СУДЛАРДА ИНТЕРАКТИВ ХИЗМАТЛАР: ОДИЛ СУДЛОВГА ЭРИШИШНИНГ ЗАМОНАВИЙ МЕХАНИЗМИ
Бугунги кунда мамлакатимизда суд-ҳуқуқ тизимини рақамлаштириш, аҳолига қулай ва тезкор хизматлар кўрсатиш ҳамда одил судловга эришиш имкониятларини кенгайтириш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бирига айланди. Айниқса, судларда интерактив хизматларнинг жорий этилиши фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари учун вақт ва ортиқча сарф-харажатларни камайтириш билан бирга, суд тизимининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этмоқда.
Сўнгги йилларда суд органлари фаолиятига ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш орқали “Электрон суд” тизими босқичма-босқич такомиллаштирилди. Натижада фуқаролар судга мурожаат қилиш, ариза ва шикоятлар юбориш, иш жараёнларини кузатиш, суд қарорларидан нусха олиш каби бир қатор хизматлардан масофадан туриб фойдаланиш имкониятига эга бўлдилар.
Интерактив хизматларнинг асосий мақсади — инсон омилини камайтириш, бюрократик тўсиқларни бартараф этиш ва аҳоли учун қулай ҳуқуқий муҳит яратишдан иборат. Масалан, даъво аризаларини электрон шаклда юбориш имконияти фуқароларнинг суд биноларига ортиқча бориб-келишларини қисқартириб, мурожаатларни тезкор қабул қилишга хизмат қилмоқда. Шу билан бирга, суд мажлислари вақти ва санаси ҳақида SMS-хабарномалар юборилиши тарафларнинг хабардорлигини таъминлашга ёрдам бермоқда.
Судларда видеоконференцалоқа тизимининг жорий этилиши ҳам интерактив хизматларнинг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади. Бу айниқса, бошқа ҳудудда яшовчи фуқаролар, жазони ижро этиш муассасаларида сақланаётган шахслар ёки турли сабабларга кўра судга келиши қийин бўлган иштирокчилар учун катта қулайлик яратмоқда. Видеоконференцалоқа орқали суд жараёнларида иштирок этиш вақт ва маблағни тежаш билан бирга, ишларни тезкор кўриб чиқиш имконини ҳам беради.
Шунингдек, суд ҳужжатларининг электрон базаси шакллантирилгани ҳуқуқий ахборотдан фойдаланиш имкониятларини янада кенгайтирди. Суд қарорларининг электрон тарзда эълон қилиниши судлар фаолияти очиқлигини таъминлаш, жамоатчилик назоратини кучайтириш ва ягона суд амалиётини шакллантиришда муҳим омил бўлиб хизмат қилмоқда.
Интерактив хизматлар орқали давлат божи ва суд йиғимларини онлайн тўлаш имконияти яратилгани ҳам аҳолига қўшимча енгилликлар бермоқда. Бу тизим фуқароларнинг вақт сарфини камайтириш билан бирга, молиявий операцияларнинг шаффофлигини таъминлашга ҳам хизмат қилади.
Албатта, судларда рақамли технологияларни кенг қўллаш фақат техник янгиланиш эмас, балки фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилишга қаратилган муҳим қадамдир. Зеро, тезкор, шаффоф ва қулай суд хизматлари аҳолининг суд тизимига бўлган ишончини мустаҳкамлайди.
Хулоса қилиб айтганда, судларда интерактив хизматларнинг ривожлантирилиши одил судловнинг самарадорлигини ошириш, фуқаролар учун қулай ҳуқуқий муҳит яратиш ва суд ҳокимиятининг очиқлигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. Бу эса ўз навбатида, ҳуқуқий демократик давлат ва кучли фуқаролик жамиятини барпо этиш йўлидаги муҳим қадамлардан бири ҳисобланади.
Руслан ЖУМАБАЕВ,
Нукус туманлараро маъмурий суди раиси
Амангелди САЛИЕВ,
Нукус туманлараро маъмурий суди судьяси