{"id":9445,"date":"2025-10-29T16:28:42","date_gmt":"2025-10-29T11:28:42","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9445"},"modified":"2025-10-30T16:58:48","modified_gmt":"2025-10-30T11:58:48","slug":"bala-huqiqi-nizam-qor%c7%b5awinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9445","title":{"rendered":"BALA HUQ\u00cdQ\u00cd &#8211; N\u00cdZAM QOR\u01f4AW\u00cdNDA"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Balal\u0131q &#8211; bul insan \u00f3mirini\u0144 e\u0144 p\u00e1k, e\u0144 \u00e1rman\u01f5a tol\u0131 d\u00e1wiri. H\u00e1r bir bala oq\u0131w, oynaw, arz\u0131w etiw huq\u0131q\u0131na iye. Biraq d\u00fanyan\u0131\u0144 ay\u0131r\u0131m jerlerinde, tilekke qars\u0131, balal\u0131q miynet, minnetleme h\u00e1m zorl\u0131q sayas\u0131nda \u00f3tpekte. Sonl\u0131qtan b\u00fagingi k\u00fande balalard\u0131 m\u00e1jb\u00fariy miynetten qor\u01f5aw m\u00e1selesi tek \u01f5ana sociall\u0131q emes, al huq\u0131q\u0131y h\u00e1m \u00e1dep-ikraml\u0131l\u0131q \u00e1hmiyetke iye bolmaqta.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Ja\u0144a \u00d3zbekstan sharayat\u0131nda bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 reformalar m\u00e1mleketlik siyasatt\u0131\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli ba\u01f5darlar\u0131nan birine ayland\u0131. M\u00e1mleketimiz balalar miynetin saplast\u0131r\u0131w, olard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131n xal\u0131qaral\u0131q normalarda qor\u01f5aw jol\u0131nda sezilerli n\u00e1tiyjelerge eristi. Endi bala miynetkesh emes &#8211; keleshegimiz, xalq\u0131m\u0131zd\u0131\u0144 maqtan\u0131sh\u0131 s\u0131pat\u0131nda t\u00e1n al\u0131nad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Balalar huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw m\u00e1selesi d\u00fanya j\u00e1miyetshiligini\u0144 d\u0131qqat oray\u0131nda. 1959-j\u0131l\u0131 qab\u0131l etilgen Bala huq\u0131qlar\u0131 deklaraciyas\u0131 h\u00e1m 1989-j\u0131l\u0131 tast\u0131y\u0131qlan\u01f5an Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 BMSh konvenciyas\u0131 b\u00fagingi k\u00fande e\u0144 k\u00f3p ratifikaciyalan\u01f5an xal\u0131qaral\u0131q h\u00fajjetlerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">\u00d3zbekstan bul Konvenciya\u01f5a 1992-j\u0131l 9-dekabrde qos\u0131l\u01f5an h\u00e1m sonnan berli xal\u0131qaral\u0131q minnetlemelerine sad\u0131ql\u0131\u01f5\u0131n \u00e1melde k\u00f3rsetip kelmekte. M\u00e1mleketimiz bul ba\u01f5darda BMShni\u0144 Bala huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha komitetine turaql\u0131 t\u00farde esabatlar us\u0131nad\u0131, us\u0131n\u0131slard\u0131 milliy n\u0131zamsh\u0131l\u0131qta s\u00e1wlelendiredi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Keyingi j\u0131llarda bala huq\u0131qlar\u0131 menen m\u00e1plerin t\u00e1miyinlewge qarat\u0131l\u01f5an reformalar ja\u0144a basq\u0131shqa k\u00f3terildi. Ja\u0144a redakciyada\u01f5\u0131 Konstituciyam\u0131zda bala m\u00e1plerini\u0144 \u00fastinligi konstituciyal\u0131q princip s\u0131pat\u0131nda bekkemlendi. B\u00fagingi k\u00fande bul ba\u01f5darda 50 den aslam n\u0131zam h\u00e1m n\u0131zamnan kelip sh\u0131\u01f5atu\u01f5\u0131n h\u00fajjetler \u00e1melde.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">E\u0144 \u00e1hmiyetli \u00f3zgerislerden biri &#8211; balalar miynetine shek qoy\u0131l\u0131w\u0131. 