<\/p>\n
\u00a0<\/strong><\/p>\n Bola-nozik jon, Yaratganning in\u2019omi. Uyosh nihol bo\u2018lib, qanday parvarish qilinsa, shunday meva beradi. Shuning uchun farzand tarbiyasi, unga ilm-ma\u2019rifat berish, kasb-hunarga o\u2018rgatish azaldan eng muhim vazifa hisoblanadi. Odob-axloq, kattalarga hurmat, oilaga, kindik qoni to\u2018kilgan yurtga sadoqat fazilatlarini kamol toptirish, bola tarbiyasida eng muhim vazifadir!<\/strong><\/em><\/p>\n <\/p>\n Farzandlar qanday inson bo\u2018lib voyaga yetishi birinchi navbatda oilaga bog\u2018liq. Har bir inson o\u2018z oilasi oldida mas\u2019uldir. Bu mas\u2019uliyatni his qilish\u00a0orqali \u00a0biz Vatan oldidagi farzandlik burchimizni bajargan bo\u2018lamiz.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Bola tarbiyasi – butun jamiyatning asosiy ishi, ayni paytda har bir fuqaroning burchi. Bola oilada to\u2018g\u2018ri tarbiya olsa, maktabda namunali o\u2018quvchiga aylanadi. Albatta, bunda o\u2018z-o\u2018zidan huquqiy ong, huquqiy madaniyat ham shakllanib boradi. Farzandlari oqil, yoshlari bilimli va vatanparvar bo\u2018lib ulg\u2018aygan davlat kuchli davlatdir. Nega deganda, bugungi shiddat bilan rivojlanayotgan davrda millat va xalq taqdirini nafaqat moddiy, balki ma\u2019naviy boylik hal qiladi.<\/p>\n <\/p>\n Zamon talablaridan kelib chiqib, «Bolalarni zo\u2018ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to\u2018g\u2018risida»gi qonun imzolandi. Qonun 5 bob va 51 moddadan iborat bo\u2018lib, qonun bilan bolaga nisbatan zo\u2018ravonlik tushunchasi hamda jismoniy, jinsiy va ruhiy zo\u2018ravonliklardan tashqari uning yangi turlari – g\u2018amxo\u2018rlik ko\u2018rsatmaslik, ekspluatatsiya, bulling va shunga o\u2018xshash zo\u2018ravonliklar qayd etilgan.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Shuningdek, davlat bolalarni zo\u2018ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish uchun tegishli huquqiy, ma\u2019muriy, ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa choralarni ko\u2018rishi, zo\u2018ravonlikdan jabrlanganlarni reabilitatsiya qilish va ularning huquqlarini tiklash hamda ularning ijtimoiy shakllanishi uchun tegishli bo\u2018lgan \u00a0chora-tadbirlarni ko\u2018rishi belgilangan.<\/p>\n <\/p>\n Shu bilan bir qatorda, tegishli organlarning bolalarni zo\u2018ravonlikdan himoya qilishga oid \u00a0vakolatlari, hamkorlikda ishlash mexanizmi va mas\u2019uliyatli vazifasi\u00a0ham\u00a0nazarda tutilgan.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Muhimi, qonun bilan nafaqat zo\u2018ravonlikdan jabr ko\u2018rgan bolalarni himoya qilish, balki zo\u2018ravonlik xavfi ostida bo\u2018lgan bolalarni aniqlash va ularga nisbatan zo\u2018ravonlik tahdidlarini bartaraf etish tizimi yo\u2018lga qo\u2018yilmoqda.<\/p>\n <\/p>\n 21 oktyabr kuni Prezident tomonidan imzolangan 978-sonli Qonun bilan O\u2018zbekistonda bolalarga nisbatan uning yaqin kishilari tomonidan oilaviy zo\u2018ravonlik ko\u2018rsatilganligi uchun javobgarlik belgilangan edi. Mazkur Qonun bilan Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksning 59-2-moddasi va Jinoyat kodeksining 126-1-moddasi bolaga nisbatan oilaviy (maishiy) zo\u2018ravonlik sodir etganlik uchun javobgarlik belgilash normasi bilan to\u2018ldirildi.<\/p>\n <\/p>\n Dunyoda har yili bolalarning yarmidan ko\u2018pi, ya\u2019ni 1 milliarddan ortiq bola zo\u2018ravonlikka uchraydi. Bu haqda 8 noyabr kuni Kolumbiya poytaxti Bogota shahrida Jahon sog\u2018liqni saqlash tashkiloti bolalarga nisbatan zo\u2018ravonlikning oldini olishga bag\u2018ishlangan birinchi global vazirlar konferensiyasida ma\u2019lum qilindi.