Сайёр қабул

Сайёр қабул

Жорий йилнинг 27 сентябрь куни жиноят ишлари буйича Элликқалъа туман суди раиси О.Мауленов томонидан Элликқалъа туманидаги Гулистан, Гулдирсин, Тозабоғ овул фуқаролар йиғинларида сайёр қабул ўтказилди.

Мазкур сайёр қабулда аёллар дафтарига руйхатга олинган хотин-қизларнинг мурожаатлари тингланиб, имкон қадар бу масалаларни жойида ҳал этиш, ўрганиш ва вақт талаб қиладиган мурожаатларин тегишли маъсуллар билан ўрганиш чоралари кўрилди.

Мурожаатларнинг асосий мазмуни уй-жой, мулк хужжатларини расмийлаштириш тартиби, шунингдек алимент ва нафақа пулларини ундиришда вужудга келаётган муаммоларини бартараф этиш билан боғлиқ.

Очиқ мулоқатлар давомида ҳар бир фуқарога мурожаати юзасидан хуқуқий тушунтиришлар берилди.

Суд тизимида коррупциянинг олдини олиш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари

Мамлакатимизда судьяларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш, малакали кадрларни танлаш, судьялик касбига тайёрлаш ва тайинлаш тизимини такомиллаштириш, шунингдек, фуқароларнинг одил судловга бўлган ишончини ошириш бўйича ишлар олиб борилмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил
07 декабрдаги «Судьяларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш ҳамда суд тизимида коррупциянинг олдини олиш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони билан судьялар мустақиллигини таъминлаш ва суд тизимида коррупциянинг олдини олиш бўйича:

судьяларнинг одил судловни амалга ошириш бўйича касбий фаолиятини ҳар қандай кўринишдаги ташқи таъсирлардан самарали муҳофаза қилишни таъминлайдиган ҳуқуқий механизмларни яратиш;

судьяликка кадрларни танлаш, тайёрлаш, лавозимга тайинлаш, шунингдек, судьялар фаолиятини баҳолашда холислик ва шаффофликни таъминлаш, ушбу жараёнларга замонавий ахборот технологияларини изчил жорий қилиш;

судьялар ва суд аппарати ходимлари орасида коррупция ҳолатларининг олдини олиш ва барвақт аниқлашга қаратилган тизимни йўлга қўйиш ҳамда суд тизимида аниқланган ҳар қандай коррупциявий ҳаракатни муросасиз ҳолат деб баҳолаш;

судьяларнинг касбий малакаси, маънавияти ва масъулиятини ошириш бўйича комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш орқали юксак профессионал судьялар корпусини шакллантириш каби давлат сиёсатининг асосий йўналишлари белгиланди.

Мазкур Фармон билан судьяларнинг юридик жавобгарлиги масаласини ҳал этиш пайтида уларнинг одил судлов билан боғлиқ фаолиятига ҳар қандай аралашувнинг олдини олиш мақсадида 2021 йилдан бошлаб судьяларнинг дахлсизлигини бузганлик ва одил судловни амалга ошириш борасидаги фаолиятига аралашганлик ҳолатлари юзасидан Судьялар Олий Кенгаши раиси томонидан киритилган тақдимнома прокуратура органлари томонидан бир ой муддатда кўриб чиқилиб, жиноят иши қўзғатилганлиги ёки қўзғатиш рад этилганлиги ҳақида Кенгашга Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси томонидан хабар берилиши;

судьяларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга гувоҳ ёки гумон қилинувчи сифатида сўроқ қилиш учун чақиришга тегишли малака ҳайъатлари розилиги билан йўл қўйилиши;

суд ҳокимияти мустақиллигини ва судьялар дахлсизлигини таъминлаш, одил судловни амалга оширишга тўсқинлик қилаётган омиллар ва тизимда коррупцияга қарши курашиш ҳолати юзасидан Кенгаш раиси томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентига йил якуни бўйича ахборот тақдим этиб борилиши белгиланди.

