{"id":9677,"date":"2026-01-26T17:34:47","date_gmt":"2026-01-26T12:34:47","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9677"},"modified":"2026-01-26T17:34:47","modified_gmt":"2026-01-26T12:34:47","slug":"jasalma-intellekt-ham-sud-ozbekstanda-adil-sudlawdin-jana-dawiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9677","title":{"rendered":"JASALMA INTELLEKT H\u00c1M SUD: \u00d3ZBEKSTANDA \u00c1DIL SUDLAWD\u00cd\u0143 JA\u0143A D\u00c1WIRI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>So\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 \u00d3zbekstanda sud-huq\u0131q taraw\u0131nda \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an reformalar m\u00e1mleketlik siyasatt\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 ba\u01f5darlar\u0131nan birine ayland\u0131. &laquo;Sanl\u0131 \u00d3zbekstan &#8211; 2030&raquo; strategiyas\u0131 she\u0144berinde sud sistemas\u0131n sanlast\u0131r\u0131w\u01f5a, puqaralard\u0131\u0144 sudqa m\u00far\u00e1jat etiw imkaniyatlar\u0131n ke\u0144eytiwge, \u00e1dil sudlawd\u0131\u0144 ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131\u01f5\u0131n t\u00e1miyinlew h\u00e1m esap beriwdi artt\u0131r\u0131w\u01f5a ayr\u0131qsha itibar qarat\u0131lmaqta. Bul process puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y q\u00e1wipsizligin bekkemlew, ekonomikal\u0131q h\u00e1m sociall\u0131q jum\u0131sta huq\u0131q\u0131y turaql\u0131l\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinlewge x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Prezidentimizdi\u0144 2025-j\u0131l 21-avgustta\u01f5\u0131 &laquo;Sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw arqal\u0131 \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiw d\u00e1rejesin artt\u0131r\u0131w h\u00e1m sud sistemas\u0131n\u0131\u0144 materiall\u0131q-texnikal\u0131q t\u00e1miynat\u0131n jaqs\u0131law\u01f5a baylan\u0131sl\u0131 qos\u0131msha ilajlar haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 P\u00e1rman\u0131 sud sistemas\u0131nda sanl\u0131 texnologiyalard\u0131 engiziwdi\u0144 ja\u0144a basq\u0131sh\u0131n baslap berdi. Bul h\u00fajjet tek \u01f5ana sud islerin qa\u01f5az t\u00farinen tol\u0131q waz keshiw emes, al jasalma intellekt arqal\u0131 &laquo;Sanl\u0131 sud&raquo; koncepciyas\u0131n \u00e1melge as\u0131r\u0131wd\u0131 da n\u00e1zerde tutad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00e1rmanda belgilengen waz\u0131ypalar milliy n\u0131zamsh\u0131l\u0131q h\u00e1m xal\u0131qaral\u0131q standartlar menen \u00fanles. Atap aytqanda, Konstituciyan\u0131\u0144 44-statyas\u0131 h\u00e1r bir shaxst\u0131\u0144 sudqa m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131n kepilleydi, Insan huq\u0131qlar\u0131 p\u00fatkil jer j\u00fazilik deklaraciyas\u0131n\u0131\u0144 10-statyas\u0131 bolsa \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiw huq\u0131q\u0131n t\u00e1n alad\u0131. Son\u0131\u0144 ush\u0131n &laquo;Sanl\u0131 sud&raquo; koncepciyas\u0131 \u00d3zbekstann\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y sistemas\u0131 h\u00e1m xal\u0131qaral\u0131q standartlar\u01f5a muwap\u0131q \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sanl\u0131 sud sistemas\u0131 bir qatar huq\u0131q\u0131y h\u00e1m \u00e1meliy abzall\u0131qlard\u0131 us\u0131nad\u0131:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-jasalma intellekt arqal\u0131 boljaw: sud procesini\u0144 boljaw n\u00e1tiyjesi h\u00e1m q\u00e1rejetleri ald\u0131nnan bahalanad\u0131, puqaralar h\u00e1m isbilermenler ush\u0131n huq\u0131q\u0131y q\u00e1wip azayad\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-elektron m\u00far\u00e1jat h\u00e1m aral\u0131qtan qatnas\u0131w: sud qatnas\u0131wsh\u0131lar\u0131 imaratqa barmastan, onlayn t\u00e1rizde qatnas\u0131w\u0131 m\u00famkin, bul waq\u0131t h\u00e1m q\u00e1rejetlerdi \u00fanemleydi