SUD HÁKIMIYATINDA KORRUPCIYAǴA ORIN JOQ
Mámleketimizde sońǵı jılları barlıq tarawlarda keń kólemli reformalar ámelge asırılmaqta. Atap aytqanda, olar korrupciyaǵa qarsı gúresiw, isbilermenlik ortalıǵın hám miynet sharayatların jaqsılaw, sud-huqıq sistemasın reformalaw, insan huqıqların qorǵaw, hákimshilik hám mámleketlik basqarıw nátiyjeliligin arttırıwǵa qaratılǵan.
Barlıq tarawlarda korrupciya illetlerin saplastırıw hám onıń rawajlanıwına jol qoymaw maqsetinde korrupciyalıq jaǵdaylardı óz waqtında anıqlaw, aldın alıw, olarǵa shek qoyıw, sonday-aq, oǵan imkaniyat beretuǵın sebep hám sharayatlardı saplastırıw áhmiyetli wazıypalardan biri bolıp esaplanadı. Ásirese, korrupciyaǵa qarsı gúresiwde onı keltirip shıǵaratuǵın faktorlardı saplastırıw, yaǵnıy onıń aldın alıwǵa qaratılǵan ilajlar waqıt hám nátiyjelilik kózqarasınan ayrıqsha áhmiyetke iye.
Sudyalardıń hadallıǵı hám pákligi – sud sistemasınıń nátiyjeliligi hám biyǵárezliginiń eń áhmiyetli shárti bolıp esaplanadı. Sudyalardıń hadallıǵı sud uyımlarınıń ǵárezsizligi menen tıǵız baylanıslı: sud uyımları hadallıqtı támiyinleydi, hadallıq bolsa ǵárezsizlikti bekkemleydi.
Mámleketimiz basshısı Shavkat Mirziyoevta korrupciyaǵa qarsı gúresiw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri ekenin ayrıqsha atap ótip, 2020-jıl 24-yanvardaǵı Oliy Majliske jollaǵan Múrájatnamasında korrupciyaǵa qarsı gúresiwde jámiyettiń barlıq qatlamlarınıń belsene qatnasıwı zárúr ekenligin atap ótken.
Korrupciyaǵa qarsı gúresiw nátiyjeliligin arttırıw maqsetinde bir qatar áhmiyetli normativlik-huqıqıy hújjetler qabıl etilgen. Sonıń ishinde, 2019-jıl 27-mayda qabıl etilgen «Ózbekstan Respublikasında korrupciyaǵa qarsı gúresiw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriw ilajları haqqında»ǵı PP-5729-sanlı Pármanı menen «2019-2020-jıllarda korrupciyaǵa qarsı gúresiw» mámleketlik baǵdarlaması tastıyıqlandı.
Usı hújjetlerge muwapıq:
- sudyalardı sırtqı tásirlerden qorǵaw;
- kadrlardı tańlaw hám bahalawda ashıq-aydınlıqtı támiyinlew;
- korrupciya jaǵdayların erte anıqlaw;
- sudyalardıń kásiplik hám mánawiy potencialın arttırıw sıyaqlı tiykarǵı wazıypalar belgilep berilgen.
Sonıń menen birge, «Ózbekstan – 2030» strategiyasında da korrupciyaǵa mawasasız qatnastı qáliplestiriwge qaratılǵan anıq maqsetler belgilengen.
Korrupciyalıq is-háreketlerdiń tiykarında, ádette, máplerdiń soqlıǵısıwı jatadı. Mápler soqlıǵısıwı – jeke mápdarlıq xızmet wazıypaların qalıs orınlawǵa tásir etetuǵın yamasa kórsetiwi múmkin bolǵan jaǵday.
Sudyalar ádebi kodeksine bola, sudya hár qanday gúmanlı jaǵdaylardan uzaq bolıwı, óziniń qalıslıǵına zıyan jetkeriwi múmkin bolǵan faktorlardı saplastırıwı shárt. Zárúr jaǵdaylarda ózin-ózi biykarlaw bolsa ádil sudlawdıń áhmiyetli kepili bolıp esaplanadı.
Juwmaqlap aytqanda, sud hákimiyatı erkinligi korrupciyaǵa qarsı gúresiwde sheshiwshi áhmiyetke iye. Sonıń ushın sudyalar hám sud xızmetkerleriniń hadallıǵın hám pákligin támiyinlew, korrupciyaǵa pútkilley jol qoymaw búgingi kúnniń eń áhmiyetli wazıypalarınan biri bolıp esaplanadı.
Azamat ABDIRASULIEV,
puqaralıq isleri boyınsha Qońırat rayonlar aralıq sudınıń baslıǵı