Шу ўринда шуни ҳам айтиб ўтиш лозимки, Ўзбекистон Республикасининг «Судлар тўғрисида»ги Қонуни 2021 йилнинг 28 июль куни янги таҳрирда қабул қилинган ва юқоридаги нормалар Қонуннинг 64-моддасида ўз аксини топган.

Бундан ташқари, Фармонга мувофиқ, Судьялар Олий Кенгашининг судларда коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни тизимли равишда бартараф қилиш ва унга қарши курашиш самарадорлигини ошириш борасидаги бир қанча таклифлари маъқулланди.

Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тайинланадиган ва лавозимидан озод этиладиган, фаолиятини доимий асосда амалга оширадиган Кенгаш раисининг ўринбосари лавозимини жорий қилиш;

Судьялар дахлсизлигини таъминлаш бўйича суд инспекцияси негизида Судьялар дахлсизлигини таъминлаш ва коррупциянинг олдини олиш бўйича суд инспекциясини тузиш;

Оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлик қилиш шўъбаси негизида матбуот хизмати ва биринчи бўлим, шунингдек ижро аппарати негизида ахборот-таҳлил, мурожаатлар билан ишлаш, ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш тузилмалари ҳамда архив ва девонхона ташкил этиш;

судьяларнинг одил судловни амалга оширишдаги фаолиятини рағбатлантиришни йўлга қўйиш, «Ибратли судья» мукофотини, одил судловни амалга оширишда узоқ йиллар самарали меҳнат қилиб пенсияга чиққан судьялар учун «Суд фахрийси» кўкрак нишонини жорий этиш;

Кенгаш ҳузурида амалдаги моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаш бўйича тавсиявий характерга эга бўлган маслаҳатлар ҳамда судьяларнинг одоб-ахлоқ қоидаларини муайян вазиятларда қўлланилиши юзасидан сўровларига тушунтиришлар бериш ваколатига эга бўлган жамоатчилик асосида фаолият юритувчи Судьялар клубини ташкил этиш шулар жумласидандир.

Бугунги кунда, мазкур Фармонда белгиланган вазифалар ижроси таъминланиб келмоқда.

Жумладан, Судьялар Олий Кенгашининг 2021 йилнинг 12 кунги қарори билан «Ибратли судья» мукофоти ҳамда «Суд фахрийси» кўкрак нишони таъсис этилди.

Қорақалпоғистон Республикаси

судининг иқтисодий ишлари

бўйича судьяси                            Гулистан Ешназарова

Аёл бахтли бўлсин

“Аёллар дафтари”. Ижтимоий ҳимоя, уй-жой таъмири, тиббий ҳимоя, ҳуқуқий ёрдам, психологик маслаҳатга муҳтож, боқувчисини йўқотган, нотурар жойда истиқомат қилаётган, қарамоғида ногирон фарзандлари бор ёлғиз аёллар рўйхати киритилган дафтар. Бугун бу аёлларга ҳар қачонгидан да эътибор ва ғамхўрлик жуда кучли. Чунки уларнинг бугунги турмушидан, ҳаётидан рози бўлиб яшаши ободлик ва фаровонликнинг муҳим омили.

Беруний туманидаги “Олтинсой” овул фуқаролар йиғинида ўтказилган ҳудуд аёллари билан очиқ мулоқат ҳам айнан уларни қи йнаб келаётган тизимли муаммоларни жойида аниқлаб, бартараф этишга қаратилди. Жиноят ишлари бўйича Беруний тумани суди раиси Рано Камалова “Аёллар дафтари” рўйхатига киритилган хотин-қизлар билант мулоқат қилар экан, ҳам судья, ҳам аёл сифатида уларнинг дардини тинглади, муаммоларига жойида ечим излади. Чунончи, мамлакатимизда хотин-қизлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, уларни жамият етакчисига айлантиришга қаратилган барча саъй-ҳаракатлар, амалий чора-тадбирлар моҳиятида бир мазмун мужассам: аёл бахтли бўлсин!