<\/p>\n <\/p>\n Jahon sog\u2018liqni saqlash tashkiloti, BMT va Bolalar jamg\u2018armasi (YUNISEF) tashkil etgan ikki kunlik konferensiyada 130 mamlakatdan hukumat vakillari, shuningdek, 90 vazir ishtirok etdi. BMTning 2024 yilgi hisobotiga ko\u2018ra, dunyoda 15 yoshgacha bo\u2018lgan 2,04 milliard bola bor. Voyaga yetmaganlar umumiy aholining taxminan 25 foizini tashkil etadi.<\/p>\n <\/p>\n JSST ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, har yili dunyoning yarmidan ko\u2018pi (1 milliarddan ortiq) bolalar zo\u2018ravonlikka uchraydi. Konferensiya yakunida 100 dan ortiq davlat bolalarga nisbatan zo\u2018ravonlikning oldini olish bo\u2018yicha majburiyatlar olgan, 9 ta davlat esa jismoniy jazoga barham berishni va\u2019da qilgan.<\/p>\n <\/p>\n Asosiy statistik ma\u2019lumotlar:<\/b><\/u><\/strong><\/p>\n <\/p>\n -har yili 2 yoshdan 17 yoshgacha bo\u2018lgan bolalarning yarmidan ko\u2018pi zo\u2018ravonlikning turli shakllariga duchor bo\u2018ladi. Bu 1 milliarddan ortiq bolani tashkil etadi;<\/p>\n <\/p>\n -har uch boladan ikkitasi doimiy ravishda oilada jazoga tortilgan;<\/p>\n <\/p>\n -har beshinchi qiz va o\u2018g\u2018il bola jinsiy zo\u2018ravonlikka uchraydi;<\/p>\n <\/p>\n -25 foizdan 50 foizgacha bolalar tazyiq qurboni bo\u2018ladi;<\/p>\n <\/p>\n -o\u2018g\u2018il bolalar o\u2018rtasida zo\u2018ravonlik, ko\u2018pincha o\u2018q otar yoki boshqa sovuq qurol ishlatilgan holda va bu o\u2018limning asosiy sababidir.<\/p>\n <\/p>\n Konferensiya yakuniga ko\u2018ra, 2030 yilga qadar bolalarga nisbatan zo\u2018ravonlik darajasini kamaytirish maqsadida davlatlar uchun maqsad va vazifalar belgilangan hujjat qabul qilindi. Burundi, Gambiya, Qirg\u2018iziston, Panama, Shri-Lanka, Uganda va Tojikiston hukumatlari har qanday sharoitda bolalarga nisbatan jismoniy jazolashni taqiqlash majburiyatini oldi. Nigeriya hukumati maktablarda jismoniy jazolashni taqiqlashga va\u2019da berdi.<\/p>\n <\/p>\n UNICEF o\u2018z hisobotida bugungi kunda 370 milliondan ortiq qiz va ayol, ya\u2019ni mamlakat bo\u2018ylab har sakkizinchi qiz yoki ayol 18 yoshga to\u2018lishidan oldin zo\u2018ravonlikka uchragani yoki jinsiy tajovuzga uchragani ma\u2019lum qilingan.<\/p>\n <\/p>\n Bolalar tazyiq va zo\u2018ravonlikka uchraganda qanday yo\u2018l tutish kerak, kimga murojaat qilish kerak degan savollar ko\u2018pchilikni o\u2018ylantiradi. Mamlakatimizda bolalarning shikoyat qilish sirliligi, bolalar uchun do\u2018stona munosabat mexanizmidan foydalanish imkoniyatlarini ta\u2019minlash va ulardan foydalanishga undash masalalari qanday ahvolda, degan savollarga ham, hozirgi kunda ijobiy javob berish qiyin. Masalan, bolalar bog\u2018chasida bog\u2018cha tarbiyachisi tomonidan tazyiqqa uchragan yoki kamsitilgan bolani kim himoya qiladi? U o\u2018z huquqini himoya qilishni bilmasligi aniq. Ota-onalar esa bu holatdan ko\u2018pincha bexabar qoladi. Sababi bolani bog\u2018cha tarbiyachisi urganda burni qonagan bo\u2018lsa, bolaning ota-onasi kelguncha tozalab iz qolmagan bo\u2018ladi, urgan joyini kim ekspertizaga berib yuradi? Afsuski, shu tarzda bolajonlarga ozor berishlar davom etaveradi.<\/p>\n <\/p>\n Shuningdek, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Kengashi va Senat Kengashining joriy yil 21 fevraldagi qo\u2018shma qarori bilan BMTning Bola huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konvensiyasi qoidalarini amalga oshirish bo\u2018yicha O\u2018zbekiston Respublikasining Beshinchi davr mavzusi ko\u2018rib chiqish yakunlari yuzasidan BMTning Bola huquqlari bo\u2018yicha qo\u2018mitasi tavsiyalarini amalga oshirish bo\u2018yicha 2024-2027 yillarga mo\u2018ljallangan Milliy harakatlar rejasi tasdiqlangan bo\u2018lib, ushbu rejada 100 ta tavsiya hamda ularni amalga oshirish mexanizmlari va mas\u2019ul organlar hamda ijro muddatlari belgilangan.