Korruptsiya huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etish yo\u2018lidagi eng jiddiy xavflardan biri hisoblanadi. U davlat hokimiyati organlari faoliyatining samaradorligiga putur etkazadi, qonun ustuvorligi tamoyilini zaiflashtiradi hamda fuqarolarning huquq va erkinliklarini amalga oshirishga salbiy ta’sir ko\u2018rsatadi. Shu bois korruptsiyaning huquqiy tabiatini chuqur o\u2018rganish, uning kelib chiqish omillarini tahlil qilish va unga qarshi kurashishning samarali qonuniy mexanizmlarini takomillashtirish bugungi kunning ustuvor vazifalaridan biridir.<\/p>\n
<\/p>\n
O\u2018zbekiston Respublikasining \u201cKorruptsiyaga qarshi kurashish to\u2018g’risida\u201dgi Qonuniga muvofiq, korruptsiya \u2014 shaxsning o\u2018z xizmat mavqeidan shaxsiy yoki boshqa shaxslar manfaati yo\u2018lida qonunga xilof ravishda foydalanishi, shuningdek bunday foydalanish uchun noqonuniy naf olishi yoki taqdim etishidir. U pora olish va berish, xizmat vakolatini suiiste\u2019mol qilish, mansab soxtakorligi, manfaatlar to\u2018qnashuvi kabi turli ko\u2018rinishlarda namoyon bo\u2018ladi. Korruptsiyaviy huquqbuzarliklarning huquqiy tavsifi Jinoyat kodeksi, Ma’muriy javobgarlik to\u2018g’risidagi kodeks va boshqa sohaviy qonun hujjatlarida mustahkamlangan.<\/p>\n
<\/p>\n
Jinoyat-huquqiy choralar korruptsiyaga qarshi kurashishning asosiy mexanizmlaridan biri hisoblanadi. Jinoyat kodeksida pora olish, pora berish, vositachilik qilish, mansab vakolatini suiiste\u2019mol qilish kabi qilmishlar uchun qat\u2019iy javobgarlik belgilangan. Jazoning muqarrarligi printsipi korruptsiyaviy jinoyatlarning oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi. Biroq faqat jazo choralari bilan cheklanib qolish etarli emas. Ma’muriy va intizomiy javobgarlik, manfaatlar to\u2018qnashuvini bartaraf etish, deklaratsiya tizimini joriy etish kabi profilaktik mexanizmlar ham korruptsiya xavfini kamaytirishga xizmat qiladi.<\/p>\n
<\/p>\n
Korruptsiyaga qarshi kurashishda qonun ustuvorligi tamoyili hal qiluvchi o\u2018rin tutadi. Konstitutsiyada barcha fuqarolar qonun oldida teng ekani belgilab qo\u2018yilgan. Agar huquqni qo\u2018llash amaliyotida tenglik ta’minlanmasa, korruptsiya tizimli xarakter kasb etadi. Shu nuqtai nazardan, sud hokimiyatining mustaqilligi, sudyalarning daxlsizligi va xolisligi adolatli sudlovni ta’minlashning asosiy kafolatlaridir. Sudlar tomonidan korruptsiyaga oid ishlar qonuniy, asosli va xolis ko\u2018rib chiqilishi jamiyatda huquqiy ishonchni mustahkamlaydi.<\/p>\n
<\/p>\n
Korruptsiyaga qarshi kurashishning institutsional asoslari ham mustahkamlanmoqda. Korruptsiyaga qarshi kurashish agentligi davlat siyosatidagi muvofiqlashtiruvchi organ sifatida profilaktika, tahlil va monitoring vazifalarini amalga oshiradi. Normativ-huquqiy hujjatlarni korruptsiyaga qarshi ekspertizadan o\u2018tkazish amaliyoti esa qonun ijodkorligi jarayonidayoq korruptsiyaviy omillarni aniqlash imkonini bermoqda. Bu yondashuv reaktiv emas, balki preventiv mexanizm sifatida ahamiyatlidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Zamonaviy sharoitda davlat xizmatlarini raqamlashtirish korruptsiyaga qarshi kurashishning samarali vositalaridan biriga aylanmoqda. Elektron hukumat tizimi, onlayn davlat xizmatlari, avtomatlashtirilgan axborot platformalari inson omilini qisqartirib, qaror qabul qilish jarayonlarining shaffofligini oshiradi. Raqamli nazorat mexanizmlari mablag’lar harakatini kuzatish va davlat xaridlarida ochiqlikni ta’minlash imkonini beradi. Bu esa korruptsiya xavfini sezilarli darajada kamaytiradi.<\/p>\n
<\/p>\n
Xulosa qilib aytganda, korruptsiyaga qarshi kurashish faqat jinoiy jazo qo\u2018llash bilan cheklanmaydi. U huquqiy, institutsional va tashkiliy chora-tadbirlarning o\u2018zaro uyg’un tizimini talab etadi. Qonun ustuvorligi, sud mustaqilligi, shaffof boshqaruv va raqamli transformatsiya kabi omillar korruptsiyaga qarshi kurashishning mustahkam huquqiy poydevorini yaratadi. Adolatli va shaffof jamiyat barpo etish yo\u2018lida har bir davlat organi va mansabdor shaxs o\u2018z mas\u2019uliyatini chuqur anglashi zarur.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Jasurbek BALTABAEV,<\/strong><\/p>\n \u00a0Jinoyat ishlari bo\u2018yicha Amudaryo tuman sudining raisi<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Korruptsiya huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etish yo\u2018lidagi eng jiddiy xavflardan biri hisoblanadi. U davlat hokimiyati organlari faoliyatining samaradorligiga putur etkazadi, qonun ustuvorligi tamoyilini zaiflashtiradi hamda fuqarolarning huquq va erkinliklarini amalga oshirishga salbiy ta’sir ko\u2018rsatadi. Shu bois korruptsiyaning huquqiy tabiatini chuqur o\u2018rganish, uning kelib chiqish omillarini tahlil qilish va unga qarshi kurashishning samarali qonuniy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9848,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-9847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9849,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9847\/revisions\/9849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}