{"id":9266,"date":"2025-09-16T15:41:58","date_gmt":"2025-09-16T10:41:58","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9266"},"modified":"2025-09-16T16:49:08","modified_gmt":"2025-09-16T11:49:08","slug":"tabiyat-bayliqlarinan-aqil%c7%b5a-muwapiq-paydalaniw-nizam-talabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9266","title":{"rendered":"T\u00c1BIYAT BAYL\u00cdQLAR\u00cdNAN AQ\u00cdL\u01f4A MUWAP\u00cdQ PAYDALAN\u00cdW &#8211; N\u00cdZAM TALAB\u00cd"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ekologiya h\u00e1m t\u00e1biyat bayl\u0131qlar\u0131nan nadur\u0131s paydalan\u0131w, yaki olar\u01f5a z\u0131yan jetkeriw j\u0131nayat esaplanad\u0131. Sebebi ana t\u00e1biyat &#8211; adamzatt\u0131\u0144 tirishilik d\u00e1regi, j\u00e1miyet rawajlan\u0131w\u0131 h\u00e1m keleshek \u00e1wladlar salamatl\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 tiykar\u0131. Elimizde t\u00e1biyatt\u0131 q\u00e1sterlep saqlaw, jer h\u00e1m suw resurslar\u0131nan aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras paydalan\u0131w, qorsha\u01f5an ortal\u0131qt\u0131 qor\u01f5aw taraw\u0131nda ke\u0144 k\u00f3lemli reformalar \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta. M\u00e1mleketlik ba\u01f5darlamalar h\u00e1m qab\u0131l etilip at\u0131r\u01f5an n\u0131zam h\u00fajjetleri arqal\u0131 turaql\u0131 rawajlan\u0131wd\u0131 t\u00e1miyinlew, ekologiyal\u0131q m\u00e1deniyatt\u0131 artt\u0131r\u0131w h\u00e1m t\u00e1biy\u01f5\u0131y bayl\u0131qlard\u0131 qor\u01f5aw tiykar\u01f5\u0131 waz\u0131ypa etip belgilengen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jer h\u00e1m jer ast\u0131 bayl\u0131qlar\u0131 h\u00e1r bir m\u00e1mleketti\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli milliy bayl\u0131qlar\u0131. Sonl\u0131qtanda, olar tek \u01f5ana ekonomikan\u0131\u0144 t\u00farli tarawlar\u0131 ush\u0131n tiykar\u01f5\u0131 d\u00e1rek emes, al xal\u0131qt\u0131\u0144 turm\u0131s sapas\u0131 h\u00e1m keleshek \u00e1wladlard\u0131\u0144 abadanl\u0131\u01f5\u0131 ush\u0131n da biybaha \u01f5\u00e1ziyne bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 J\u0131nayat kodeksini\u0144 <strong>197-statyas\u0131<\/strong>nda jer yamasa jer ast\u0131 bayl\u0131qlar\u0131nan paydalan\u0131w qa\u01f5\u0131ydalar\u0131n buz\u0131w j\u0131nayat ekenligi belgiler qoy\u0131l\u01f5an. Bul norma t\u00e1biy\u01f5\u0131y resurslardan aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras h\u00e1m \u00e1dil paydalan\u0131wd\u0131 t\u00e1miyinlew, son\u0131\u0144 menen birge olard\u0131 qor\u01f5aw maqsetinde engizilgen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq,<strong> 197-1-statya<\/strong>da suw\u01f5ar\u0131latu\u01f5\u0131n jerlerdi \u00f3zbas\u0131mshal\u0131q penen iyelep al\u0131w ja\u01f5daylar\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw normalar\u0131 da belgilengen. Jerden paydalan\u0131wsh\u0131 yamasa ijara\u01f5a al\u0131wsh\u0131 \u00f3z ayma\u01f5\u0131nda jerdi\u0144 \u00f3zbas\u0131mshal\u0131q penen iyelep al\u0131n\u01f5an\u0131 haqq\u0131nda m\u00e1lim bolsa, ol bul ja\u01f5day haqq\u0131nda tiyisli uy\u0131mlar\u01f5a xabar beriwi sh\u00e1rt. Eger bul minnetleme