{"id":9956,"date":"2026-02-25T16:21:40","date_gmt":"2026-02-25T11:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9956"},"modified":"2026-03-03T16:22:46","modified_gmt":"2026-03-03T11:22:46","slug":"qarizdi-ondiriw-haqqinda-sudqa-murajat-etiw-tartibi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9956","title":{"rendered":"QAR\u00cdZD\u00cd \u00d3NDIRIW HAQQ\u00cdNDA SUDQA M\u00daR\u00c1JAT ETIW T\u00c1RTIBI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q kodeksini\u0144 732-statyas\u0131nda belgilengenindey, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 boy\u0131nsha bir t\u00e1rep \u2013 qar\u0131z beriwshi ekinshi t\u00e1repke, ya\u01f5n\u0131y qar\u0131z al\u0131wsh\u0131\u01f5a pul yaki t\u00farge t\u00e1n belgileri menen belgilengen basqa zatlard\u0131 m\u00falk etip beredi. Qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 bolsa, qar\u0131z beriwshige birden yaki b\u00f3lip-b\u00f3lip, sol summada\u01f5\u0131 puld\u0131 yaki qar\u0131z\u01f5a al\u0131n\u01f5an zatlard\u0131\u0144 t\u00fari, sapas\u0131 h\u00e1m mu\u01f5dar\u0131na te\u0144 zatlard\u0131 yaki qar\u0131z summas\u0131n qaytar\u0131p beriw minnetlemesin alad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 sh\u00e1rti boy\u0131nsha, qun\u01f5a iye al\u0131ngan zat sh\u00e1rtnamada k\u00f3rsetilgen waqitta qaytar\u0131l\u0131w\u0131 kerek. Eger qaytar\u0131w m\u00faddeti sh\u00e1rtnamada k\u00f3rsetilmegen bolsa, qar\u0131z qar\u0131z beriwshi talap etken waq\u0131tta qaytar\u0131l\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131n\u0131\u0144 basqa sh\u00e1rtnamalardan par\u0131q etetu\u01f5\u0131n, yuridikal\u0131q \u00e1hmiyetke iye \u00f3zine t\u00e1n \u00f3zgeshelikleri bar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Atap aytqanda, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 real bol\u0131p, oni\u0144 m\u00e1nisi sonnan ibarat, sh\u00e1rtnama zat, pul yaki zatt\u0131 qar\u0131z beriwshi qar\u0131z al\u0131wsh\u0131\u01f5a taps\u0131r\u0131w waqt\u0131nan payda bolad\u0131 h\u00e1m tap sol waq\u0131ttan sh\u00e1rtnama d\u00fazilgen esaplanad\u0131. Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 bir t\u00e1repleme sh\u00e1rtnama esaplan\u0131p, bir t\u00e1rep \u2013 qar\u0131z beriwshi qar\u0131z beriw huq\u0131q\u0131na iye bolsa, ekinshi t\u00e1repte qar\u0131z zat\u0131n qaytar\u0131w minnetlemesi j\u00fazege keledi. Sh\u00e1rtnama\u01f5a muwap\u0131q, qar\u0131zdar al\u0131ngan m\u00falkten paydalan\u0131p, on\u0131 basqar\u0131w huq\u0131q\u0131 berilgenligi sebepli m\u00falkti\u0144 waq\u0131tsha iyesi esaplanad\u0131. Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 k\u00f3pshilik ja\u01f5daylarda biypul d\u00faziledi. N\u0131zam yaki sh\u00e1rtnamada n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an ja\u01f5daylarda procentler al\u0131w\u01f5a jol qoy\u0131ladi. Puqaralar aras\u0131nda qar\u0131z summas\u0131 e\u0144 kem miynet haq\u0131n\u0131\u0144 on esesinen art\u0131q bolsa, sh\u00e1rtnama \u00e1piway\u0131 jazba t\u00farde d\u00faziliwi sh\u00e1rt. Sh\u00e1rtnamada\u01f5\u0131 t\u00e1replerden biri yuridikal\u0131q shaxs bol\u01f5an ja\u01f5dayda bolsa, summas\u0131na qaramastan qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 jazba t\u00farde d\u00faziliwi kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Eger qar\u0131z al\u0131wsh\u0131n\u0131\u0144 tilxat\u0131 yaki o\u01f5an qar\u0131z beriwshi t\u00e1repinen belgili bir summa yaki belgili bir mu\u01f5darda zatlar taps\u0131r\u0131l\u01f5an\u0131n tast\u0131y\u0131qlaytu\u01f5\u0131n basqa h\u00fajjetler bar bolsa, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 jazba t\u00farde d\u00fazilgen bol\u0131p esaplanad\u0131. Eger qar\u0131z m\u00e1jb\u00fariyat\u0131 qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 t\u00e1repinen veksel, obligaciya yaki qar\u0131z summas\u0131n h\u00e1m qar\u0131z beriwshini\u0144 on\u0131 \u00f3ndirip al\u0131w huq\u0131q\u0131n belgilewshi basqa q\u0131mbat bahal\u0131 qa\u01f5az benen tast\u0131y\u0131qlan\u01f5an bolsa, bunday ja\u01f5dayda qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131n\u0131\u0144 jazba formas\u0131na \u00e1mel etilgen esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qar\u0131z beriwshi qar\u0131zd\u0131 waqt\u0131nda qaytar\u0131p ala almasa puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha sudqa m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131 bar.