{"id":9440,"date":"2025-10-30T12:56:21","date_gmt":"2025-10-30T07:56:21","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9440"},"modified":"2025-10-30T12:57:14","modified_gmt":"2025-10-30T07:57:14","slug":"shanaraqliq-turmisliq-zorliq-ham-basimlar%c7%b5a-qarsi-guresiw-baxitli-shanaraq-girewi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9440","title":{"rendered":"SHA\u0143ARAQLIQ (TURMISLIQ) ZORLIQ H\u00c1M BASIMLAR\u01f4A QARSI G\u00daRESIW &#8211; BAXITLI SHA\u0143ARAQ GIREWI"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Sha\u0144araq &#8211; j\u00e1miyetti\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli tayan\u0131sh\u0131, milletti\u0144 ruwx\u0131y tam\u0131r\u0131 h\u00e1m b\u00e1rkamal \u00e1wlad t\u00e1rbiyas\u0131n\u0131\u0144 te\u0144siz m\u00e1kan\u0131 bol\u0131p esaplanad\u0131. H\u00e1r bir j\u00e1miyetti\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m abadanl\u0131\u01f5\u0131, b\u00e1rinen bur\u0131n, sha\u0144araqta\u01f5\u0131 tat\u0131wl\u0131q h\u00e1m miyrim-sh\u00e1p\u00e1\u00e1tke baylan\u0131sl\u0131. Tilekke qars\u0131, so\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 d\u00fanya k\u00f3leminde bol\u01f5an\u0131 s\u0131yaql\u0131, m\u00e1mleketimizde de sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131q ja\u01f5daylar\u0131 dizimge al\u0131nbaqta.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul illet tek \u01f5ana fizikal\u0131q q\u0131s\u0131m k\u00f3rinisinde emes, al ruwx\u0131y, ekonomikal\u0131q, j\u0131n\u0131s\u0131y h\u00e1m sociall\u0131q formalarda da k\u00f3rinedi. E\u0144 ash\u0131narl\u0131s\u0131, zorl\u0131q e\u0144 jaq\u0131n insanlar &#8211; sha\u0144araq a\u01f5zalar\u0131 aras\u0131nda j\u00faz bermekte.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sha\u0144araqta\u01f5\u0131 zorl\u0131q &#8211; bul tek \u01f5ana turm\u0131sl\u0131q mashqala emes, al sociall\u0131q \u00e1dillik, insan huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m m\u00e1nawiyatqa qars\u0131 qarat\u0131l\u01f5an h\u00e1diyse bol\u0131p esaplanad\u0131. Statistikal\u0131q tallawlar\u01f5a bola, derlik h\u00e1r t\u00f3rtinshi sha\u0144araqta belgili d\u00e1rejede k\u00fash k\u00f3rsetiw yamasa kemsitiw ja\u01f5daylar\u0131 ush\u0131rasad\u0131. E\u0144 k\u00f3p j\u00e1bir k\u00f3retu\u01f5\u0131n kategoriyalar bolsa hayallar, balalar, kekseler h\u00e1m may\u0131pl\u0131\u01f5\u0131 bol\u01f5an shaxslar bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Xalq\u0131m\u0131zd\u0131\u0144 q\u00e1diriyatlar\u0131nda sha\u0144araq muqaddes sanalad\u0131. \u00c1sirese, hayal-q\u0131zlar\u0131m\u0131z sha\u0144araqt\u0131\u0144 t\u0131n\u0131shl\u0131\u01f5\u0131, perzentlerdi\u0144 kamal\u01f5a keliwi h\u00e1m milletti\u0144 rawajlan\u0131w\u0131 jol\u0131nda piday\u0131l\u0131q k\u00f3rsetip keledi. Sol sebepli olard\u0131\u0144 ab\u0131ray\u0131, nam\u0131s\u0131 h\u00e1m ruwx\u0131y ja\u01f5day\u0131n qor\u01f5aw &#8211; tek \u01f5ana huq\u0131q\u0131y emes, al ruwx\u0131y minnet.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">\u00d3zbekstan Respublikas\u0131nda sha\u0144araql\u0131q zorl\u0131qqa qars\u0131 g\u00faresiw taraw\u0131nda \u00e1hmiyetli huq\u0131q\u0131y q\u00e1demler tasland\u0131. Atap aytqanda, 2019-j\u0131l 2-sentyabrde qab\u0131l etilgen &laquo;Hayal-q\u0131zlar h\u00e1m er adamlar ush\u0131n te\u0144 huq\u0131q h\u00e1m imkaniyatlar kepillikleri haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 j\u00e1ne 2023-j\u0131l\u0131 k\u00fashke kirgen &laquo;Hayal-q\u0131zlard\u0131 zorl\u0131qtan qor\u01f5aw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 n\u0131zamlar\u01f5a, sonday-aq, \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 J\u0131nayat kodeksi, H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda\u01f5\u0131 kodeks h\u00e1m Sha\u0144araq kodeksine tiyisli \u00f3zgerisler h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgizilgen.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul h\u00fajjetler zorl\u0131qqa ush\u0131ra\u01f5an shaxslard\u0131 qor\u01f5aw, zorl\u0131q k\u00f3rsetken shaxsqa &laquo;qor\u01f5aw orderi&raquo;n qollan\u0131w, psixologiyal\u0131q h\u00e1m sociall\u0131q reabilitaciya ilajlar\u0131n belgilewge huq\u0131q\u0131y tiykar jaratt\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">M\u00e1mleketimiz bassh\u0131s\u0131 Shavkat Mirziyoev \u00f3zini\u0144 sh\u0131\u01f5\u0131p s\u00f3ylewlerinde atap \u00f3tkenindey: &laquo;Sha\u0144araqta t\u0131n\u0131shl\u0131q h\u00e1m tat\u0131wl\u0131q &#8211; p\u00fatkil j\u00e1miyetti\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 girewi. H\u00e1r bir hayal h\u00e1m bala \u00f3zin qor\u01f5al\u01f5an, q\u00e1dirlengen h\u00e1m itibarda seziniwi kerek.