or\u0131nlanbasa yamasa shara k\u00f3rilmese, shaxs juwapkershilikke tart\u0131l\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jer h\u00e1m jer ast\u0131 resurslar\u0131nan nadur\u0131s paydalan\u0131w top\u0131raqt\u0131\u0144 degradaciyas\u0131na, suw resurslar\u0131n\u0131\u0144 pataslan\u0131w\u0131na h\u00e1m ekologiyal\u0131q turaql\u0131l\u0131qt\u0131\u0144 buz\u0131l\u0131w\u0131na al\u0131p keliwi m\u00famkin. Suw\u01f5ar\u0131latu\u01f5\u0131n jerlerdi \u00f3zbas\u0131mshal\u0131q penen iyelep al\u0131w bolsa tek \u01f5ana n\u0131zam buz\u0131l\u0131wsh\u0131l\u0131q emes, al xal\u0131qt\u0131\u0144 turm\u0131s t\u00e1rizine de unams\u0131z t\u00e1sir k\u00f3rsetedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq, jer qaz\u0131lmalar\u0131, suw rezervleri h\u00e1m mineral resurslar m\u00e1mleket ekonomikas\u0131n\u0131\u0144 turaql\u0131 \u00f3siwine x\u0131zmet etedi. Belgilengen t\u00e1rtip-qa\u01f5\u0131ydalar\u01f5a \u00e1mel etiw h\u00e1r bir puqara h\u00e1m k\u00e1rxanan\u0131\u0144 minneti esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>J\u0131nayat kodeksini\u0144 bul statyalar\u0131nda<strong> j\u00e1riyma, belgili huq\u0131qtan ay\u0131r\u0131w, m\u00e1jb\u00fariy j\u00e1miyetlik jum\u0131slar<\/strong>, ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda bolsa<strong> azatl\u0131qt\u0131 sheklew yamasa erkinen ay\u0131r\u0131w<\/strong> jaza ilajlar\u0131 belgilengen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jer h\u00e1m jer ast\u0131 bayl\u0131qlar\u0131 &#8211; h\u00e1r birimizdi\u0144 ul\u0131wma bayl\u0131\u01f5\u0131m\u0131z. Olard\u0131 q\u00e1sterlep saqlaw, n\u0131zam she\u0144berinde h\u00e1m aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras paydalan\u0131w h\u00e1r birimizden juwapkershilikti talap etedi. Sebebi ana t\u00e1biyatqa b\u00fagingi dur\u0131s m\u00fan\u00e1sibet erte\u0144gi \u00e1wlad ush\u0131n m\u00fan\u00e1sip miyras qald\u0131r\u0131w degen s\u00f3z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Jasur URAZBAEV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Ekologiya h\u00e1m t\u00e1biyat bayl\u0131qlar\u0131nan nadur\u0131s paydalan\u0131w, yaki olar\u01f5a z\u0131yan jetkeriw j\u0131nayat esaplanad\u0131. Sebebi ana t\u00e1biyat &#8211; adamzatt\u0131\u0144 tirishilik d\u00e1regi, j\u00e1miyet rawajlan\u0131w\u0131 h\u00e1m keleshek \u00e1wladlar salamatl\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 tiykar\u0131. Elimizde t\u00e1biyatt\u0131 q\u00e1sterlep saqlaw, jer h\u00e1m suw resurslar\u0131nan aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras paydalan\u0131w, qorsha\u01f5an ortal\u0131qt\u0131 qor\u01f5aw taraw\u0131nda ke\u0144 k\u00f3lemli reformalar \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta. M\u00e1mleketlik ba\u01f5darlamalar h\u00e1m qab\u0131l etilip at\u0131r\u01f5an n\u0131zam h\u00fajjetleri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9267,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9266"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9272,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9266\/revisions\/9272"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}