{"id":9850,"date":"2026-02-10T17:24:39","date_gmt":"2026-02-10T12:24:39","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9850"},"modified":"2026-02-10T17:25:08","modified_gmt":"2026-02-10T12:25:08","slug":"korrupciya%c7%b5a-qarsi-gures-huqiqiy-mamlekettin-bekkem-tiykari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9850","title":{"rendered":"KORRUPCIYA\u01f4A QARS\u00cd G\u00daRES: HUQ\u00cdQ\u00cdY M\u00c1MLEKETTI\u0143 BEKKEM TIYKAR\u00cd"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Korrupciya huq\u0131q\u0131y m\u00e1mleket h\u00e1m puqaral\u0131q j\u00e1miyetin qur\u0131w jol\u0131nda\u01f5\u0131 e\u0144 \u00falken q\u00e1wiplerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131. Ol m\u00e1mleketlik h\u00e1kimiyat uy\u0131mlar\u0131 jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 n\u00e1tiyjeliligine z\u0131yan jetkeredi, n\u0131zam \u00fastinligi principin \u00e1zziletedi h\u00e1m puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin \u00e1melge as\u0131r\u0131w\u01f5a unams\u0131z t\u00e1sir k\u00f3rsetedi. Sonl\u0131qtan korrupciyan\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y t\u00e1biyat\u0131n tere\u0144 \u00fayreniw, on\u0131\u0144 kelip sh\u0131\u01f5\u0131w faktorlar\u0131n tallaw h\u00e1m o\u01f5an qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 n\u00e1tiyjeli n\u0131zaml\u0131 mexanizmlerin jetilistiriw b\u00fagingi k\u00fanni\u0144 \u00e1hmiyetli waz\u0131ypalar\u0131nan biri.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 &laquo;Korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 N\u0131zam\u0131na muwap\u0131q, korrupciya &#8211; shaxst\u0131\u0144 \u00f3z x\u0131zmet lawaz\u0131m\u0131nan jeke yamasa basqa shaxslar m\u00e1pi jol\u0131nda n\u0131zam\u01f5a qaysh\u0131 t\u00farde paydalan\u0131w\u0131, sonday-aq, bunday paydalan\u0131w ush\u0131n n\u0131zams\u0131z payda al\u0131w\u0131 yamasa us\u0131n\u0131w\u0131 bol\u0131p tab\u0131lad\u0131. Ol para al\u0131w h\u00e1m beriw, x\u0131zmet w\u00e1killiginen paydalan\u0131w, lawaz\u0131m q\u00e1lbekiligi, m\u00e1pler soql\u0131\u01f5\u0131s\u0131w\u0131 s\u0131yaql\u0131 t\u00farli k\u00f3rinislerde k\u00f3rinedi. Korrupciyal\u0131q huq\u0131qbuzarl\u0131qlard\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y s\u0131patlamas\u0131 J\u0131nayat kodeksi, H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda\u01f5\u0131 kodeks h\u00e1m basqa tarawl\u0131q n\u0131zam h\u00fajjetlerinde bekkemlengen.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">J\u0131nayat-huq\u0131q\u0131y sharalar korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 tiykar\u01f5\u0131 mexanizmlerinen biri bol\u0131p esaplanad\u0131. J\u0131nayat kodeksinde para al\u0131w, para beriw, d\u00e1ldalsh\u0131l\u0131q etiw, lawaz\u0131m w\u00e1killiginen paydalan\u0131w s\u0131yaql\u0131 q\u0131lm\u0131slar ush\u0131n qata\u0144 juwapkershilik belgilengen. Jazan\u0131\u0144 s\u00f3zsizligi principi korrupciyal\u0131q j\u0131nayatlard\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131wda \u00falken \u00e1hmiyetke iye. Biraq tek \u01f5ana jaza sharalar\u0131 menen sheklenip qal\u0131w jeterli emes. H\u00e1kimshilik h\u00e1m intizam\u0131y juwapkershilik, m\u00e1pler soql\u0131\u01f5\u0131s\u0131w\u0131n saplast\u0131r\u0131w, deklaraciya sistemas\u0131n engiziw s\u0131yaql\u0131 profilaktikal\u0131q mexanizmler de korrupciya q\u00e1wpin azayt\u0131w\u01f5a x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiwde n\u0131zam \u00fastinligi principi sheshiwshi or\u0131n iyeleydi. Konstituciyada barl\u0131q puqaralar n\u0131zam ald\u0131nda te\u0144 ekenligi belgilep qoy\u0131lgan. Eger huq\u0131qt\u0131 qollan\u0131w \u00e1meliyat\u0131nda te\u0144lik t\u00e1miyinlenbese, korrupciya sistemal\u0131 xarakterge iye bolad\u0131. Us\u0131 k\u00f3zqarastan, sud h\u00e1kimiyat\u0131n\u0131\u0144 erkinligi, sudyalard\u0131\u0144 qol qat\u0131lmasl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m qal\u0131sl\u0131\u01f5\u0131 \u00e1dil sudlawd\u0131 t\u00e1miyinlewdi\u0144 tiykar\u01f5\u0131 kepillikleri bol\u0131p esaplanad\u0131. Sudlar t\u00e1repinen korrupciya\u01f5a