&raquo;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sud sistemas\u0131 sha\u0144araql\u0131q zorl\u0131q ja\u01f5daylar\u0131na qatal poziciyan\u0131 iyelep kelmekte. J\u0131nayat yamasa h\u00e1kimshilik isler k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5anda tek \u01f5ana zorlawsh\u0131 shaxst\u0131\u0144 juwapkershiligin belgilew emes, al j\u00e1birleniwshini\u0144 huq\u0131qlar\u0131n tiklew, on\u0131 ruwx\u0131y h\u00e1m sociall\u0131q jaqtan qollap-quwatlaw m\u00e1selelerine ayr\u0131qsha itibar qarat\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">K\u00f3plegen ja\u01f5daylarda, \u00e1sirese, psixologiyal\u0131q q\u0131s\u0131m h\u00e1m kemsitiwler jas\u0131r\u0131n formada \u00f3tedi. Sonl\u0131qtan, sudlar, huq\u0131q qor\u01f5aw uy\u0131mlar\u0131, m\u00e1h\u00e1lle belsendileri h\u00e1m m\u00e1mleketlik emes sh\u00f3lkemler aras\u0131nda birge islesiwdi k\u00fasheytiw \u00falken \u00e1hmiyetke iye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Zorl\u0131qt\u0131\u0144 tiykar\u0131nda k\u00f3binese nadanl\u0131q, ash\u0131wshaql\u0131q, huq\u0131q\u0131y sanas\u0131zl\u0131q, ekonomikal\u0131q q\u0131y\u0131nsh\u0131l\u0131q yamasa ruwx\u0131y t\u00e1rbiyan\u0131\u0144 t\u00f3menligi jatad\u0131. Sol sebepli mashqalan\u0131\u0144 tam\u0131r\u0131n emlew ush\u0131n tek jazalaw ilaj\u0131 emes, al profilaktika, t\u00fasindiriw, a\u01f5art\u0131wsh\u0131l\u0131q h\u00e1m sha\u0144araql\u0131q q\u00e1diriyatlard\u0131 bekkemlew ilajlar\u0131 z\u00e1r\u00far.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul ba\u01f5darda oq\u0131w m\u00e1kemeleri, m\u00e1h\u00e1lle institutlar\u0131, hayal-q\u0131zlar m\u00e1sl\u00e1h\u00e1t oraylar\u0131, psixologiyal\u0131q x\u0131zmetler h\u00e1m \u01f4XQn\u0131\u0144 orn\u0131 ayr\u0131qsha joqar\u0131. E\u0144 tiykar\u01f5\u0131s\u0131 &#8211; j\u00e1miyette &laquo;zomb\u0131l\u0131q &#8211; bul \u00fay ishindegi s\u0131r emes, al j\u0131nayat&raquo; degen t\u00fasinikti q\u00e1liplestiriw kerek.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sha\u0144araql\u0131q zorl\u0131qqa qars\u0131 g\u00faresiw &#8211; bul insan huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw, salamat ortal\u0131qt\u0131 jarat\u0131w h\u00e1m j\u00e1miyetti\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131n t\u00e1miyinlew jol\u0131nda\u01f5\u0131 e\u0144 \u00e1hmiyetli ba\u01f5dar bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">H\u00e1r bir sha\u0144araq mehir-m\u00fariwbet, h\u00farmet h\u00e1m sab\u0131r-taqat tiykar\u0131nda qur\u0131l\u01f5anda \u01f5ana bax\u0131tl\u0131 bolad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">H\u00e1r bir er\u00a0 adam\u00a0&#8211; mehriyban ata, h\u00e1r bir hayal &#8211; itibarl\u0131 ana, h\u00e1r bir bala bolsa &#8211; t\u0131n\u0131sh h\u00e1m isenimli ortal\u0131qta \u00f3sken \u00e1wlad bol\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">T\u0131n\u0131shl\u0131q, miyrim-sh\u00e1p\u00e1\u00e1t h\u00e1m \u00e1dillik \u00fastin bol\u01f5an sha\u0144araq &#8211; millet baxt\u0131n\u0131\u0144 kepili bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Zuxra AYAPOVA,<\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>J\u0131nayat isleri boy\u0131nsha Bozataw rayon\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sha\u0144araq &#8211; j\u00e1miyetti\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli tayan\u0131sh\u0131, milletti\u0144 ruwx\u0131y tam\u0131r\u0131 h\u00e1m b\u00e1rkamal \u00e1wlad t\u00e1rbiyas\u0131n\u0131\u0144 te\u0144siz m\u00e1kan\u0131 bol\u0131p esaplanad\u0131. H\u00e1r bir j\u00e1miyetti\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m abadanl\u0131\u01f5\u0131, b\u00e1rinen bur\u0131n, sha\u0144araqta\u01f5\u0131 tat\u0131wl\u0131q h\u00e1m miyrim-sh\u00e1p\u00e1\u00e1tke baylan\u0131sl\u0131. Tilekke qars\u0131, so\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 d\u00fanya k\u00f3leminde bol\u01f5an\u0131 s\u0131yaql\u0131, m\u00e1mleketimizde de sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131q ja\u01f5daylar\u0131 dizimge al\u0131nbaqta. Bul illet tek \u01f5ana fizikal\u0131q q\u0131s\u0131m k\u00f3rinisinde emes, al [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9442,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9440"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9444,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9440\/revisions\/9444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}