Зеро, аёлнинг ҳаётдан кўнгли тўлса, хонадони фариштали, фарзандлари бахтиёр бўлади, эртанги кунга ишонч ортади. Шундай экан, жойларда суд раисларининг мутасаддилар билан биргаликта ташкил этаётган ана шундай очиқ мулоқатлари жумладан, муаммоларни қайта-қайта ўрганиш, шарт-шароит яратиш борасида белгилаб олган вазифалари изчил давом этаверади.

Қўшнилар жанжали

Мамлакатимизда ҳуқуқбузорликлар, шу жумладан жиноятларнинг олдини олиш бўйича, бир қанча амалий ишлар олиб борилмоқда, жумладан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси ва Қорақалпоғистон Республикаси Жоқарғи Кенгаши раиси томонидан тасдиқланган йўл харитасининг 11-банди ижроси юзасидан ҳар ҳафтада ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича маҳаллалар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар биргаликда аҳоли ўртасида тарғибот ишлари олиб борилмоқда.

Шундай бўлсада жиноятлар содир қилиниши учрамоқда, мисол тариқасида жиноят ишлари бўйича Элликқалъа туман судида кўриб чиқилган ишнинг воқеа тафсилотларидан кўришимиз мумкин.

Жумладан; М.Ю, 2021 йил 09 май куни соат 17:00ларда ўзининг яшаш уйи олдида қўшниси Р.Д. билан ўзаро жанжаллашиб қолиб, келиб чиққан жанжални ўзича мустақил равишда ҳал қилишни ҳохлаб, фуқаро Р.Д.нинг танасининг кўплаб жойларига қўл ва оёқлари билан бир неча маротаба уриб, тепиб, унинг баданига қасддан шикаст етказган.

Мазкур ҳолат юзасидан тайинланган суд-тиббий экспертизасининг хулосасига кўра Р.Д нинг баданига енгил шикаст етказганлиги аниқланган.

Мазкур ҳолат бўйича тергов ҳаракатлари олиб борилиб, Ю.М.га нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 109-моддаси 2-қисми билан жиноят иши қўзғатилган.

Суд томонидан иш мазмунан кўриб чиқилиб М.Ю.га нисбатан қонунда белгиланган жазо чораси тайинланди.

Суд жараёнида мазкур жиноятнинг келиб чиқиш сабаблари урганилганида, ушбу оила вакиллари олдиндан бир-бирлари билан келишмаслиги аниқланди.

Шу сабабли бундай оилалардаги вазиятларни вақтида аниқлаб, уларга тегишли тушунтириш ишларини олиб бориш, муаммонинг асосий келиб чиқиш сабабларини бартараф қилиш лозим бўлади.

Шу муносабат билан суд томонидан ушбу жиноятнинг келиб чиқиш сабаблари, унга имкон берган шарт шароитларни аниқлаш, келгусида бундай жиноятларнинг келиб чиқишининг олдини олиш юзасидан фуқаро М.Ю.нинг яшаш жойидаги маҳалла фуқаролар йиғини масъул ходимларига нисбатан хусусий ажрим чиқарилиб, муносабат билдирилди.

Жиноят ишлари бўйича

Элликқалъа туман суди раиси  Оразбай Мауленов

Суд этикаси. Миллий ва хорижий тажриба

Суд этикаси. Миллий ва хорижий тажриба. Айни мавзу доирасида Республика миқиёсида ўтказилаётган маҳорат дарслари Қорақалпоғистон Республикаси судлари судьялари ва суд ходимлари учун ҳам ташкил этилди.

Ўзбекистон Республикаси Судьялар Олий кенгаши ҳузуридаги Судьялар олий мактаби USAID агентлигининг Ўзбекистонда ҳуқуқий ислоҳотлар дастури билан ҳамкорликда ўтказилган бу галги маҳорат дарслари “Ўзбекистон Республикаси судьялари одоб-ахлоқ кодексини амалда қўллаш ва фуқароларнинг ишончини ошириш ҳамда мустаҳкамлаш» мавзусига бағишланди.