<\/p>\n<p>Qar\u0131zd\u0131 \u00f3ndiriw haqq\u0131nda sudqa eger notarial tast\u0131y\u0131qlan\u01f5an daw-j\u00e1njelsiz talap bolsa sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw haqq\u0131nda arza menen yamasa dawa arza formas\u0131nda puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha rayonlararal\u0131q, rayon (qala) sudlar\u0131na m\u00far\u00e1jat etiledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sudqa arza berilgende dawa bahas\u0131n\u0131\u0144 (qar\u0131z summas\u0131n\u0131\u0144) 4 pay\u0131z\u0131 mu\u01f5dar\u0131nda m\u00e1mleketlik baj\u0131 \u00f3ndiriledi. Eger qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 boy\u0131nsha t\u00e1repler yuridikal\u0131q t\u00e1repler bolsa, m\u00e1mleketlik baj\u0131 dawa bahas\u0131n\u0131\u0144 2 pay\u0131z\u0131 mu\u01f5dar\u0131nda \u00f3ndiriledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawa arzas\u0131nda (arzada) sudt\u0131\u0144 at\u0131, dawager (arza beriwshi) h\u00e1m juwapker (qar\u0131zdar) d\u0131\u0144 F.I.Sh h\u00e1m jasaw m\u00e1nzilleri, baylan\u0131s ma\u01f5l\u0131wmatlar\u0131, rekvizitleri (eger bar bolsa), dawa tiykar\u0131 h\u00e1m summas\u0131 j\u00e1ne talap k\u00f3rsetiledi h\u00e1m dawager (arza beriwshi) yamasa on\u0131\u0144 w\u00e1kili t\u00e1repinen qol qoy\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawa arzas\u0131na (arza\u01f5a) on\u0131\u0144 nusqas\u0131, dawa talaplar\u0131n tast\u0131y\u0131qlawsh\u0131 h\u00fajjetler, ya\u01f5n\u0131y qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 yamasa o\u01f5an te\u0144lestirilgen jazba h\u00fajjetlerdi\u0144 t\u00fap nusqas\u0131, m\u00e1mleketlik baj\u0131 h\u00e1m pochta q\u00e1rejetini\u0144 t\u00f3lengenligi haqq\u0131nda\u01f5\u0131 h\u00fajjetler h\u00e1m basqa da h\u00fajjetler qos\u0131msha etiledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha birinshi instanciya sudlar\u0131 t\u00e1repinen 2025-j\u0131l dawam\u0131nda qar\u0131zd\u0131 \u00f3ndiriwge baylan\u0131sl\u0131 j\u00e1mi 1188 puqaral\u0131q isi k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u01f5an, sonnan 1030 dawa arza qanaatland\u0131r\u0131l\u01f5an, 48 dawa qanaatland\u0131r\u0131lma\u01f5an, 13 is is j\u00fargiziwden q\u0131sqart\u0131l\u01f5an, 97 arza k\u00f3rmesten qald\u0131r\u0131l\u01f5an.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Us\u0131 jerde sud \u00e1meliyat\u0131nan bir m\u0131sal, dawager X.Axmedov sudqa dawa arzas\u0131 menen m\u00far\u00e1jat etip, juwapker N.Kobeysinovtan 15.000.000 sum qar\u0131z pul\u0131n \u00f3ndirip beriwdi sora\u01f5an.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sud qarar\u0131 menen dawa arzas\u0131 qanaatland\u0131r\u0131l\u0131p, juwapker N.Kobeysinovtan dawager X.Axmedovt\u0131\u0144 paydas\u0131na 15.000.000 sum qar\u0131z pul\u0131 h\u00e1m sud q\u00e1rejetleri \u00f3ndirilgen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sebebi, dawager X.Axmedov 2025-j\u0131l\u0131 may ay\u0131nda juwapker N.Kobeysinovqa qaytar\u0131p beriw sh\u00e1rti menen qar\u0131z\u01f5a 15.000.000 sum bergen. Bul haqq\u0131nda juwapker N.K\u00f3beysinov til xat jaz\u0131p bergen, biraq qar\u0131z pul\u0131n dawager talap etken waq\u0131ttan berli qaytarma\u01f5an.