JOQARǴI SUD PLENUMI QARARLARI – ÁMELIYATTA
Ámiwdárya rayonı sudınıń imaratında Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı Plenumınıń jaqında qabıl etilgen áhmiyetli qararlarınıń mazmun-mánisin úyreniwge baǵıshlanǵan oqıw-seminarı bolıp ótti. Ilajda sudyalar, mámleketlik uyımlar hám huqıq qorǵaw uyımlarınıń xızmetkerleri qatnasıp, sud ámeliyatına engizilip atırǵan jańalıqlar boyınsha pikir alıstı.
Seminardıń tiykarǵı maqseti – Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı Plenumınıń 2025-jıl 24-noyabrdegi «Sudlar tárepinen jeke menshik emes huqıqlar hám basqa da materiallıq emes baylıqlardı qorǵaw haqqındaǵı nızamshılıqtı qollanıw ámeliyatı haqqında»ǵı 21-sanlı, «Jınayat ushın jaza tayınlaw ámeliyatı haqqında»ǵı 22-sanlı qararına ózgeris kirgiziw haqqında»ǵı hám de ayırım Plenum qararlarına ózgeris hám qosımshalar kirgiziw haqqındaǵı 23-sanlı qararlarınıń mazmun-mánisin keń jámiyetshilikke hám orınlawshılarǵa jetkeriwden ibarat boldı.
Ilajda shıǵıp sóylegen Jınayat isleri boyınsha Ámiwdárya rayonı sudınıń baslıǵı J.Baltabaevtıń atap ótkenindey, Joqarǵı sud Plenumınıń 22-sanlı qararı menen jaza tayınlawda teńsalmaqlılıq principine tiykarlanıw hám huqıqıy tásir ilajları nızamda názerde tutılǵan maqsetlerge erisiw ushın jeterli bolıwı kerek ekenligi belgilengen. Sonday-aq, endi shaxstı oǵada qáwipli recidivist dep tabıwda tek ǵana Ózbekstan emes, al basqa da mámleket sudlarınıń húkimleri de esapqa alınıwı múmkin. Qalaberdi, Qarar menen jaza tayınlawdıń ózine tán tártipleri kirgizilmekte. Endi sudlarǵa jınayat islegen jas óspirimlerge jaza ornına kóbirek májbúrlew sharaların qollanıw usınıs etiledi.
Puqaralıq isleri boyınsha Ámiwdárya rayonı sudınıń baslıǵı A.Seytnazarov internet tarmaǵında ar-namıs hám qádir-qımbattı kemsitiwshi maǵlıwmatlar tarqatılǵanda qollanılatuǵın sharalar haqqında túsinik berdi. Eger sociallıq tarmaqlarda shaxs haqqında haqıyqatqa tuwra kelmeytuǵın maǵlıwmatlar tarqatılsa, jábirleniwshi tek ǵana biykarlaw beriwdi emes, al bul maǵlıwmatlardı óshirip taslaw, izlew sistemalarınan alıp taslaw hám ruwxıy zıyandı óndiriwdi talap etiwi múmkin. Itibarlı tárepi sonda, tarqatılǵan málimlemeniń haqıyqatqa tuwra keliwin dálillew minnetlemesi endi málimlemeni tarqatqan juwapkerge júklenedi.
Seminar dawamında puqaralıq isleri boyınsha Ámiwdárya rayonı sudınıń sudyası M.Kaypova Plenumnıń 22- hám 23-sanlı qararları menen ámeldegi nızamshılıqqa kirgizilgen ózgerislerge itibar qarattı. Ol óziniń shıǵıp sóylegen sózinde kredit qatnasıqları hám jaza tayınlaw ámeliyatındaǵı jańalıqlardı tallap berdi.
Atap ótilgenindey, Plenumnıń 23-sanlı qararı menen kredit shártnamaları boyınsha kelispewshiliklerdi sheshiwde ádil qatnas belgilendi. Atap aytqanda, eger qarız alıwshı kreditti qaytarıw múddetin buzsa, bank dárhal kredittiń qalǵan barlıq bólegin óndiriwdi talap ete almaydı. Dáslep múddeti ótken bólegin óndiriw ilajları kóriliwi kerek. Tek sonnan keyin, nátiyje bolmasa, kredittiń tolıq summasın múddetinen aldın óndiriw máselesi qoyılıwı múmkin. Bul puqaralardıń huqıqların qorǵawda áhmiyetli kepillik bolıp esaplanadı.
Sonday-aq, sudya jınayat isleri boyınsha jaza tayınlawdaǵı ózgerislerge de toqtap ótti. 22-sanlı Plenum qararına bola, Konstituciyamızdıń 20-statyasına tiykarlanıp, shaxsqa qollanılatuǵın huqıqıy tásir ilajları teń salmaqlılıq principine tiykarlanıwı shárt. Sudlarǵa jas óspirimlerge jaza ornına májbúrlew sharaların keńirek qollanıw usınıs etilmekte. Jáne bir áhmiyetli tárepi: jámiyetlik qáwipsizlikke qáwip tuwdıratuǵın materiallardı internette tarqatqan shaxslarǵa azatlıqtı sheklew jazası tayınlanǵanda, olarǵa Internetten paydalanıwdı qadaǵan etiw sıyaqlı qosımsha sheklewler belgileniwi túsindirildi.
Ilaj juwmaǵında qatnasıwshılar ózlerin qızıqtırǵan sorawlarǵa sudyalardan tolıq juwap aldı. Bul Plenum qararlarınıń ámeliyatqa durıs engiziliwi puqaralardıń huqıqları menen erkinliklerin isenimli qorǵawǵa xızmet etetuǵını atap ótildi.