j\u00e1ne sud procesini\u0144 ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131\u01f5\u0131n t\u00e1miyinleydi;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-h\u00fajjet aylan\u0131s\u0131n\u0131\u0144 ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131\u01f5\u0131: is materiallar\u0131 elektron t\u00farde us\u0131n\u0131l\u0131w\u0131 arqal\u0131 art\u0131qsha byurokratiyal\u0131q tosq\u0131nl\u0131qlar saplast\u0131r\u0131lad\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>-avtomatikal\u0131q processler: or\u0131nlaw qa\u01f5azlar\u0131 h\u00e1m protokollar jasalma intellekt t\u00e1repinen tayarlan\u0131w\u0131 insan faktorlar\u0131nan kelip sh\u0131\u01f5atu\u01f5\u0131n q\u0131y\u0131nsh\u0131l\u0131qlar itimal\u0131n azaytad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sud sistemas\u0131n sanlast\u0131r\u0131wd\u0131\u0144 ilimiy \u00e1hmiyeti de \u00falken. &laquo;Kiber huq\u0131q&raquo; taraw\u0131nda ja\u0144a izertlewlerdi\u0144 z\u00e1r\u00farligi payda bolad\u0131, son\u0131\u0144 ishinde, elektron d\u00e1lillerdi bahalaw, jasalma intellekt arqal\u0131 tayarlan\u01f5an h\u00fajjetti\u0144 yuridikal\u0131q k\u00fashke iye ekenligi m\u00e1seleleri \u00f3z ald\u0131na izertlewlerdi talap etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c1meliy jaqtan bolsa, &laquo;Sanl\u0131 sud&raquo; koncepciyas\u0131 sudlard\u0131\u0144 n\u00e1tiyjeliligin artt\u0131r\u0131p, ekonomikal\u0131q h\u00e1m puqaral\u0131q aylan\u0131sta huq\u0131q\u0131y turaql\u0131l\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinleydi. Sud processleri jedel h\u00e1m ash\u0131q-ayd\u0131n \u00f3tkerilgende, isbilermenlik ortal\u0131\u01f5\u0131 da rawajlanad\u0131, puqaralar sudqa m\u00far\u00e1jat etiwde q\u0131y\u0131nsh\u0131l\u0131qqa dus kelmeydi, huq\u0131q\u0131y turaql\u0131l\u0131q bolsa bekkemlenedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Endi sud isleri zamanag\u00f3y texnologiyalar j\u00e1rdeminde tezirek, ash\u0131q-ayd\u0131n h\u00e1m \u00e1piway\u0131 t\u00farde \u00e1melge as\u0131r\u0131lad\u0131. Puqaralar h\u00e1m isbilermenler ush\u0131n sud sistemas\u0131 tek \u01f5ana ash\u0131q emes, al isenimli h\u00e1m xal\u0131qqa jaq\u0131n \u00e1dillik qor\u01f5an\u0131na aylanad\u0131. Bul bolsa m\u00e1mleketti\u0144 huq\u0131q \u00fastinligi h\u00e1m puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y q\u00e1wipsizligin t\u00e1miyinlewde \u00e1hmiyetli q\u00e1dem.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Sultanmurat D\u00c1WLETMURATOV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>J\u0131nayat isleri boy\u0131nsha Xojeli rayon\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; So\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 \u00d3zbekstanda sud-huq\u0131q taraw\u0131nda \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an reformalar m\u00e1mleketlik siyasatt\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 ba\u01f5darlar\u0131nan birine ayland\u0131. &laquo;Sanl\u0131 \u00d3zbekstan &#8211; 2030&raquo; strategiyas\u0131 she\u0144berinde sud sistemas\u0131n sanlast\u0131r\u0131w\u01f5a, puqaralard\u0131\u0144 sudqa m\u00far\u00e1jat etiw imkaniyatlar\u0131n ke\u0144eytiwge, \u00e1dil sudlawd\u0131\u0144 ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131\u01f5\u0131n t\u00e1miyinlew h\u00e1m esap beriwdi artt\u0131r\u0131w\u01f5a ayr\u0131qsha itibar qarat\u0131lmaqta. Bul process puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y q\u00e1wipsizligin bekkemlew, ekonomikal\u0131q h\u00e1m sociall\u0131q jum\u0131sta huq\u0131q\u0131y turaql\u0131l\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinlewge [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9679,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9677\/revisions\/9679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}