{"id":9359,"date":"2025-10-15T17:50:53","date_gmt":"2025-10-15T12:50:53","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9359"},"modified":"2025-10-15T17:51:11","modified_gmt":"2025-10-15T12:51:11","slug":"shanaraqliq-turmisliq-zorliqqa-ham-basimlar%c7%b5a-qarsi-guresiw-baxitli-shanaraq-girewi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9359","title":{"rendered":"SHA\u0143ARAQLIQ (TURMISLIQ) ZORLIQQA H\u00c1M BASIMLAR\u01f4A QARSI G\u00daRESIW &#8211; BAX\u00cdTL\u00cd SHA\u0143ARAQ GIREWI"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\">Sha\u0144araq &#8211; j\u00e1miyetti\u0144 tiykar\u01f5\u0131 buw\u0131n\u0131, on\u0131\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131 bolsa h\u00e1r bir m\u00e1mleketti\u0144 ruwx\u0131y, ekonomikal\u0131q h\u00e1m sociall\u0131q rawajlan\u0131w\u0131n\u0131\u0144 \u00e1hmiyetli faktor\u0131 esaplanad\u0131. Tilekke qars\u0131, ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda sha\u0144araq ortal\u0131\u01f5\u0131nda da kelispewshilikler h\u00e1m zorl\u0131q ja\u01f5daylar\u0131 baqlanbaqta.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sha\u0144araqta\u01f5\u0131 zorl\u0131q &#8211; bul sociall\u0131q process bol\u0131p, h\u00e1r q\u0131yl\u0131 k\u00f3rinislerde derlik h\u00e1r t\u00f3rtinshi sha\u0144araqta k\u00f3rinedi. Bul illetten e\u0144 k\u00f3p j\u00e1bir k\u00f3riwshi kategoriyalar &#8211; hayallar, balalar, kekseler h\u00e1m may\u0131pl\u0131\u01f5\u0131 bol\u01f5an shaxslar bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Milletimiz ush\u0131n sha\u0144araq muqaddes sanalad\u0131. \u00c1sirese, hayal-q\u0131zlar\u0131m\u0131z sha\u0144araqt\u0131\u0144 t\u0131n\u0131shl\u0131\u01f5\u0131, perzentlerdi\u0144 abadanl\u0131\u01f5\u0131 jol\u0131nda bar k\u00fash h\u00e1m miynetin ayamayd\u0131. Son\u0131\u0144 menen birge, ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda olard\u0131\u0144 \u00f3z sha\u0144ara\u01f5\u0131nda zorl\u0131q h\u00e1m k\u00fash k\u00f3rsetiwlerge ush\u0131ras\u0131p at\u0131r\u01f5an\u0131 j\u00e1miyet ush\u0131n ayr\u0131qsha q\u00e1weter oyatpaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Izertlewlerge bola, sha\u0144araql\u0131q zorl\u0131qqa ush\u0131ra\u01f5an hayal-q\u0131zlard\u0131\u0144 60-70 procenti huq\u0131q qor\u01f5aw uy\u0131mlar\u0131na m\u00far\u00e1jat etpeydi. Bul ja\u01f5day zorl\u0131qt\u0131\u0144 k\u00f3binese jas\u0131r\u0131n t\u00fas al\u0131w\u0131na h\u00e1m on\u0131\u0144 unams\u0131z aq\u0131betlerini\u0144 tere\u0144lesiwine sebep bolad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131q &#8211; insan\u01f5a on\u0131\u0144 jaq\u0131n tuw\u0131sqan\u0131 yamasa bir sha\u0144araqta jasap at\u0131r\u01f5an shaxs t\u00e1repinen fizikal\u0131q, ruwx\u0131y, j\u0131n\u0131s\u0131y yamasa ekonomikal\u0131q bas\u0131m \u00f3tkeriw t\u00farindegi agressivlik h\u00e1reketler bol\u0131p tab\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Bul t\u00fardegi zorl\u0131q fizikal\u0131q &#8211; tayaqlaw, dene jaraqat\u0131n jetkeriw; ruwx\u0131y &#8211; s\u00f3giw, q\u00e1wip-q\u00e1ter h\u00e1m qorq\u0131t\u0131w; ekonomikal\u0131q &#8211; finansl\u0131q