{"id":8428,"date":"2025-02-26T15:50:03","date_gmt":"2025-02-26T10:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=8428"},"modified":"2025-02-26T15:51:35","modified_gmt":"2025-02-26T10:51:35","slug":"fuqarolar-va-tadbirkorlik-subektlarining-huquqlarini-mamuriy-sud-orqali-himoya-qilinishining-zamonaviy-mexanizmlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/archives\/8428","title":{"rendered":"FUQAROLAR VA TADBIRKORLIK SUB\u2019EKTLARINING HUQUQLARINI MA\u2019MURIY SUD ORQALI HIMOYA QILINISHINING ZAMONAVIY MEXANIZMLARI\u00a0"},"content":{"rendered":"<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>O\u2018tgan yillar davomida ma&#8217;muriy sudlarning tashkil etilishi va mazkur sudda fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlari himoya qilinishi kafolatlanishi hamda ma&#8217;muriy sudda sudlar tomonidan faol ishtiroki tamoyili asosida sudlovni amalga oshirishi fuqarolarning sudga shikoyat qilishga oid konstitutsiyaviy huquqlari himoya qilinishini ta&#8217;minlab kelmoqda.<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Hozirgi kunda mazkur sud-huquq islohotlari o\u2018zining samarasini ko\u2018rsatmoqda.\u00a0Shuningdek, sohaga fukarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlarini ma&#8217;muriy\u00a0 sudlar orqali himoya qilinishining zamonaviy mexanizmlarini ilg&#8217;or xorijiy tajribada o\u2018zini oqlagan institut va tartiblarni keng qo\u2018llash orqali fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishda ushbu sudlarning rolini oshirish, shu jumladan, davlat organi hujjatiga ishonib faoliyat yuritgan fuqaro va tadbirkorlik sub\u2019ektlari huquqlari va qonuniy manfaatlarining himoyasini qo\u2018shimcha ravishda kuchaytirish zarurati vujudga kelmoqda.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 30 yanvardagi \u00abFuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlarini sud orqali himoya qilishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g&#8217;risida\u00bbgi 33-sonli qarorining qabul qilishi bu boradagi muhim qadam bo\u2018ldi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qarorda, davlat organlari bilan munosabatlarda fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarining samarali hamda ishonchli himoya etilishini ta&#8217;minlash va ma&#8217;muriy sud ishlarini yuritishni xalqaro standartlardan kelib chiqib yanada takomillashtirish maqsadida ustuvor yo\u2018nalishlar belgilangan.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Jumladan, javobgar taraf bo\u2018lgan davlat organi mansabdor shaxsi yoki uning vakili sud majlisida majburiy ishtirok etishini ta&#8217;minlash, ma&#8217;muriy sud ish yurituvida ishlarning tezkor va sifatli ko\u2018rib chiqilishini ta&#8217;minlashga hamda fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlariga o\u2018z huquqlarini himoya qilish uchun qo\u2018shimcha imkoniyatlar yaratishga qaratilgan dastlabki eshituv institutini joriy etish nazarda tutilmoqda.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Davlat organi qarori yoki uning mansabdor shaxsi harakati (harakatsizlik) ustidan berilgan arizani ma&#8217;muriy sudlarda ko\u2018rishda mansabdor shaxs yoki uning vakili zarur tushuntirishlar berish uchun sud muhokamasida ishtirok etishi shart hisoblanadi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Agar javobgar taraf bo\u2018lgan davlat organi mansabdor shaxsi yoki uning vakili ishtirok etishi zarur deb topilgan hollarda ma&#8217;muriy ishni ko\u2018rib chiqish keyinga qoldiriladi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Sud javobgarning ishtiroki ishning har tomonlama, to\u2018liq va to\u2018g&#8217;ri hal qilinishiga to\u2018sqinlik qilmagan taqdirda, ish davlat organi mansabdor shaxsi yoki uning vakili ishtirokisiz ko\u2018rib chiqiladi, shuningdek, javobgar tarafning sud muhokamasiga kelmagan va uning kelmaganligi sud tomonidan uzrli deb topilmagan taqdirda, mansabdor shaxsga nisbatan sud jarimasi qo\u2018llaniladi.<\/div>\n<div>Shuningdek, qarorda ma&#8217;muriy sudlarda dastlabki etishuv instituti joriy qilinishi nazarda tutilgan.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Davlabki eshituv ariza sudga kelib tushgach, yigirma kun mobaynida o\u2018tkaziladi. Dastlabki eshituv bosqichida sudya arizachining talablari va javobgarning e\u2019tirozlari aniqlashtiradi, arizadagi kamchiliklarni bartaraf etish choralari ko\u2018radi, arizachiga talablarni isbotlash uchun zarur dalillarni hamda javobgarga fikrni yozma ravishda taqdim etish bo\u2018yicha tushuntirishlarini beradi.<\/div>\n<div>Bundan tashqari, sudya arizadagi talablar va ishdagi dalillarga sudya tomonidan dastlabki huquqiy baho (talablarni aniqlashtirish, ishga daxldor bo\u2018lmagan taraflarni almashtirish, qo\u2018shimcha javobgarni jalb qilish va boshqalar) beradi. Biroq, sudya ko\u2018rilayotgan ishning mazmunan hal etilishi yuzasidan yakuniy fikrini bildirmaydi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Dastlabki eshituv natijasiga ko\u2018ra, sudya arizani qaytarish yoki ishni sud muhokamasini tayinlash to\u2018g&#8217;risida ajrim chiqaradi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Mazkur qaror fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlari tomonidan o\u2018zlarining buzilgan huquqlarini tiklash maqsaddida ma&#8217;muriy sudga murojaat qilishda sansalorliklarning oldini olish, sudga taqdim etilgan arizadagi kamchiliklarni bartaraf qilish, dastlabki eshituv bosqichida taraflar o\u2018rtasidagi nizoning mohiyatini anglagan holda, kelajakda bo\u2018lib o\u2018tadigan sud muhokamalariga tayyorgarlik ko\u2018rish, aniqlanilishi lozim bo\u2018lgan holatlarni va ishda ishtirok etishi lozim bo\u2018lgan shaxslar doirasini aniqlash, sud muhokamalarida javobgar ishtirokining ta&#8217;minlashida va sud qarorlarining ijrosini ta&#8217;minlashda muhim ahamiyatga ega.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>Raxima XUDAYBERGANOVA,<\/strong><\/div>\n<div><strong>Qoraqalpog&#8217;iston Respublikasi ma&#8217;muriy sudi sudyasi\u00a0<\/strong><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u2018tgan yillar davomida ma&#8217;muriy sudlarning tashkil etilishi va mazkur sudda fuqarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlari himoya qilinishi kafolatlanishi hamda ma&#8217;muriy sudda sudlar tomonidan faol ishtiroki tamoyili asosida sudlovni amalga oshirishi fuqarolarning sudga shikoyat qilishga oid konstitutsiyaviy huquqlari himoya qilinishini ta&#8217;minlab kelmoqda. Hozirgi kunda mazkur sud-huquq islohotlari o\u2018zining samarasini ko\u2018rsatmoqda.\u00a0Shuningdek, sohaga fukarolar va tadbirkorlik sub\u2019ektlarining huquqlarini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7862,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-8428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8428"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8431,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8428\/revisions\/8431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}