Маҳорат дарсида Судьялар олий мактабининг кафедра мудири, юридик фанлар номзоди Нурали Қурбонов маъруза қилди. Қайд этилганидек, судьянинг касбий одоб ахлоқи юридик одоб-ахлоқнинг бир қисми бўлиб, у судья ва процесс иштирокчиларининг иш жараёнида ва ишдан ташқари вақтларидаги маънавий ахлоқий, касбий муносабатларига доир масалаларни ўрганиш ва ривожлантириш билан шуғулланиши тушунтирилди.

Бундан ташқари, судья ўз фаолиятини судьялар одоб-ахлоқи талабларини бажармасдан амалга ошира олмаслиги, чунки ушбу фаолият асосини жамиятда тарихан шаклланган маънавий ва ҳуқуқий талаблар ташкил этади. Шу билан бирга судьялар одоб-ахлоқининг ўзига хос томони шундаки, унга ихтисослашувидан қатъий назар туман (шаҳар) судьялари, вилоят суди судьялари, Олий суд ва Конституциявий суд судьялари риоя қилишлари шарт ва мажбур эканлиги таъкидланди.

Судья фаолиятининг қонуний асосини «Судлар тўғрисида»ги Қонун билан бирга Судьялар олий кенгашининг 2018 йил 29 январдаги 490-сонли қарори билан қабул қилинган Судьяларнинг одоб-ахлоқ кодекси ташкил этади. Мазкур Кодекс ҳар бир судья учун одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ касбий фаолиятида ва хизматдан ташқари вақтда мажбурий бўлган юксак одоб-ахлоқ талабларига, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига, одил судлов ва судьялар одоб-ахлоқи соҳасидаги халқаро стандартларга асосланган қоидаларни белгилаши тадбир иштирокчиларига тушунтирилди.

Семинар-тренинг давомида Судьялар олий мактабининг хақаро бўлим бошлиғи Ўткир Холиков томонидан иштирокчиларга суд этикасининг мазмун моҳияти, хорижий давлатларда суд этикасига оид халқаро стандартлар ва халқаро принциплар тўғрисида маълумотлар берилди ва судьяларнинг иш жараёнлари ва ишдан ташқари вақтларида одоб-ахлоқ кодекси талабларидан келиб чиқадиган казусли ҳолатлар юзасидан фикр мулоҳазалар тингланди ҳамда керакли кўникмалар берилди.

Ҳукм ижроси таъминланди

Жиноят ишлари бўйича Элликқалъа туман судининг 2020 йил 01 апрель кунги ҳукмининг ижросини таъминлашдан бўйин товлаб келган маҳкума М.И.нинг озодликни чеклаш жазосининг ўталмаган муддати, шу суднинг 2021 йил 24 июль кунги ажрими билан озодликдан маҳрум қилиш жазосига ўзгартирилди.

Хусусан; Жиноят ишлари бўйича Элликқалъа туман судининг 2020 йил 01 апрель кунги ҳукмига кўра маҳкума М.И. Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 167-моддаси 3-қисми “г” банди ҳамда 228-моддаси 2-қисми “а,б” бандлари билан айбли деб топилиб, ушбу моддалар билан унга нисбатан 3 (уч) йил 1 (бир) ой муддатга озодликни чеклаш жазоси тайинланган.

М.И.нинг зиммасига етказилган моддий зарарларни 1 (бир) йил муддатда қоплаш мажбурияти юклатилган. Лекин М.И. томонидан суд ҳукмида кўрсатилган мажбуриятлар, яъни, АТИБ Ипотекабанк Қорақалпоғистон Республикаси филиали фойдасига 36.570.984 сўм миқдоридаги етказилган моддий зарарлар қоплаб берилмаган.

Суд ҳужжатлари барча давлат органлари, жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар, мансабдор шахслар, фуқаролар учун мажбурийдир ҳамда Ўзбекистон Республикасининг бутун худудида ижро этилиши шарт.