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sud m\u00e1jilislerinde N.Kobeysinov dawa talab\u0131n t\u00e1n al\u0131p, dawager X.Axmedovtan qar\u0131z al\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131n, biraq h\u00e1zirgi k\u00fande materiall\u0131q ja\u01f5day\u0131na baylan\u0131sl\u0131 qaytara almay at\u0131r\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131n bildirgen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q kodeksini\u0144 732, 733, 735-statyalar\u0131na muwap\u0131q, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 boy\u0131nsha bir t\u00e1rep (qar\u0131z beriwshi) ekinshi t\u00e1repke (qar\u0131z al\u0131wsh\u0131\u01f5a) pul yaki t\u00farge t\u00e1n belgileri menen belgilengen basqa zatlard\u0131 m\u00falk etip beredi, al qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 bolsa qar\u0131z beriwshige birden yaki b\u00f3lip-b\u00f3lip, sol summada\u01f5\u0131 puld\u0131 yaki qar\u0131z\u01f5a al\u0131n\u01f5an zatlard\u0131\u0144 t\u00fari, sapas\u0131 h\u00e1m mu\u01f5dar\u0131na te\u0144 zatlard\u0131 (qar\u0131z summas\u0131n) qaytar\u0131p beriw minnetlemesin alad\u0131. Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 pul yaki zatlar taps\u0131r\u0131l\u01f5an waq\u0131ttan baslap d\u00fazilgen esaplanad\u0131. Puqaralar aras\u0131nda qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131, eger bul qar\u0131zd\u0131\u0144 summas\u0131 e\u0144 kem miynet haq\u0131n\u0131\u0144 on esesinen art\u0131q bolsa, \u00e1piway\u0131 jazba t\u00farde, sh\u00e1rtnamada\u01f5\u0131 t\u00e1replerden biri yuridikal\u0131q shaxs bol\u01f5an ja\u01f5dayda bolsa, summas\u0131na qaramastan, jazba t\u00farde d\u00faziliwi sh\u00e1rt. Qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131n\u0131\u0144 jazba formas\u0131na \u00e1mel etpew us\u0131 Kodeksti\u0144 109-statyas\u0131nda n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an aq\u0131betlerge al\u0131p keledi. Eger qar\u0131z al\u0131wsh\u0131n\u0131\u0144 tilxat\u0131 yaki o\u01f5an qar\u0131z beriwshi t\u00e1repinen belgili bir summa yaki belgili bir mu\u01f5darda zatlar taps\u0131r\u0131l\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131n tast\u0131y\u0131qlaytu\u01f5\u0131n basqa h\u00fajjet bar bolsa, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 jazba t\u00farde d\u00fazilgen bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c1meldegi Puqaral\u0131q kodeksini\u0144 735-statyas\u0131 1 h\u00e1m 2-b\u00f3limlerine bola, qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 al\u0131n\u01f5an qar\u0131z summas\u0131n qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131nda n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an m\u00faddette h\u00e1m t\u00e1rtipte qar\u0131z beriwshige qaytar\u0131w\u0131 sh\u00e1rt. Eger qar\u0131z summas\u0131n\u0131\u0144 qaytar\u0131l\u0131w m\u00faddeti sh\u00e1rtnamada belgilenbegen bolsa, qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 on\u0131 qar\u0131z beriwshi qar\u0131zd\u0131 qaytar\u0131w haqq\u0131nda talap qoy\u01f5an k\u00fannen baslap ot\u0131z k\u00fan ishinde qaytar\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Us\u0131 n\u0131zam talaplar\u0131na tiykarlan\u0131p sud, dawager X.Axmedovt\u0131\u0144 dawa arzas\u0131n qanaatland\u0131r\u0131w haqq\u0131nda\u01f5\u0131 sheshimge kelgen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Saodat KAIPNAZAROVA,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q kodeksini\u0144 732-statyas\u0131nda belgilengenindey, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131 boy\u0131nsha bir t\u00e1rep \u2013 qar\u0131z beriwshi ekinshi t\u00e1repke, ya\u01f5n\u0131y qar\u0131z al\u0131wsh\u0131\u01f5a pul yaki t\u00farge t\u00e1n belgileri menen belgilengen basqa zatlard\u0131 m\u00falk etip beredi. Qar\u0131z al\u0131wsh\u0131 bolsa, qar\u0131z beriwshige birden yaki b\u00f3lip-b\u00f3lip, sol summada\u01f5\u0131 puld\u0131 yaki qar\u0131z\u01f5a al\u0131n\u01f5an zatlard\u0131\u0144 t\u00fari, sapas\u0131 h\u00e1m mu\u01f5dar\u0131na te\u0144 zatlard\u0131 yaki qar\u0131z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9956"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9957,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9956\/revisions\/9957"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}