{"id":9556,"date":"2025-12-12T17:17:01","date_gmt":"2025-12-12T12:17:01","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9556"},"modified":"2025-12-22T17:19:24","modified_gmt":"2025-12-22T12:19:24","slug":"sud-sistemasina-engizilgen-interaktiv-xizmetlerdin-korrupciya-qawpin-kemeytiwdegi-orni-ham-ahmiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9556","title":{"rendered":"SUD SISTEMAS\u00cdNA ENGIZILGEN INTERAKTIV X\u00cdZMETLERDI\u0143 KORRUPCIYA Q\u00c1WPIN KEMEYTIWDEGI ORN\u00cd H\u00c1M \u00c1HMIYETI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidentini\u0144 2025-j\u0131l 21-avgustta\u01f5\u0131 &laquo;Sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw arqal\u0131 \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiw d\u00e1rejesin artt\u0131r\u0131w h\u00e1m sud sistemas\u0131n\u0131\u0144 materiall\u0131q-texnikal\u0131q t\u00e1miynat\u0131n jaqs\u0131law\u01f5a baylan\u0131sl\u0131 qos\u0131msha ilajlar haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 PF-140-sanl\u0131 h\u00e1m de &laquo;\u00c1dil sudlaw taraw\u0131nda joqar\u0131 mamanl\u0131qta\u01f5\u0131 kadrlar tayarlaw sistemas\u0131n t\u00fap-tiykar\u0131nan jetilistiriw ilajlar\u0131 haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 PF-141 sanl\u0131 P\u00e1rmanlar menen e\u0144 ald\u0131 menen sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw ush\u0131n texnikal\u0131q t\u00e1miynatt\u0131 jaqs\u0131law, sanlast\u0131r\u0131w jum\u0131slar\u0131n izbe-iz dawam ettiriw, sudt\u0131\u0144 interaktiv x\u0131zmet t\u00farlerin ke\u0144eytiw arqal\u0131 korrupciya q\u00e1wpin azayt\u0131w, sudlarda puqaralar h\u00e1m isbilermenlik subektleri ush\u0131n qolayl\u0131 sharayat jarat\u0131w\u01f5a itibar qarat\u0131l\u01f5an. Us\u0131 p\u00e1rmann\u0131\u0144 or\u0131nlan\u0131w\u0131 menen sud isleri tol\u0131k elektron t\u00farde j\u00fargiziledi, islerdi koriude qa\u01f5az t\u00farinen waz keshiledi, puqaralar h\u00e1m isbilermenlik subektlerine k\u00f3rsetiletu\u01f5\u0131n interaktiv elektron x\u0131zmetlerdi\u0144 t\u00farleri artt\u0131r\u0131p bar\u0131lad\u0131, sud h\u00fajjetlerinen nusqa al\u0131wda, sud isleri menen tan\u0131s\u0131wda, arzan\u0131\u0144 sudqa tiyisliligin h\u00e1m sudlaw\u01f5a tiyisliligin an\u0131qlawda, sud q\u00e1rejetlerin esaplaw jasalma intellekt j\u00e1rdeminde \u00e1melge as\u0131r\u0131w imkaniyatlar\u0131 jarat\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fagingi k\u00fande Joqar\u01f5\u0131 sud t\u00e1repinen engizilgen interaktiv x\u0131zmetler sh\u0131n m\u00e1nisinde puqaralar h\u00e1m isbilermenlik subektleri ush\u0131n tiykar\u01f5\u0131 paydalan\u0131latu\u01f5\u0131n instrumentke aylan\u0131p barmaqta. Bu\u01f5an sudlarda engizilgen interaktiv x\u0131zmet t\u00farlerini\u0144 ke\u0144eytiliwi h\u00e1m onnan paydalan\u0131wsh\u0131lard\u0131\u0144 san\u0131 k\u00fannen-k\u00fange art\u0131p barat\u0131r\u01f5an\u0131n\u0131\u0144 \u00f3zi m\u0131sal bola alad\u0131.<\/p>\n<p>Sud sistemas\u0131nda m\u00e1limleme-kommunikaciya texnologiyalar\u0131n ke\u0144nen engiziw korrupciyal\u0131q faktorlard\u0131 saplast\u0131r\u0131p \u01f5ana qoymastan, al puqaralar\u01f5a qolayl\u0131q h\u00e1m sudqa bol\u01f5an isenimni\u0144 art\u0131w\u0131na sebep bolmaqta.