2017-j\u0131ldan baslap \u00d3zbekstanda balalar miynetini\u0144 h\u00e1r qanday t\u00farlerine shek qoy\u0131w m\u00e1mleketlik siyasatt\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 ba\u01f5dar\u0131na ayland\u0131. M\u00e1jb\u00fariy miynetke qars\u0131 ishki mexanizmler jarat\u0131ld\u0131, qada\u01f5alaw sistemas\u0131 k\u00fasheytildi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">B\u00fagin \u00d3zbekstan n\u0131zamsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131 balalar miynetinen paydalan\u0131w yamasa olard\u0131 m\u00e1jb\u00fariy jumsaw ush\u0131n qata\u0144 juwapkershilikti belgileydi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">H\u00e1kimshilik h\u00e1m J\u0131nayat kodekslerine kirgizilgen \u00f3zgerislerge muwap\u0131q, bunday h\u00e1reketler ush\u0131n h\u00e1kimshilik h\u00e1m j\u0131nay\u0131y jaza ilajlar\u0131 n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an. Bul ilajlar \u00e1melde \u00f3z n\u00e1tiyjesin berdi: xal\u0131qaral\u0131q sh\u00f3lkemler \u00d3zbekstann\u0131\u0144 balalar miynetine qars\u0131 g\u00faresiwdegi tab\u0131s\u0131n t\u00e1n almaqta.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">2023-j\u0131l 11-aprelde qab\u0131l etilgen &laquo;Hayal-q\u0131zlar h\u00e1m balalard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131, erkinlikleri j\u00e1ne n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5aw sistemas\u0131n bunnan b\u0131lay da jetilistiriw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 n\u0131zam bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 \u00e1hmiyetli q\u00e1demlerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Endi jas \u00f3spirimlerge zorl\u0131q islegen shaxslar\u01f5a jazan\u0131 je\u0144illetiw yamasa m\u00faddetinen ald\u0131n azat etiw s\u0131yaql\u0131 je\u0144illikler biykar etildi, bunday j\u0131nayatlar ush\u0131n jazalar aw\u0131rlast\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">B\u00fagingi k\u00fande bala huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw &#8211; tek \u01f5ana m\u00e1mleketti\u0144 emes, al p\u00fatkil j\u00e1miyetti\u0144 juwapkershiligi bol\u0131p tab\u0131lad\u0131. H\u00e1r bir ata-ana, h\u00e1r bir pedagog, h\u00e1r bir puqara bala huq\u0131q\u0131n qor\u01f5awda \u00f3z \u00falesin qos\u0131w\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bala &#8211; bul keleshek. On\u0131\u0144 \u00e1rmanlar\u0131 bos bolmaw\u0131, turm\u0131s\u0131 bax\u0131tl\u0131 h\u00e1m erkin bol\u0131w\u0131 ush\u0131n barl\u0131q imkaniyatlard\u0131 jumsaw &#8211; Ja\u0144a \u00d3zbekstann\u0131\u0144 e\u0144 joqar\u0131 maqsetlerinen biri. Sebebi balalar bizge isenedi. Olar bizden qor\u01f5aw, mehir h\u00e1m imkaniyat k\u00fatedi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Saodat QAYPNAZAROVA,\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Balal\u0131q &#8211; bul insan \u00f3mirini\u0144 e\u0144 p\u00e1k, e\u0144 \u00e1rman\u01f5a tol\u0131 d\u00e1wiri. H\u00e1r bir bala oq\u0131w, oynaw, arz\u0131w etiw huq\u0131q\u0131na iye. Biraq d\u00fanyan\u0131\u0144 ay\u0131r\u0131m jerlerinde, tilekke qars\u0131, balal\u0131q miynet, minnetleme h\u00e1m zorl\u0131q sayas\u0131nda \u00f3tpekte. Sonl\u0131qtan b\u00fagingi k\u00fande balalard\u0131 m\u00e1jb\u00fariy miynetten qor\u01f5aw m\u00e1selesi tek \u01f5ana sociall\u0131q emes, al huq\u0131q\u0131y h\u00e1m \u00e1dep-ikraml\u0131l\u0131q \u00e1hmiyetke iye bolmaqta. Ja\u0144a \u00d3zbekstan sharayat\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9450,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9451,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9445\/revisions\/9451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}