлеў мақсетинде жарасыў, дәслепки еситиў, сондай-ақ суд қарарларының нызамлылығы, тийкарланғанлығы ҳәм әдиллигин тексериў сыяқлы институтлар жетилистирилди. Алып барылған бул жумыслардың нәтийжесинде әдил судлаўды әмелге асырыў процессинде шахслардың ҳуқықлары ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў дәрежеси жаңа басқышқа шықты. Соның менен бирге, бүгиги күнде суд қарарларын қайта көриў институтының анализи бул институтты жетилистириў зәрүрлигин көрсетпекте.

Жоқарыда атап өтилген Нызамлар менен Өзбекстан Республикасының Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы, Пуқаралық процессуаллық, Экономикалық процессуаллық, Ҳәкимшилик суд ислерин жүргизиў ҳаққындағы кодекслерге киргизилип атырған өзгерис ҳәм қосымшалар, олардың мазмуны бойынша Қарақалпақстан Республикасы судының судьялары Д.Сражатдинов, Н.Абдакимов, У.Сабиров ҳәм Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик судының судьсы К.Хожамуратовлар кең түрде баянат жасады.

Баянатшылар тәрепинен атап өтилгениндей, жоқарыда келтирилген нызамлар менен суд қарарларының нызамлылығы, тийкарланғанлығы ҳәм әдиллигин тексериў механизмлерин еледе жетилистириўге, пуқаралардың шағым етиў ҳуқықынан пайдаланыў имканиятларын кеңейттириўге ҳәм олардың бузылған ҳуқықлары, еркинликлери, сондай-ақ, нызамлы мәплериниң исенимли қорғалыўын тәмийинлеўге хызмет етеди.

Ашық сәўбетлесиў форматында өткерилген семинар қатнасыўшылардың сөз етилген темаға байланыслы қызықтырған сораў-жуўаплары менен қызғын даўам етти.

Гүлайым Ғаниева,
Қарақалпақстан Республикасы судының жәмийетшилик ҳәм ғалаба хабар қураллары менен байланыслар бойынша бас консультанты

Ҳуқық қорғаў уйымлары хызметкерлериниң қатнасыўында оқыў семинары өткерилди

Қарақалпақстан Республикасы судында Өзбекстан Республикасы Президентиниң мәсләҳәтшиси ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси баслығы тәрепинен тастыйықланған «Қарақалпақстан Республикасы ҳуқық қорғаў ҳәм қадағалаў органлары тараўы нәтийжелилигин асырыў бойынша ис-илажлар ҳаққында»ғы «Жол картасы»ның екинши бөлими 19-бәнтиниң орынланыўын тәмийинлеў бойынша судьялар, сорастырыўшы, тергеўши ҳәм прокурорлардың қатнасыўында оқыў семинары өткерилди.

Иләжды Қарақалпақстан Республикасы судының жынаят ислери бойынша судлаў коллегиясы баслығы А.Адилов кирис сөзи менен ашып, бүгинги күнде суд-ҳуқық тараўындағы реформаларды жедел әмелге асырыў процессинде жынаят-процессуал нызамшылығына киргизилип атырған өзгерис ҳәм қосымшалардың әҳмийети менен бирге дәслепки тергеў органлары тәрепинен Өзбекстана Республикасы Жынаят кодекси нормаларының дурыс қолланылыўын тәмийинлеў зәрүрлигин айрықша атап өтти.

Буннан соң, Қарақалпақстан Республикасы судының жынаят ислери бойынша судлаў коллегиясы судьясы А.Аметов баянат жасады. Баянатшы өз сөзинде дәслепки тергеў органлары тәрепинен жынаят ислерин тергеўде Өзбекстан Республикасы Жынаят-процессуал нызамы нормаларын дурыс қолланылыўын тәмийинлеў ҳәм бул бағдарда әмелиятта ушырасып атырған қәте-кемшиликлер менен бирге, дәслепки тергеў органлары тәрепинен ықтыят шараларын қоллаў, бийкар етиў, өзгертиўдиң өзине тән өзгешеликлери ҳәм қамақта сақлаў ямаса үй қамағы мүддетин узайтыў мәселелери менен байланыслы әмелиятта жүзеге келип атырған машкалаларды атап өтти.

Сондай-ақ, жынаят ислери бойынша дәслепки тергеўде жынаят ислеген шахстың ҳәрекетлерин дурыс квалификация етиў ҳәм оларға айып жәриялаўда Өзбекстан Республикасы Жынаят ҳәм жынаят-процессуал кодеклериниң норма ҳәм талапларына, Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды Пленумы қарарлары түсиндириўлерине айрықша дыққатлы болыў мәселелерине еледе итибарлы болыў зәрүрлиги әҳмийетли екенлиги және бир мәртебе түсиндирилди.