Жиноят ишлари бўйича

Элликқалъа туман суди раиси                    Оразбай Мауленов

Мурожаатлар билан ишлашнинг янги тизими

Маълумки, жорий йилнинг 23 июль куни Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев раислигида аҳоли мурожаатлари билан ишлаш тизимини янгича ташкил қилиш чора-тадбирлари бўйича видеоселектор йиғилиши ўтказилиб, мазкур тизимни янгича шакл ва ёндашув асосида давом эттириш бўйича қатор вазифаларни белгилаб берган эди. Шу асосда, Қорақалпоғистон Республикасидаги судларнинг раислари томонидан жойларда оммавий сайёр қабуллар ўтказилмоқда.

4 август куни Қонликўл туманида ташкил этилган оммавий сайёр қабуллар ўтган қабулларга нисбатан анча жонли ва очиқ мулоқотлар билан давом этди. Унда Республика судларининг раислари билан бирга Қонликўл тумани ҳокими ва тумандаги халқ қабулхоналари масъуллари, мутасадди соҳа вакиллари фаол иштирок этди.

Маълумотлар шуни кўрсатдики, жорий йил бошидан буён Қонликўл тумани фуқароларидан Ўзбекистон Республикаси Президенти халқ қабулхонаси ва вертуал қабулхонасига, шунингдек, ўтказилган сайёр қабуллар давомида жами 905 та масала юзасидан мурожаат келиб тушган, шундан 75 таси суд-ҳуқуқ масалалари яъни судлар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар (прокуратура, ички ишлар ва адлия вазирлиги)га тегишли.

Оммавий сайёр қабул жараёнида фуқаролардан келиб тушаётган мурожаатларнинг аксарият қисми уй-жойни номига ўтказиш ёки уйни қайтариб олиш, меросхўрни тайинлаш, вояга етмаган фарзанди учун ёки ота-она ўз фарзандларидан алимент ундириш, никоҳдан ажратиш, иш жойига қайта тиклаш ва маънавий зарарни ундириш, меҳнат стажини тасдиқлаш, пенсия ундириш, йўл транспорт ходисаси туфайли тайинланган суд қарорини ўзгартириш каби масалалардир.

Қабул давомида 6 нафар фуқаронинг мурожаатлари ижобий ҳал этилди. Икки нафар фуқаро эса масаласи ижобий ҳал бўлгани учун суд масъулларига ўз миннатдорчилигини билдирди.

Аҳоли билан бундай очиқ мулоқотлар “Халқ давлат органларига эмас, балки давлат органлари халқимизга хизмат қилиши керак” деган халқпарвар тамойилнинг яна бир исботидир.

Ҳарбий орасида янги Қонуннинг мазмун моҳияти тушунтирилди

Нукус шаҳар ҳарбий суди судья ёрдамчиси Д.Аллашов ва девонхона мудири А.Календеровлар пойтахтимиздаги Шимолий-ғарбий ҳарбий округининг Нукус гарнизони ҳудудида жойлашган ҳарбий қисмларнинг бирида ҳарбий хизматчиларга Президентимиз томонидан шу йил 28 июлда “Судлар тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг мазмун-моҳияти тўғрисида батафсил маълумот беришди.

Маърузачилар томонидан таъкидландики, қонунга мувофиқ ҳарбий судлар фаолиятини ташкил қилиш тўғрисида, судьяларнинг малака даражалари тўғрисида, суд тизими ходимларининг мансаб даражалари тўғрисидаги Низомлар қабул қилинди. 14 боб, 101 моддадан иборат ушбу қонунга кўра судлар тузилмаси, туман (шаҳар), туманлараро, вилоят ва унга тенглаштирилган судлар, Олий суд, суд ҳайъатлари, Олий суд Раёсати ҳамда Пленум ваколатлари қатъий белгиланди.