<\/p>\n <\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Ushbu harakatlar rejasining 9-bandiga asosan Bolalarga nisbatan shikoyat qilishning maxfiyligi, bolalar uchun do\u2018stona munosabat mexanizmidan foydalanish imkoniyatlarini ta\u2019minlash va ulardan foydalanishga undash tavsiya etilgan. Bu haqda bolalarning ularga nisbatan zo\u2018ravonlik holatlari bo\u2018yicha shikoyatlarni qabul qilish tizimini yo\u2018lga qo\u2018yish, shuningdek, bolalar uchun ishonch telefonlarini tashkil etish, davlat organlari rasmiy veb-saytlarida bolalarga moslashtirilgan sahifalar ochish, ijtimoiy va tarbiyaviy videoroliklar tayyorlash hamda ularni ommaviy axborot vositalarida namoyish etib borish belgilangan.<\/p>\n <\/p>\n Negaki, hozirgi texnika davrida barcha bolalarda texnik vositalardan foydalanish ko\u2018nikmalari shakllanganligini hisobga olib, ularga nisbatan zo\u2018ravonlik qilingan holatlar yuzasidan bolalar zudlik bilan tegishli organlarga murojaat qilishi nazarda tutilgan.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Hech kimga sir emas, ba\u2019zan internet tarmoqlarida bolalarning jinsiy yoki jismoniy zo\u2018ravonlikka uchraganligi haqida noxush xabarlar tarqalmoqda, yuqorida ko\u2018rsatilgan mexanizmlardan keng foydalanilganligi natijasida tegishli organlar zudlik bilan voqea joyiga yetib kelayotganligi va zo\u2018ravonlikka uchragan bolaning huquqlarini tiklash hamda uni reabilitatsiya qilish, aybdor shaxslarga nisbatan qat\u2019iy choralar ko\u2018rilishini ta\u2019minlanayotganligini ta\u2019kidlashimiz lozim.<\/p>\n <\/p>\n Shu bois, bu haqda ijtimoiy roliklar ishlab chiqilishi va internet tarmoqlarida joylashtirib borilishi, bolalarning huquqiy ongi, huquqiy madaniyatini oshirishga hamda kelgusida uchrashi mumkin bo\u2018lgan bunday salbiy holatlarda qanday yo\u2018l tutish kerakligi hamda o\u2018zini zo\u2018ravonlikdan qanday himoya qilish kerakligi haqida ko\u2018nikmalar shakllanishiga xizmat qiladi.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>Ushbu yo\u2018nalishdagi qonunlar haqida tushunchalar berish maqsadida fuqarolik ishlari bo\u2018yicha Nukus tumanlararo sudi sudyalari 2025 yil 25 fevral kuni Nukus shahrida bir qator o\u2018zini o\u2018zi boshqarish organlari ya\u2019ni «Sharqiy,» «Chimboy choyxona» va «Sarbinoz» mahalla fuqarolar yig\u2018inlarida mahalla raislari va shu hududda yashovchi fuqarolar bilan uchrashuvlar o\u2018tkazib, qabul qilingan qonun loyihalari, qonunning asosiy maqsadlari haqida tushunchalar berib, uchrashuv ishtirokchilarining qiziqtirgan savollariga javoblar berib o\u2018tdi.<\/p>\n <\/p>\n Albatta o\u2018z navbatida tegishli rasmiy idoralarda bolalar uchun «Ishonch telefoni»ni joriy etish, bu bolalar huquqlarini ishonchli himoya qilish va huquqbuzarliklarning oldini olish hamda aybdor shaxslarga nisbatan tegishli chora ko\u2018rish uchun imkoniyat yaratadi.<\/p>\n <\/p>\n TIMUR SEYLXONOV,<\/b><\/strong><\/p>\n Fuqarolik ishlari bo\u2018yicha Nukus tumanlararo sudi<\/b><\/strong>ning<\/b><\/strong>\u00a0arxiv mudiri<\/b><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Bola-nozik jon, Yaratganning in\u2019omi. Uyosh nihol bo\u2018lib, qanday parvarish qilinsa, shunday meva beradi. Shuning uchun farzand tarbiyasi, unga ilm-ma\u2019rifat berish, kasb-hunarga o\u2018rgatish azaldan eng muhim vazifa hisoblanadi. Odob-axloq, kattalarga hurmat, oilaga, kindik qoni to\u2018kilgan yurtga sadoqat fazilatlarini kamol toptirish, bola tarbiyasida eng muhim vazifadir! Farzandlar qanday inson bo\u2018lib voyaga yetishi birinchi navbatda […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8513,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-8512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8514,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8512\/revisions\/8514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}