<\/p>\n<p>Son\u0131\u0144 menen birge, interaktiv x\u0131zmetlerdi\u0144 \u01f5alabalas\u0131p bar\u0131w\u0131 menen sudlarda korrupciya ja\u01f5daylar\u0131n\u0131\u0144 azay\u0131p at\u0131r\u01f5an\u0131, sud sistemas\u0131nda engizilgen m\u00e1limleme sistemalar\u0131n\u0131\u0144 qanshelli \u00e1hmiyetli ekenligin k\u00f3rsetip \u01f5ana qalmastan, bul texnologiyalard\u0131 bunnan b\u0131lay da engiziw kerek ekenligin talap etpekte.<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidentini\u0144 2025-j\u0131l 21-avgustta\u01f5\u0131 PF-140-sanl\u0131 p\u00e1rman\u0131na bola respublikam\u0131zda sudlar jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw h\u00e1m sanlast\u0131r\u0131w processlerin jedellestiriw, sonday-aq, sudlarda puqaralar h\u00e1m isbilermenlik subektleri ush\u0131n qolayl\u0131 sharayatlar jarat\u0131p beriwdi\u0144 kelesi j\u0131llarda\u01f5\u0131 tiykar\u01f5\u0131 maqsetleri etip t\u00f3mendegiler belgilengen:<\/p>\n<ol>\n<li>Sud islerin j\u00fargiziwde qa\u01f5az t\u00farinen waz keshiw maqsetinde &laquo;Sanl\u0131 sud&raquo; koncepciyas\u0131 tiykar\u0131nda islerdi j\u00fargiziwdi basq\u0131shpa-basq\u0131sh tol\u0131q elektron t\u00farge \u00f3tkeriw;<\/li>\n<li>Puqaralar h\u00e1m isbilermenlik subektlerine k\u00f3rsetiletu\u01f5\u0131n interaktiv elektron x\u0131zmetlerdi\u0144 t\u00farlerin artt\u0131r\u0131p bar\u0131w, sud h\u00fajjetlerinen nusqa al\u0131w, sud isleri menen tan\u0131s\u0131w, arzan\u0131\u0144 sudqa tiyisliligin h\u00e1m sudlaw\u01f5a tiyisliligin an\u0131qlaw, jasalma intellekt j\u00e1rdeminde sud q\u00e1rejetlerin esaplaw imkaniyat\u0131n jarat\u0131w, sonday-aq, sud t\u00e1repinen qada\u01f5an etilgen d\u00e1rekler h\u00e1m kontentlerdi\u0144 elektron reestrin j\u00fargiziw;<\/li>\n<li>Sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw ush\u0131n z\u00e1r\u00far texnikal\u0131q infrastruktura jarat\u0131w, sonday-aq, bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 normativlik-huq\u0131q\u0131y bazan\u0131 jetilistiriw boy\u0131nsha ilajlar k\u00f3riw;<\/li>\n<li>Joqar\u0131 sudt\u0131\u0144 m\u00e1limleme sistemalar\u0131 negizinde sud h\u00fajjetleri arxivi modulin islep sh\u0131\u01f5\u0131w h\u00e1m \u00e1meliyatqa engiziw;<\/li>\n<li>Sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131n sanlast\u0131r\u0131w boy\u0131nsha &laquo;Kiber huq\u0131q&raquo; ba\u01f5dar\u0131nda ilimiy izertlewler \u00f3tkeriw, sonday-aq, sudyalar h\u00e1m sud apparat\u0131 x\u0131zmetkerlerini\u0144 sanl\u0131 sawatl\u0131l\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m mamanl\u0131\u01f5\u0131n turaql\u0131 artt\u0131r\u0131p bar\u0131w;<\/li>\n<li>Ekonomikal\u0131q sudlar strukturas\u0131n optimallast\u0131r\u0131w arqal\u0131 olard\u0131\u0144 jum\u0131s n\u00e1tiyjeliligin artt\u0131r\u0131w h\u00e1m birden-bir sud \u00e1meliyat\u0131n q\u00e1liplestiriw;<\/li>\n<li>&laquo;Sanl\u0131 sud&raquo; koncepciyas\u0131 tiykar\u0131nda basq\u0131shpa-basq\u0131sh sud m\u00e1jilisleri zallar\u0131n sh\u00f3lkemlestiriw j\u00e1ne xal\u0131q h\u00e1m sudyalar ush\u0131n qolayl\u0131 h\u00e1m zamanag\u00f3y sharayatlar jarat\u0131w, sonday-aq, sudyalar h\u00e1m sud x\u0131zmetkerlerini\u0144 sociall\u0131q qor\u01f5al\u0131w\u0131n k\u00fasheytiw.