Қонунинг янги таҳрири аввалги қонунлардан фарқли равишда унинг биринчи моддасидан-оқ,  ҳокимиятларнинг бўлиниш принципига асосланган Ўзбекистон Республикаси давлат ҳокимиятининг тизимини муҳим бир тармоғи бўлган суд ҳокимияти ва судьяларнинг мустақиллиги билан боғлиқ қоида ўз аксини топган.

Эндиликда барча судларда ишлар очиқ кўрилади. Ёпиқ суд мажлисини ўтказиш учун қонунда белгиланган ҳоллардагина йўл қўйилади. Тадбирда ҳарбийларга қонундаги шу ва бошқа ўзгаришлар тўғрисида батафсил маълумот берилди.

Сайловга оид қонунчилик ҳужжатларининг мазмун-моҳияти тушунтирилди

Фуқаролик ишлари бўйича Беруний туманлараро судининг раиси Ж.Кеунимжаев, судьяси А.Абдирасулиев, Беруний туманлараро иқтисодий судининг судьялари Қ.Хожамуратов ва Б.Бекмуратовлар томонидан 2021 йил 7 август куни Беруний туманидаги 181-сонли сайлов участкасида участка сайлов комиссияси раиси, ўринбосари ва аъзолари ҳамда фуқаролар билан семинар машғулоти ўтказилди.

Семинарда судьялар томонидан Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини ташкил этиш ва ўтказиш, сайлов натижаларини аниқлаш ва эълон қилиш тартиби ҳақида батафсил тушунтиришлар берилди.

Жумладан, участка сайлов комиссиялари ва уларнинг аъзолари ўз фаолиятини ҳар қандай давлат идораларидан, жаомат бирлашмаларидан ва лавозимли шахслардан мустақил равишда амалга ошириши ва уларнинг фаолиятига аралашишга йўл қўйилмаслиги, қонунчиликка биноан сайлов куни овоз бериш биноси участка сайлов комиссияси аъзоларининг учдан икки қисми ҳозир бўлганда ошилиши, агар участка сайлов комиссияси раиси айрим сабабларга кўра сайлов куни қатнаша олмаса, участка сайлов комиссияси аъзолари йиғилиш ўтказиб, ўзлари орасидан раис сайлашлари лозим эканлиги, участка сайлов комиссияси сайловчиларнинг ва сайлов процесси бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқиши ва улар бўйича қарорлар қабул қилиши, шу билан бирга сайловчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжати асосида унинг сайловчилар рўйхатидаги маълумотларини текшириши, унга овоз бериш учун сайлов бюллетенини имзо қўйдириб топшириши, кузатувчиларга ва ОАВ вакилларига сайлов жараёнини кузатишлари учун шароит яратиб беришлари, бундан ташқари, участка сайлов комиссиясининг раиси ёки раис ўринбосари соат 20:00 да овоз бериш якунланганлигини комиссиянинг барча аъзолари, кузатувчилар ва ОАВ вакиллари иштирокида эълон қилиши, агар участкаларда рўйхатга киритилган барча фуқаролар овоз бериб бўлган бўлса, участка сайлов комиссияси раиси овоз бериш якунланганлигини соат 20:00 дан олдин якунланган вақтда эълон қилиши мумкинлиги, аммо сайлов қутиларини соат 20:00 дан олдин очиш ва овозларни санаб чиқишга йўл қўйилмаслиги, сайловчиларнинг овозларини санаб чиқиш фақатгина овоз бериш биносида амалга оширилиши, участка сайлов комиссияси томонидан овозларни санаб чиқиш, натижалари ҳақидаги баённомаларни тўлдириш жараёнида сиёсий партияларнинг кузатувчилари, ваколатли вакиллари, ОАВ вакиллари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш идораларининг кузатувчилари, бошқа давлатлари ва халқаро ташкилотларнинг кузатувчилари иштирок этишлари мумкинлиги ва участка сайлов комиссияси аъзоларининг овоз бериш якунлангандан кейин амалга оширадиган вазифалари, сайлов натижаларини эълон қилиш тартиблари ҳақида сўз борди.