<\/p>\n
Inson huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish har qanday huquqiy davlatning ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, voyaga etmaganlar, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarning huquqlarini ta’minlashda vasiylik va homiylik instituti muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur institut nafaqat ijtimoiy muhofaza vositasi, balki inson huquqlarini ta’minlashning samarali huquqiy mexanizmi ham hisoblanadi.<\/p>\n
<\/p>\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 78-moddasiga muvofiq, davlat etim bolalarni va ota-ona qaramog’idan mahrum bo\u2018lgan bolalarni boqish, tarbiyalash va o\u2018qitishni ta’minlaydi hamda bolalarning huquqlarini himoya qiladi. Ushbu konstitutsiyaviy norma vasiylik va homiylik munosabatlarini tartibga soluvchi barcha huquqiy mexanizmlarning asosini tashkil etadi.<\/p>\n
<\/p>\n
Vasiylik va homiylikka oid munosabatlar O\u2018zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi, Oila kodeksi hamda Vazirlar Mahkamasining vasiylik va homiylik sohasini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlari bilan tartibga solinadi.<\/p>\n
<\/p>\n
Fuqarolik kodeksining tegishli normalariga ko\u2018ra, vasiylik o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan voyaga etmaganlar hamda sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolarga nisbatan belgilanadi. Homiylik esa o\u2018n to\u2018rt yoshdan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan voyaga etmaganlarga, shuningdek, muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslarga nisbatan o\u2018rnatiladi.<\/p>\n
<\/p>\n
Sud amaliyotida mazkur toifadagi ishlar asosan fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb topish, muomala layoqatini cheklash, vasiy yoki homiy harakatlari ustidan shikoyatlarni ko\u2018rib chiqish hamda vasiylik va homiylik bilan bog’liq nizolarni hal etish bilan bog’liq hollarda uchramoqda.<\/p>\n
<\/p>\n
Amalda sudlar tomonidan ko\u2018rilayotgan ishlar tahlili shuni ko\u2018rsatmoqdaki, fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb topish to\u2018g’risidagi ishlar alohida ehtiyotkorlik bilan ko\u2018rib chiqilishi lozim. Chunki bunday qaror insonning bir qator fuqarolik huquqlarini mustaqil amalga oshirish imkoniyatiga bevosita ta’sir ko\u2018rsatadi. Shu sababli sudlar mazkur toifadagi ishlar bo\u2018yicha sud-psixiatriya ekspertizasi xulosasi, tibbiy hujjatlar va boshqa dalillarni har tomonlama baholaydi.<\/p>\n
<\/p>\n
Fuqarolik protsessual qonunchiligiga muvofiq, shaxsni muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topish bilan bog’liq ishlar alohida ish yurituv tartibida ko\u2018riladi. Bunda sudning asosiy vazifasi nafaqat huquqiy faktni aniqlash, balki inson huquqlari va qonuniy manfaatlarining ishonchli himoya qilinishini ta’minlashdan iboratdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Sud amaliyotida voyaga etmagan bolalar manfaatlari bilan bog’liq masalalar ham muhim o\u2018rin egallaydi. Bola huquqlari to\u2018g’risidagi Konventsiya talablaridan kelib chiqqan holda, har qanday qaror qabul qilishda bolaning eng yaxshi manfaatlari ustuvor ahamiyat kasb etadi. Shuning uchun sudlar vasiy yoki homiyni aniqlashda nomzodning shaxsiy fazilatlari, yashash sharoiti, bolaga bo\u2018lgan munosabati hamda uning tarbiyasi uchun yaratilgan imkoniyatlarni sinchiklab baholaydi.<\/p>\n
<\/p>\n
Ayrim hollarda vasiy yoki homiy tomonidan o\u2018z vakolatlarini suiiste\u2019mol qilish holatlari ham uchrab turadi. Xususan, vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini boshqarishda qonun talablariga rioya etmaslik yoki uning manfaatlariga zid harakat qilish holatlari aniqlanganda, sudlar qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli huquqiy choralarni qo\u2018llaydi.<\/p>\n
<\/p>\n
So\u2018nggi yillarda mamlakatimizda inson qadrini ulug’lash va aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini qo\u2018llab-quvvatlashga qaratilgan islohotlar natijasida vasiylik va homiylik organlari hamda sudlar o\u2018rtasidagi hamkorlik yanada takomillashtirildi. Bu esa mazkur toifadagi ishlar bo\u2018yicha qarorlarning qonuniyligi va adolatliligini ta’minlashga xizmat qilmoqda.<\/p>\n
<\/p>\n
Xulosa qilib aytganda, vasiylik va homiylik instituti inson huquqlarini ta’minlashning muhim kafolatlaridan biri hisoblanadi. Sudlar tomonidan ushbu toifadagi ishlar Konstitutsiya, Fuqarolik kodeksi, Oila kodeksi va xalqaro huquqning umume\u2019tirof etilgan printsiplari asosida ko\u2018rib chiqilishi huquqiy davlat va kuchli fuqarolik jamiyatini barpo etishning muhim shartidir. Bu jarayonda har bir qarorning markazida inson manfaati, ayniqsa bolalar va ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslarning huquqlari turishi lozim.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Sarbinaz OPAEVA,<\/strong> Inson huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish har qanday huquqiy davlatning ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, voyaga etmaganlar, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarning huquqlarini ta’minlashda vasiylik va homiylik instituti muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur institut nafaqat ijtimoiy muhofaza vositasi, balki inson huquqlarini ta’minlashning samarali huquqiy mexanizmi ham hisoblanadi. O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10349,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-10348","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10350,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10348\/revisions\/10350"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nFuqarolik ishlari bo\u2018yicha Chimboy tumanlararo sudining sudyasi<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"