Баянатшы, ҳешким рәсмий жәрияланбаған нызам тийкарында ҳүким етилиўи, жазаға тартылыўы, мал-мүлкинен ямаса басқа бир ҳуқыкынан айрылыўы мүмкин емес. Ҳешким бир жынаят ушын қайта ҳүким етилиўи мүмкин емес екенлиги Өзбекстан Республикасы Конституциясының 30-статьясында айрықша белгилеп қойылғанлығына семинар қатнасыўшыларының итибарын қаратты.

Семинарда қатнасыўшылар кейинги ўақытлары әмелиятта көп ушырасып атырған машқалалар ҳәм оны сапластырыў бойынша өз-ара пикир алысты.

Кɵшпели суд мәжилиси ɵткерилди

Жынаят ислери бойынша Қанлыкɵл районы суды баслығы М.А.Бекимбетов тәрепинен Қанлыкɵл районы Мәденият сарайында кɵшпели суд мәжилиси ɵткерилип, онда 2 шахсқа қарата 2 жынаят иси, 13 шахсқа қарата 12 ҳәкимшилик ис материаллары кɵрип шығылды. Кɵшпели суд мәжилисинде 1 жынаят иси бойынша 1 шахсқа қарата 3 жыл еркинен айырыў жазасы тайынланды, 1 жынаят иси бойынша 1 шахс 3 жыл мүддетке барлық түрдеги автотранспорт қуралларын басқарыў ҳуқықынан маҳрум етилип, 3 жыл мүддетке мийнетке дүзетиў ислери жазасы, ҳәкимшилик ислери бойынша 7 шахсқа қарата ҳәкимшилик қамақ жазасы, 1 шахсқа қарата жәрийма жазасы тайынланып, 3 шахсқа қарата ескертиў жәрияланды ҳәмде 1 ҳәкимшилик иси тәреплердиң жарасқанлығы мүнәсибети менен тамамланды.

Буннан соң, суд баслығы жыйналғанларға Ɵзбекстан Республикасының 2023-жыл 27-сентябрдеги “Суд қарарларының нызамлылығы, тийкарланғанлығы ҳәм әдиллигин тексериў институты шɵлкемлестирилиўи мүнәсибети менен Ɵзбекстан Республикасының Жынаят-процессуаллық кодексине ɵзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында”ғы ƟРН-869-санлы Нызамының ҳәмде Ɵзбекстан Республикасы Президентиниң 2023-жыл 11-сентябрдеги «Ɵзбекстан-2030» стратегияси ҳаққында”ғы ПФ-155-санлы Пәрманы ҳәм усы күнги «Ɵзбекстан-2030» стратегиясын 2023-жылда сапатлы ҳәм ɵз ўақтында әмелге асырыў иләжлары ҳаққындағы ПҚ-300-санлы қарарының мазмунын түсиндирип ɵтти.

Сондай-ақ илаж соңында жыйналғанларға жол транспорт ҳәдийселери менен байланыслы ҳәр қыйлы жынаят ҳәм ҳуқықбузарлықлардың алдын алыў бойынша видео роликлер де қойып берилди.

Жаңа жыл қарсаңында Қарақалпақстандағы судьялар корпусы және жаңа ўәкиллер менен толықтырылды

Қарақалпақстан Республикасы судында нәўбеттеги Президиум мәжилисинде биринши мәртебе судьялық лаўазымына тайынланған судьялардың ант қабыллаў мәресими өткерилди.

Мәжилисте Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң 22-декабрь, 2023-жылғы Президиум қарары менен судьялық лаўазымында болыўдың биринши бес жыллық мүддетине тайынланған Қарақалпақстан Республикасы жынаят ислери бойынша Мойнақ районы суды баслығы Жеткиншек Кдырниязов, жынаят ислери бойынша Тахтакөпир районы суды баслығы Фархад Ибрагимов, жынаят ислери бойынша Нөкис қаласы судының судьясы Гульназ Утепбергенова, пуқаралық ислери бойынша Беруний районлар аралық судының судьясы Дамир Зиямбетов, Беруний районлар аралық экономикалық судының судьясы Жалгас Аманиязовлардың анты еситилди.

