JASLAR KELESHEGINE QÁWIP: NARKOMANIYA HÁM ONÍŃ AQÍBETLERI
Náshebentlik – bul tek ǵana bir insannıń densawlıǵı hám táǵdirine qáwip salatuǵın illet emes, al pútkil jámiyettiń turaqlılıǵına úlken qáwip tuwdıratuǵın awır sociallıq mashqala bolıp esaplanadı. Ol insannıń sanasın hálsiretip, erk-ıqrarın sındıradı, onı ruwxıy kriziske hám jınayat jolına jeteleydi. Náshebentlikke duwshar bolǵan shaxs tek ǵana óz ómirin izden shıǵarıp qoymastan, al onıń shańaraǵı, perzentleri hám jaqınları da ruwxıy hám materiallıq jaqtan awır soqqı aladı.
Bul illet jámiyette jınayatshılıqtıń artıwına, shańaraqlardıń buzılıwına, jaslardıń kelesheginiń izden shıǵıwına sebep boladı. Ásirese, jas áwladtıń náshebentlik quralına túsip qalıwı millet keleshegi ushın úlken qáwip esaplanadı. Sol sebepli náshebentlikke qarsı gúresiw, onıń aldın alıw hám xalıqtıń huqıqıy sanasın arttırıw búgingi kúnniń eń áhmiyetli wazıypalarınan biri bolıp esaplanadı.
Eger ámeliyatqa múrájat etetuǵın bolsaq, Jınayat isleri boyınsha Moynaq rayonı sudında náshebentlik quralları menen baylanıslı jınayat isi kórip shıǵılıp, sudlanıwshıǵa nızamlı húkim shıǵarıldı.
Sudta anıqlanıwınsha, puqara R.B 2025-jıl 10-yanvar kúni náshebentlik zatı – gashishti nızamǵa qayshı túrde basqa shaxsqa ótkeriw maqsetinde saqlap, onı jetkerip beriwge urınǵan. Bul háreket huqıq qorǵaw uyımı xızmetkerleri tárepinen ótkerilgen operativ ilajlar dawamında áshkar etilgen.
Tekseriw procesinde sudlanıwshınıń hár qıylı orınlarǵa jasırıp qoyılǵan jámi 4 dana gashish náshebentlik zatı anıqlanıp, ayǵaqlı dálil sıpatında rásmiy tártipte alındı. Sud-ximiyalıq ekspertiza juwmaǵına bola, bul elementler quramında aktiv náshebentlik zat – tetragidrokannabinol bar bolıp, ulıwma sap awırlıǵı 1,3 grammdı quraǵan.
Sud májilisinde sudlanıwshı óz ayıbına biraz ıqrar bolıp, náshebentlik zattı dáslep jeke tutınıwı ushın satıp alǵanın, keyin bolsa tanısınıń usınısı menen onı birgelikte tutınıw maqsetinde alıp shıqqanın bildirgen. Sonıń menen birge, ol qılmısınan pushayman ekenligin bildirgen.
Sud tárepinen is materialları, gúwalardıń kórsetpeleri hám ekspertiza juwmaqları hár tárepleme tallanıp, dáslepki tergew uyımı tárepinen berilgen huqıqıy baha qayta kórip shıǵıldı. Anıqlanıwınsha, náshebentlik zatı basqa shaxsqa ámelde ótkerilmegenligi sebepli, jınayat aqırına jetkerilmegen dep tabılıp, háreketler Ózbekstan Respublikası Jınayat kodeksiniń 25 hám 273-statyalarına muwapıq qayta kvalifikaciyalandı.
Sud jazanı tayınlawda sudlanıwshınıń ayıbın moyınlawı, shın kewilden pushayman bolıwı, aldın sudlanbaǵanı, shańaraqlı ekeni hám eki perzenti bar ekenligin jeńillestiriwshi jaǵdaylar sıpatında esapqa aldı. Usı tiykarda oǵan Jınayat kodeksiniń 57-statyası qollanılıp, jeńilirek jaza tayınlandı.
Sud húkimine bola, R.B Jınayat kodeksiniń 25, 273-statyası 2-bólimi menen ayıplı dep tabılıp, 3 jıl múddetke erkinen ayırıladı. Ol jazanı ulıwma tártiptegi koloniyada óteydi.
Sonday-aq, is boyınsha ayǵaqlı dáliller nızamlı tártipte joq etiliwi, processual qárejetler bolsa ayıplanıwshıdan óndiriliwi belgilendi.
Bul jaǵday jáne bir márte náshebentlik quralları menen baylanıslı hár qanday nızamsız háreketler jınayıy juwapkershilikke sebep bolatuǵının kórsetedi. Sudlar tárepinen bunday jınayatlarǵa qatań hám ádil sharalar qollanılıwı jámiyette nızamlılıq hám huqıq-tártipti támiyinlewde úlken áhmiyetke iye.
Búgingi kúnde náshebentlikke qarsı gúresiw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan birine aylanǵan bolıp, bul jınayat túrine mawasasız hám qatań ilajlar kórilmekte. Huqıq qorǵaw uyımları, sud uyımları hám juwapker shólkemler tárepinen náshebentlik qurallarınıń nızamsız aylanısına qarsı keń kólemli profilaktikalıq hám operativ ilajlar izbe-iz ámelge asırılmaqta.
Sud ámeliyatı sonı kórsetpekte, náshebentlik penen baylanıslı hár qanday huqıqbuzarlıqqa nızam sheńberinde qatań juwapkershilik sózsiz. Bul bolsa jámiyette nızamlılıqtı támiyinlew, xalıqtı, ásirese, jaslardı bunday illetten saqlawǵa xızmet etedi.
Damir ZIYAMBETOV,
Jınayat isleri boyınsha Moynaq rayonı sudınıń baslıǵı