dereklerdi qada\u01f5alaw yamasa olard\u0131 sheklew; j\u0131n\u0131s\u0131y &#8211; shaxst\u0131\u0144 erkine qars\u0131 m\u00e1jb\u00farlew k\u00f3rinisinde k\u00f3rinedi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bunday ja\u01f5daylarda zorlawsh\u0131 shaxs qurban ustinen \u00fastemlik ornat\u0131w\u01f5a, on\u0131 qorq\u0131t\u0131w yamasa boys\u0131n\u0131w\u0131na erisiwge umt\u0131lad\u0131. Bul bolsa sha\u0144araq ortal\u0131\u01f5\u0131nda\u01f5\u0131 isenim h\u00e1m h\u00farmetti jo\u01f5alt\u0131p, sociall\u0131q qatnas\u0131qlard\u0131\u0144 izden sh\u0131\u01f5\u0131w\u0131na sebep bolad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">M\u00e1mleketimizde so\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 sha\u0144araql\u0131q zorl\u0131qt\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131w, j\u00e1birleniwshilerdi qor\u01f5aw h\u00e1m juwapkershilikti k\u00fasheytiw boy\u0131nsha bir qatar huq\u0131q\u0131y reformalar \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Atap aytqanda, 2023-j\u0131l 11-aprelde qab\u0131l etilgen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 &laquo;Ay\u0131r\u0131m n\u0131zam h\u00fajjetlerine \u00f3zgerisler h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgiziw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 \u00d3RN-829-sanl\u0131 N\u0131zam\u0131na muwap\u0131q, sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131q ush\u0131n h\u00e1kimshilik h\u00e1m j\u0131nay\u0131y juwapkershilik belgilep qoy\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sonday-aq, 2024-j\u0131l 21-oktyabrde qab\u0131l etilgen &laquo;Sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131qtan qor\u01f5aw ilajlar\u0131n\u0131\u0144 k\u00fasheytiliwi m\u00fan\u00e1sibeti menen ay\u0131r\u0131m n\u0131zam h\u00fajjetlerine \u00f3zgerisler h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgiziw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 N\u0131zam menen H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda\u01f5\u0131 kodeksti\u0144 59-2-statyas\u0131 h\u00e1m J\u0131nayat kodeksini\u0144 1261-statyas\u0131na tiyisli \u00f3zgerisler kirgizildi. O\u01f5an bola, balalar\u01f5a sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131q islegeni ush\u0131n ayr\u0131qsha juwapkershilik belgilendi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul \u00f3zgerisler m\u00e1mleketimiz t\u00e1repinen insan huq\u0131qlar\u0131, \u00e1sirese, hayal-q\u0131zlar h\u00e1m balalard\u0131\u0144 ab\u0131ray\u0131 menen q\u00e1dir-q\u0131mbat\u0131n qor\u01f5aw\u01f5a qarat\u0131l\u01f5an\u0131n k\u00f3rsetedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Sha\u0144araql\u0131q-turm\u0131sl\u0131q zorl\u0131qqa qars\u0131 g\u00faresiw tek \u01f5ana j\u00e1birleniwshini\u0144 yamasa huq\u0131q qor\u01f5aw uy\u0131mlar\u0131n\u0131\u0144 waz\u0131ypas\u0131 emes. Bul ul\u0131wma j\u00e1miyetlik jum\u0131s. Zorl\u0131qqa ush\u0131ra\u01f5an insan k\u00f3binese ruwx\u0131y jaqtan ezilgen bolad\u0131 h\u00e1m \u00f3z betinshe dur\u0131s qarar qab\u0131l etiwge q\u0131ynalad\u0131. Sol sebepli, bunday ja\u01f5daylarda tek \u01f5ana jaq\u0131nlar\u0131 emes, al m\u00e1mleketlik h\u00e1m j\u00e1miyetlik sh\u00f3lkemler de on\u0131\u0144 jan\u0131nda bol\u0131w\u0131 sh\u00e1rt.