Сондай-ақ, Қарақалпақстан Республикасы судының баслығы К.Тарихов сөзге шығып, Қарақалпақстан судьялар корпусына жаңадан қосылып атырған ўәкиллерге исеним билдирип, оларға әдил судлаўды әмелге асырыўдай машаққатлы соның менен бирге, мақтанышлы исте табыслар тиледи. Судларда узақ жыллардан берли даўам етип киятырған «Устаз-шәкирт» дәстүри тийкарында жаңа ўәкиллерге тәжрийбели судьялар устаз етип бириктирилди.

Илажда қатнасқан судьялар ҳәм басқалар жаңа судьяларға ең жақсы тилеклерин билдирди. Өз нәўбетинде, жаңадан судьялар корпусына ўәкил болғанлар да сөзге шығып, билдирип атырған исенимди ақлаўға тек ғана нызам тийкарында әдил қарар шығарыўға, буның ушын өзлериниң бар билим ҳәм тәжрийбесин аянбай жумсаўға ўәде етти. Ант қабыллаған судьяларға Өзбекстан Республикасы Конституциясы ҳәм “Судьялар әдеби” китабы саўға етилди.

Судлар искерлигин жәнеде жетилистириў ҳәм әдил судлаў нәтийжелигин асырыўда әҳмийетли ҳуқықый ҳүжжет

Өзбекстан Республикасы Президенти тәрепинен 2020 жыл  24 июль күни «Судлар искерлигин жәнеде жетилистириў ҳәм әдил  судлаў нәтийжелигин асырыўға тийисли қосымша ис иләжлар  ҳаққында»ғы Пәрманы қабыл етилди. Бул Пәрманға көре суд системасында бир қатар шөлкемлестириўшилик өзгерислерди әмелге асырыў тутылған.

Атап айтқанда, 2021 жыл 1 январьдан баслап ўалаят ҳәм оған теңлестирилген пуқаралық ислери бойынша, жынаят ислери бойынша судлар ҳәм экономикалық судлар негизинде судьялардың қәнийгелесиўин сақлап қалған ҳалда, суд ислерин жүргизиў түрлери  бойынша өз алдына судлаў коллегияларын, яғный Қарақалпақстан Республикасы, ўалаятлар ҳәм Ташкент қаласы улыўма юрисдикция судлары шөлкемлестирилди.

Ҳәкимшилик ҳуқықбузарлық ҳаққындағы ислерди көрип шығыў ўәкиллиги ҳәкимшилик судларынан жынаят ислери бойынша судларына өткерилди. Ғалабалық ҳуқықый қатнасықлардан келип шығатуғын ислерди көриўге қәнийгелестирилген Қарақалпақстан Республикасы, ўалаятлар  ҳәм Ташккент қаласында районлар аралық ҳәкимшилик судлары шөлкемлестирилип, районлық (қалалық) ҳәкимшилик судлары сапластырылды.

Қарақалпақстан Республикасы Бозатаў ҳәм Тақыятас районларының жынаят ислери бойынша судлары шөлкемлестирилди. Суд ислерин бақлаў тәртибинде көриў институтын сапластырыў, Өзбекстан Республикасы Жоқарғы судының баслығы, Бас прокурор ҳәм олардың орынбасарларының суд ҳүжжетлери үстинен бақлаў тәртибинде протест киргизиў ҳукықы бийкарланды. Жынаят исиниң көрип шығылыўына тосқынлық ететуғын жағдайларды анықлаў ҳәм сапластырыў имканиятын беретуғын дәслепки тыңлаў басқышы енгизилди. Нызамда нәзерде тутылған жағдайлардан тысқары судларда басқа шахслардың басламасы менен қозғатылған пуқаралық ҳәм экономикалық ислердиң көрилиўинде прокурор өз басламасы менен қатнасыўы тәртиби алып тасланды.

Өзбекстан Республикасы Жоқарғы судында инвестиция киргизилген сәнеде жигирма миллион АҚШ долларынан кем болмаған муғдарда инвестиция кириткен физикалық ямаса юридикалық тәреплер ҳәм мәмлекетлик уйымлар арасында жүзеге келетуғын инвестициялық тартысларды және бәсекеге байланыслы ислерди көриў ўәкиллигине ийе Судлаў қурамы дүзиледи.

Бул Пәрман менен нәзерде тутылған суд системасындағы өзгерислер мәмлекетимизде пуқаралар ҳәм юридикалық шахслардың ҳуқық ҳәм еркинликлерин суд арқалы қорғалыўын еледе кеңирек тәмийинлеўине хызмет етеди.

 Каипназарова Саодат Алимбетовна,

Қарақалпақстан Республикасы суды судьясы