<\/p>\n
\u00a0<\/strong><\/p>\n So\u02bbnggi yillarda mamlakatimizda yer munosabatlarini tartibga solish, yer resurslaridan samarali va maqsadli foydalanishni ta\u02bcminlash hamda ushbu sohada korrupsiyaviy omillarni bartaraf etishga qaratilgan keng ko\u02bblamli huquqiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu jarayonda yer uchastkalarini ajratish tizimining raqamlashtirilishi, ochiq elektron auksion mexanizmlarining joriy etilishi hamda davlat yer nazoratining zamonaviy axborot texnologiyalari asosida tashkil etilishi muhim ahamiyat kasb etmoqda.<\/p>\n <\/p>\n Shu bilan birga, amaliyotda yer uchastkalarini o\u02bbzboshimchalik bilan egallab olish, huquqni tasdiqlovchi hujjatlarsiz qurilish ishlarini amalga oshirish yoki yerdan belgilangan maqsadga zid ravishda foydalanish holatlari hamon uchrab turibdi. Bunday qonunbuzarliklar nafaqat yer munosabatlarida qonuniylik tamoyiliga putur yetkazadi, balki davlat va jamiyat manfaatlariga, shuningdek boshqa shaxslarning huquq va qonuniy manfaatlariga ham salbiy ta\u02bcsir ko\u02bbrsatadi.<\/p>\n <\/p>\n Shu bois tabiiy resurslarga egalik qilish huquqini muhofaza qilish, yer uchastkalariga nisbatan huquqlarning qonuniy asoslarda vujudga kelishini ta\u02bcminlash hamda mazkur sohada huquqbuzarliklarning oldini olish bugungi kunda davlat siyosatining ustuvor yo\u02bbnalishlaridan biri hisoblanadi.<\/p>\n <\/p>\n O\u02bbzbekiston Respublikasida yer munosabatlari qonunchilik bilan qat\u02bciy tartibga solingan bo\u02bblib, yer uchastkalariga bo\u02bblgan huquqlar faqat qonun hujjatlarida nazarda tutilgan asoslar va tartiblarga muvofiq vujudga keladi. Bugungi kunda yer uchastkalarini olishning eng asosiy mexanizmi elektron onlayn-auksion tizimi hisoblanadi. Ayrim hollarda esa qonunchilikda belgilangan tartibda xususiylashtirish orqali ham yer uchastkalariga mulk huquqi rasmiylashtirilishi mumkin.<\/p>\n <\/p>\n Shuni alohida ta\u02bckidlash lozimki, og\u02bbzaki kelishuvlar, huquqiy kuchga ega bo\u02bblmagan hujjatlar yoki turli va\u02bcdalar yer uchastkasiga nisbatan huquqni vujudga keltirmaydi. Yer uchastkasidan foydalanish yoki unda qurilish ishlarini boshlash faqat vakolatli davlat organlari tomonidan belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan huquq mavjud bo\u02bblgan taqdirdagina qonuniy hisoblanadi.<\/p>\n <\/p>\n Shu munosabat bilan O\u02bbzbekiston Respublikasi Ma\u02bcmuriy javobgarlik to\u02bbg\u02bbrisidagi kodeksida yer va boshqa tabiiy resurslarga oid huquqbuzarliklar uchun qat\u02bciy javobgarlik belgilangan.<\/p>\n <\/p>\n Jumladan, yerdan, suvdan, o\u02bbsimlik yoki hayvonot dunyosidan o\u02bbzboshimchalik bilan foydalanish, yerga va boshqa tabiiy resurslarga egalik huquqini bevosita yoki yashirin shaklda buzuvchi bitimlar tuzish yoki boshqa harakatlarni sodir etish, shuningdek tabiatdan maxsus foydalanish huquqini boshqalarga berish fuqarolar uchun bazaviy hisoblash miqdorining 5 baravaridan 10 baravarigacha, mansabdor shaxslar uchun esa 10 baravaridan 15 baravarigacha miqdorda jarima yoki 15 sutkagacha ma\u02bcmuriy qamoq jazosini qo\u02bbllashga sabab bo\u02bbladi.<\/p>\n <\/p>\n Shuningdek, yer uchastkasini o\u02bbzboshimchalik bilan egallab olish yoki unga nisbatan qonuniy huquq mavjud bo\u02bblmagan holda undan foydalanish fuqarolar uchun bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravari, mansabdor shaxslar uchun esa 70 baravari miqdorida jarima qo\u02bbllanilishiga asos bo\u02bbladi.<\/p>\n <\/p>\n Qonunchilik yer uchastkalarini o\u02bbzboshimchalik bilan egallab olgan holda qurilish ishlarini amalga oshirishga nisbatan yanada qat\u02bciy yondashuvni belgilagan. Bunday huquqbuzarlik uchun fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining 200 baravari, mansabdor shaxslarga esa 400 baravari miqdorida jarima tayinlanishi mumkin.<\/p>\n <\/p>\n Ko\u02bbrinib turibdiki, qonunchilikda belgilangan mazkur ta\u02bcsir choralari birinchi navbatda yer munosabatlarida qonuniylikni ta\u02bcminlash, davlat va jamiyat manfaatlarini muhofaza qilish, shuningdek huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan.<\/p>\n <\/p>\n Bu borada O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-sentyabrdagi PQ\u2013287-sonli qarori bilan yerga oid munosabatlarda korrupsiyaviy omillarni bartaraf etish hamda davlat yer nazoratini raqamlashtirishning yangi mexanizmlari joriy etildi.<\/p>\n <\/p>\n Mazkur qarorga muvofiq, Kadastr agentligining «E-YER NAZORAT»<\/strong> axborot tizimi davlat yer nazoratini amalga oshirishning yagona elektron platformasi etib belgilandi. 2026-yil 1-yanvardan boshlab yer qonunchiligiga rioya etilishini nazorat qilish, huquqbuzarliklarni barvaqt aniqlash va ular bo\u02bbyicha tegishli choralar ko\u02bbrishga doir vazifalar asosan mazkur tizim orqali amalga oshirilmoqda.<\/p>\n <\/p>\n Tizim kosmik suratlar, aerokosmik monitoring hamda davlat axborot tizimlari bilan integratsiya qilingan bo\u02bblib, yer uchastkalarini o\u02bbzboshimchalik bilan egallash, noqonuniy qurilish ishlarini amalga oshirish va yerdan maqsadsiz foydalanish holatlarini qisqa muddatlarda aniqlash imkonini beradi.<\/p>\n <\/p>\n Shuningdek, «O\u02bbzbekkosmos» agentligi tomonidan yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish holatlarini aniqlash maqsadida muntazam aerokosmik monitoring o\u02bbtkazilib, huquqbuzarliklar ehtimoliga qarab hududlar «qizil», «sariq» va «yashil» toifalarga ajratiladi. Bu esa davlat nazorati samaradorligini yanada oshirish bilan birga huquqbuzarliklarning oldini olishga xizmat qilmoqda.<\/p>\n <\/p>\n Amaliyot shuni ko\u02bbrsatadiki, ko\u02bbplab huquqbuzarliklar fuqarolarning huquqiy bilimi yetarli emasligi yoki turli og\u02bbzaki kelishuvlarga ishonishi natijasida sodir etilmoqda. Ayrim hollarda yer uchastkasiga nisbatan huquqni tasdiqlovchi hujjatlar tekshirilmasdan qurilish ishlari boshlab yuboriladi. Bu esa keyinchalik moliyaviy zararlar, ma\u02bcmuriy javobgarlik va turli sud nizolariga sabab bo\u02bbladi.<\/p>\n <\/p>\n Shu sababli har bir fuqaro yer uchastkasini sotib olish yoki undan foydalanishdan oldin uning huquqiy maqomini sinchiklab tekshirishi zarur. Xususan, yer uchastkasi elektron onlayn-auksion orqali ajratilganligi yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa asoslarga muvofiq rasmiylashtirilganligi, davlat ro\u02bbyxatidan o\u02bbtkazilganligi hamda huquqni tasdiqlovchi hujjatlar mavjudligiga ishonch hosil qilinishi lozim.<\/p>\n <\/p>\n Bundan tashqari, yer xususiy mulk huquqi asosida tegishli bo\u02bblgan taqdirda ham, uning ayrim qismlarida shaharsozlik, sanitariya, ekologiya yoki muhandislik kommunikatsiyalari bilan bog\u02bbliq cheklovlar mavjud bo\u02bblishi mumkin. Shuning uchun qurilish ishlarini boshlashdan avval vakolatli tashkilotlardan tegishli xulosa va ruxsatnomalarni olish huquqiy xavflarning oldini olishning eng samarali usuli hisoblanadi.<\/p>\n <\/p>\n Xulosa o\u02bbrnida ta\u02bckidlash joizki, yer munosabatlarida qonuniylikka qat\u02bciy rioya qilish huquqiy davlatning muhim talablaridan biridir. Yer uchastkalarini faqat qonunchilikda belgilangan tartibda qo\u02bblga kiritish, ulardan maqsadli va samarali foydalanish, shuningdek har qanday qurilish ishlarini tegishli ruxsatnomalar asosida amalga oshirish fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish bilan birga, yer resurslaridan oqilona foydalanish va kelajak avlodlar uchun ushbu boylikni asrab-avaylashga xizmat qiladi.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Dawletbay RAZOV,<\/strong><\/p>\n Qoraqalpog\u02bbiston Respublikasi sudi sudyasi\u00a0<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 So\u02bbnggi yillarda mamlakatimizda yer munosabatlarini tartibga solish, yer resurslaridan samarali va maqsadli foydalanishni ta\u02bcminlash hamda ushbu sohada korrupsiyaviy omillarni bartaraf etishga qaratilgan keng ko\u02bblamli huquqiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu jarayonda yer uchastkalarini ajratish tizimining raqamlashtirilishi, ochiq elektron auksion mexanizmlarining joriy etilishi hamda davlat yer nazoratining zamonaviy axborot texnologiyalari asosida tashkil etilishi muhim ahamiyat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10376,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-10375","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10377,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10375\/revisions\/10377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}