SUD SISTEMASÍN REFORMALAW IZBE-IZ DAWAM ETPEKTE
Ózbekstan Respublikası Prezidenti tárepinen 2026-jıl 8-iyun kúni «Sudlarda komplaens qadaǵalaw sistemasınıń nátiyjeliligin arttırıwdıń qosımsha ilajları haqqında»ǵı Pármanǵa qol qoyıldı.
Bul Párman sud organlarınıń ishki basqarıw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriwge qaratılǵan bolıp, onda úsh áhmiyetli maqset belgilep berilgen.
Birinshi maqset – sudlarda korrupciyalıq qáwip-qáterlerdi anıqlaw hám bahalawdıń professional sistemasın engiziw arqalı korrupciyanı keltirip shıǵaratuǵın faktorlardı erte anıqlaw hám saplastırıw.
Ekinshi maqset – sud apparatına jumısqa qabıl etiwde ashıq-aydın tártip-qaǵıydalarǵa tiykarlanǵan ashıq tańlaw hám meritokratiya principin engiziw.
Úshinshi maqset – sud sistemasına jámiyetshiliktiń isenimin bekkemlew hám sud uyımların Jańa Ózbekstandı qurıw jolındaǵı reformalardıń ámeliy qatnasıwshısına aylandırıw.
Pármanda belgilengen wazıypalar tómendegi tórt tiykarǵı baǵdardı qamtıp aladı:
– sud apparatı xızmetkerleri arasında korrupciyanıń aldın alıw;
– Komplaens qadaǵalaw xızmetin shólkemlestiriw;
– sudyalar korpusında korrupciyaǵa mawasasızlıq mádeniyatın qáliplestiriw;
– Pármannıń orınlanıwın támiyinlewdiń nátiyjeli mexanizmlerin engiziw.
Hár bir baǵdar boyınsha anıq múddetler, juwapker uyımlar hám ámelge asırılatuǵın ilajlardı názerde tutatuǵın «jol kartası» belgilengen.
Pármannıń eń áhmiyetli shólkemlestiriw jańalıqlarınan biri – Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı apparatında Komplaens qadaǵalaw xızmetiniń shólkemlestiriliwi bolıp tabıladı. Bul xızmet Joqarǵı sud baslıǵına tikkeley boysınadı hám 3 shtat birliginen ibarat boladı.
Sonday-aq, Ózbekstan Respublikası Áskeriy sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası sudı, wálayatlar hám Tashkent qalası sudlarında jámi 15 komplaens inspektorı lawazımın engiziw názerde tutılǵan.
Komplaens qadaǵalaw xızmetiniń tiykarǵı wazıypalarına korrupciyalıq qáwip-qáterlerdi anıqlaw hám bahalaw, kásiplik etika qaǵıydalarına ámel etiliwin turaqlı monitoring etiw, jumısqa qabıl etiw procesinde ashıq-aydınlıq hám qalıslıqtı támiyinlew, sonday-aq, xızmetkerler hám olardıń shańaraq aǵzaları – ómirlik joldası hám de erjetpegen perzentleriniń dáramatları hám múlkin deklaraciyalaw sistemasın júrgiziw kiredi.
Párman menen sud apparatın basqarıwda jańa qatnas – HR-meritokratiyalıq principlerdi engiziw názerde tutılmaqta. Sonıń ishinde, «vacancy.sud.uz» portalın islep shıǵıw hám iske qosıw názerde tutılǵan. Bul platforma arqalı sud apparatındaǵı barlıq bos lawazımlar ashıq hám básekiles tańlaw tiykarında járiyalanadı. Talabanlar jasalma intellekt járdeminde tańlap alıw, test sınaqları hám kásiplik kónlikpelerdi bahalaw basqıshlarınan ótkeriledi.
«SudHR» elektron platforması bolsa sud sistemasında xızmetkerler menen islesiwdiń zamanagóy usılların engiziwge qaratılǵan. Ol arqalı xızmetkerlerdiń jumısın monitoring etiw, olardıń kásiplik ósiw traektoriyası, mamanlıq arttırıw rejeleri hám nátiyjelilik kórsetkishlerin bahalaw processleri sanlı, ashıq-aydın hám obektiv tárizde ámelge asırıladı.
Pármanda belgilengen ilajlar rawajlanǵan mámleketler sud sistemasınıń aldınǵı hám sınaqtan ótken tájiriybesin milliy sud sistemasına beyimlestiriw, korrupciyaǵa qarsı gúresiwdi jańa basqıshqa kóteriw, korrupciyalıq qáwip-qáterlerdiń aldın alıw jáne nátiyjeli ishki qadaǵalaw mexanizmlerin engiziwge xızmet etedi.
Ibrayım ALLANIYAZOV.
Jınayat isleri boyınsha Beruniy rayonı sudınıń tergew sudyası