<\/li>\n<\/ol>\n<p>2025 &#8211; 2027-j\u0131llar\u01f5a m\u00f3lsherlengen sud taraw\u0131n sanlast\u0131r\u0131w h\u00e1m \u00e1dil sudlaw processlerine zamanag\u00f3y m\u00e1limleme texnologiyalar\u0131n engiziw ush\u0131n t\u00f3mendegilerdi n\u00e1zerde tutatu\u01f5\u0131n ba\u01f5darlama tast\u0131y\u0131qland\u0131:<\/p>\n<ol>\n<li>2025-j\u0131l 1-dekabrden baslap puqaralar, advokatlar, yuristler, sudyalar ush\u0131n normativlik-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetlerdi tallaw platformas\u0131n iske qos\u0131w;<\/li>\n<li>2025-j\u0131ld\u0131\u0144 so\u0144\u0131na shekem sud h\u00fajjetlerin avtomatikal\u0131q tayarlaw arnawl\u0131 m\u00e1limleme ba\u01f5darlamas\u0131n jarat\u0131w;<\/li>\n<li>2026-j\u0131l 1-yanvardan baslap &laquo;my.sud.uz&raquo; interaktiv x\u0131zmetler portal\u0131nda puqaralar\u01f5a huq\u0131q\u0131y j\u00e1rdem k\u00f3rsetiw modulin engiziw, onda jasalma intellekt tiykar\u0131nda isleytu\u01f5\u0131n virtual m\u00e1sl\u00e1h\u00e1tsh\u0131n\u0131 jarat\u0131w, huq\u0131q\u0131y m\u00far\u00e1jatlar\u01f5a juwap beriw h\u00e1m sud ma\u01f5l\u0131wmatlar\u0131n avtomatikal\u0131q jetkeriw;<\/li>\n<li>2026-j\u0131l 1-marttan baslap puqaral\u0131q, h\u00e1kimshilik, ekonomikal\u0131q h\u00e1m h\u00e1kimshilik huq\u0131qbuzarl\u0131q haqq\u0131nda\u01f5\u0131 isler boy\u0131nsha d\u00e1slepki sud ma\u01f5l\u0131wmatlar\u0131n puqaralar\u01f5a birden-bir interaktiv m\u00e1mleketlik x\u0131zmetler portal\u0131 arqal\u0131 al\u0131w imkaniyat\u0131n jarat\u0131w.<\/li>\n<li>2026-j\u0131ld\u0131\u0144 so\u0144\u0131na shekem puqaralar\u01f5a \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiwde qolayl\u0131 imkaniyatlar jarat\u0131w maqsetinde 5 ja\u0144a interaktiv x\u0131zmetlerdi jol\u01f5a qoy\u0131w, sonday-aq, sudt\u0131\u0144 m\u00e1limleme sistemas\u0131nda\u01f5\u0131 &laquo;Jeke kabinet&raquo; platformas\u0131n\u0131\u0144 paydalan\u0131wsh\u0131lar ush\u0131n j\u00e1ne de qolayl\u0131 bol\u01f5an ja\u0144a versiyas\u0131n islep sh\u0131\u01f5\u0131w s\u0131yaql\u0131 waz\u0131ypalar qoy\u0131l\u01f5an.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Juwmaqlap aytqanda, interaktiv x\u0131zmetler sud sistemas\u0131nda ash\u0131q-ayd\u0131nl\u0131qt\u0131 artt\u0131r\u0131p, korrupciyan\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131wda \u00e1hmiyetli rol atqarad\u0131 h\u00e1m puqaralard\u0131\u0144 sud sistemas\u0131na bol\u01f5an isenimin bekkemleydi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Berdaq ESENBAEV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 h\u00e1kimshilik sud\u0131 IKT b\u00f3limi bas konsultant\u0131\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidentini\u0144 2025-j\u0131l 21-avgustta\u01f5\u0131 &laquo;Sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n engiziw arqal\u0131 \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiw d\u00e1rejesin artt\u0131r\u0131w h\u00e1m sud sistemas\u0131n\u0131\u0144 materiall\u0131q-texnikal\u0131q t\u00e1miynat\u0131n jaqs\u0131law\u01f5a baylan\u0131sl\u0131 qos\u0131msha ilajlar haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 PF-140-sanl\u0131 h\u00e1m de &laquo;\u00c1dil sudlaw taraw\u0131nda joqar\u0131 mamanl\u0131qta\u01f5\u0131 kadrlar tayarlaw sistemas\u0131n t\u00fap-tiykar\u0131nan jetilistiriw ilajlar\u0131 haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 PF-141 sanl\u0131 P\u00e1rmanlar menen e\u0144 ald\u0131 menen sudlard\u0131\u0144 jum\u0131s\u0131na jasalma intellekt texnologiyalar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9557,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9558,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9556\/revisions\/9558"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}