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Zorl\u0131q &#8211; shaxsqa qars\u0131 j\u0131nayat, on\u0131\u0144 erkinlikleri h\u00e1m huq\u0131qlar\u0131na qast\u0131yanl\u0131q. Son\u0131\u0144 ush\u0131n da j\u00e1miyette bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 huq\u0131q\u0131y sana h\u00e1m m\u00e1deniyatt\u0131 artt\u0131r\u0131w, bar bol\u01f5an nadur\u0131s k\u00f3zqaraslard\u0131 \u00f3zgertiw z\u00e1r\u00far.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Hayal-q\u0131zlard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5aw, sha\u0144araql\u0131q qatnas\u0131qlarda te\u0144lik h\u00e1m h\u00farmetti t\u00e1miyinlew, zorl\u0131qqa al\u0131p keletu\u01f5\u0131n sebep h\u00e1m sharayatlard\u0131 saplast\u0131r\u0131w &#8211; turaql\u0131 sha\u0144araq h\u00e1m salamat j\u00e1miyet girewi bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">Onda m\u00e1mleketlik uy\u0131mlar, m\u00e1kan puqaralar j\u0131y\u0131n\u0131, m\u00e1mleketlik emes kommerciyal\u0131q emes sh\u00f3lkemler h\u00e1m puqaral\u0131q j\u00e1miyeti institutlar\u0131n\u0131\u0144 t\u0131\u01f5\u0131z birge islesiwi \u00falken \u00e1hmiyetke iye.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Juwmaqlap aytqanda, sha\u0144araql\u0131q (turm\u0131sl\u0131q) zorl\u0131qqa qars\u0131 g\u00faresiw &#8211; tek \u01f5ana huq\u0131q\u0131y emes, al ruwx\u0131y, t\u00e1rbiyal\u0131q waz\u0131ypa bol\u0131p tab\u0131lad\u0131. H\u00e1r birimiz bul jolda juwapkershilik penen qatnas jasasaq, j\u00e1miyette t\u0131n\u0131shl\u0131q h\u00e1m aw\u0131zbirshilikti t\u00e1miyinlewge \u00falken \u00fales qosqan bolam\u0131z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Gulistan BISENOVA,\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>J\u0131nayat isleri boy\u0131nsha N\u00f3kis rayon\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sha\u0144araq &#8211; j\u00e1miyetti\u0144 tiykar\u01f5\u0131 buw\u0131n\u0131, on\u0131\u0144 turaql\u0131l\u0131\u01f5\u0131 bolsa h\u00e1r bir m\u00e1mleketti\u0144 ruwx\u0131y, ekonomikal\u0131q h\u00e1m sociall\u0131q rawajlan\u0131w\u0131n\u0131\u0144 \u00e1hmiyetli faktor\u0131 esaplanad\u0131. Tilekke qars\u0131, ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda sha\u0144araq ortal\u0131\u01f5\u0131nda da kelispewshilikler h\u00e1m zorl\u0131q ja\u01f5daylar\u0131 baqlanbaqta. Sha\u0144araqta\u01f5\u0131 zorl\u0131q &#8211; bul sociall\u0131q process bol\u0131p, h\u00e1r q\u0131yl\u0131 k\u00f3rinislerde derlik h\u00e1r t\u00f3rtinshi sha\u0144araqta k\u00f3rinedi. Bul illetten e\u0144 k\u00f3p j\u00e1bir k\u00f3riwshi kategoriyalar &#8211; hayallar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9361,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9359","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9359"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9363,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions\/9363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}