baylan\u0131sl\u0131 islerdi\u0144 n\u0131zaml\u0131, tiykarl\u0131 h\u00e1m qal\u0131s k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u0131w\u0131 j\u00e1miyette huq\u0131q\u0131y isenimdi bekkemleydi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 institucionall\u0131q tiykarlar\u0131 da bekkemlenbekte. Korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiw agentligi m\u00e1mleketlik siyasatta\u01f5\u0131 muwap\u0131qlast\u0131r\u0131wsh\u0131 uy\u0131m s\u0131pat\u0131nda profilaktika, tallaw h\u00e1m monitoring waz\u0131ypalar\u0131n \u00e1melge as\u0131rad\u0131. Normativlik-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetlerdi korrupciya\u01f5a qars\u0131 ekspertizadan \u00f3tkeriw \u00e1meliyat\u0131 bolsa n\u0131zam d\u00f3retiwshiligi procesinde-aq korrupciyal\u0131q faktorlard\u0131 an\u0131qlaw imkaniyat\u0131n bermekte. Bul qatnas reaktiv emes, al preventiv mexanizm s\u0131pat\u0131nda \u00e1hmiyetli.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Zamanag\u00f3y sharayatta m\u00e1mleketlik x\u0131zmetlerdi sanlast\u0131r\u0131w korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 n\u00e1tiyjeli qurallar\u0131nan birine aylanbaqta. Elektron h\u00fakimet sistemas\u0131, onlayn m\u00e1mleketlik x\u0131zmetler, avtomatlast\u0131r\u0131l\u01f5an m\u00e1limleme platformalar\u0131 insan faktor\u0131n q\u0131sqart\u0131p, qarar qab\u0131l etiw processlerini\u0144 ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131\u01f5\u0131n artt\u0131rad\u0131. Sanl\u0131 qada\u01f5alaw mexanizmleri qarj\u0131lard\u0131\u0144 h\u00e1reketin baqlaw h\u00e1m m\u00e1mleketlik sat\u0131p al\u0131wlarda ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinlew imkaniyat\u0131n beredi. Bul bolsa korrupciya q\u00e1wpin sezilerli d\u00e1rejede azaytad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Juwmaqlap aytqanda, korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiw tek \u01f5ana j\u0131nay\u0131y jaza qollan\u0131w menen sheklenbeydi. Ol huq\u0131q\u0131y, institucionall\u0131q h\u00e1m sh\u00f3lkemlestiriwshilik ilajlard\u0131\u0144 \u00f3z-ara \u00faylesimli sistemas\u0131n talap etedi. N\u0131zam \u00fastinligi, sud erkinligi, ash\u0131q-ayd\u0131n basqar\u0131w h\u00e1m sanl\u0131 transformaciya s\u0131yaql\u0131 faktorlar korrupciya\u01f5a qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 bekkem huq\u0131q\u0131y tiykar\u0131n jaratad\u0131. \u00c1dil h\u00e1m ash\u0131q-ayd\u0131n j\u00e1miyet qur\u0131w jol\u0131nda h\u00e1r bir m\u00e1mleketlik uy\u0131m h\u00e1m lawaz\u0131ml\u0131 shaxs \u00f3z juwapkershiligin tere\u0144 a\u0144law\u0131 z\u00e1r\u00far.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Jasurbek BALTABAEV,<\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>\u00a0J\u0131nayat isleri boy\u0131nsha \u00c1miwd\u00e1rya rayon\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Korrupciya huq\u0131q\u0131y m\u00e1mleket h\u00e1m puqaral\u0131q j\u00e1miyetin qur\u0131w jol\u0131nda\u01f5\u0131 e\u0144 \u00falken q\u00e1wiplerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131. Ol m\u00e1mleketlik h\u00e1kimiyat uy\u0131mlar\u0131 jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 n\u00e1tiyjeliligine z\u0131yan jetkeredi, n\u0131zam \u00fastinligi principin \u00e1zziletedi h\u00e1m puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin \u00e1melge as\u0131r\u0131w\u01f5a unams\u0131z t\u00e1sir k\u00f3rsetedi. Sonl\u0131qtan korrupciyan\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y t\u00e1biyat\u0131n tere\u0144 \u00fayreniw, on\u0131\u0144 kelip sh\u0131\u01f5\u0131w faktorlar\u0131n tallaw h\u00e1m o\u01f5an qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 n\u00e1tiyjeli n\u0131zaml\u0131 mexanizmlerin jetilistiriw [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9851,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9850","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9850"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9853,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9850\/revisions\/9853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}