{"id":9173,"date":"2025-09-09T17:41:01","date_gmt":"2025-09-09T12:41:01","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9173"},"modified":"2025-09-09T17:42:44","modified_gmt":"2025-09-09T12:42:44","slug":"miynet-qatnasiqlari-tarawinda%c7%b5i-tartislardi-sheshiwdin-huqiqiy-mexanizmleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9173","title":{"rendered":"MIYNET QATNAS\u00cdQLAR\u00cd TARAW\u00cdNDA\u01f4\u00cd TART\u00cdSLARD\u00cd SHESHIWDI\u0143 HUQ\u00cdQ\u00cdY MEXANIZMLERI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131n\u0131\u0144 42-statyas\u0131na k\u00f3re, h\u00e1r kim m\u00fan\u00e1sip miynet q\u0131l\u0131w, k\u00e1sip h\u00e1m iskerlik t\u00farin erkin ta\u0144law, qawipsizlik h\u00e1m gigiena talaplar\u0131na juwap beretu\u01f5\u0131n qolay miynet sharayatlar\u0131nda islew, miyneti ush\u0131n hesh qanday kemsitiwlersiz h\u00e1m de miynetke haq\u0131 t\u00f3lewdi\u0144 belgilengen e\u0144 kem mu\u01f5dar\u0131nan kem bolma\u01f5an t\u00e1rzde \u00e1dalatl\u0131 haq\u0131 al\u0131w, son\u0131\u0144 menen birge jum\u0131ss\u0131zl\u0131qtan n\u0131zamda belgilengen t\u00e1rtipte qor\u01f5al\u0131w huq\u0131q\u0131na iye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>So\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llarda sud\u01f5a miynet huq\u0131q\u0131y qatnas\u0131qlar\u0131nan kelip sh\u0131qqan dawlar boy\u0131nsha dawa arzalar kirgiziw san\u0131 aytarl\u0131qtay k\u00f3beymekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Miynet dawlar\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3beyiwine or\u0131nlarda miynet n\u0131zamsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131na h\u00e1r day\u0131m qata\u0144 \u00e1mel etpeslik, Konstituciya h\u00e1m n\u0131zamsh\u0131l\u0131qta bekkemlenip qoy\u0131l\u01f5an miynet huq\u0131qlar\u0131n\u0131\u0144 ayaq ast\u0131 etiliwi, olard\u0131 tiykars\u0131z sheklew h\u00e1m taraw\u01f5a tiyisli n\u0131zam ast\u0131 h\u00fajjetleri talaplar\u0131n laz\u0131m d\u00e1rejede or\u0131nlamaw s\u0131yaql\u0131 unams\u0131z ja\u01f5daylar sebep bolmaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawa talaplar\u0131 tiykarl\u0131 bol\u01f5an h\u00e1m miynet sh\u00e1rtnamas\u0131n biykarlaw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 buyr\u0131q n\u0131zams\u0131z dep tab\u0131l\u01f5an barl\u0131q ja\u01f5daylarda sud x\u0131zmetkerlerdi ald\u0131n\u01f5\u0131 islep tur\u01f5an lawaz\u0131m\u0131na jum\u0131sqa qayta tiklew, m\u00e1jburiy progul k\u00fanleri ush\u0131n m\u0131ynet haq\u0131 h\u00e1m ruwx\u0131y z\u0131yand\u0131 \u00f3ndiriw haqq\u0131nda qararlar qab\u0131llanbaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Islerdi k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w juwma\u01f5\u0131 boy\u0131nsha n\u0131zambuz\u0131wsh\u0131l\u0131q ja\u01f5daylar\u0131 an\u0131qlan\u01f5an ja\u01f5daylarda sud ayr\u0131qsha uy\u01f5ar\u0131w sh\u0131\u01f5ar\u0131w jol\u0131 menen, jum\u0131s beriwshi j\u00e1ne on\u0131\u0144 joqar\u0131 sh\u00f3lkemlerine jol qoy\u0131l\u01f5an kemshiliklerdi saplast\u0131r\u0131w ilajlar\u0131n k\u00f3riw talab\u0131n qoymaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>An\u0131qlan\u01f5an ja\u01f5daylar keleshekte jum\u0131s beriwshi t\u00e1repinen miynet n\u0131zamsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131 talaplar\u0131n tere\u0144 \u00fayreniw, belgilengen qa\u01f5\u0131yda h\u00e1m t\u00e1rtiplerge s\u00f3zsiz \u00e1mel q\u0131l\u0131w, x\u0131zmetkerler menen islew waz\u0131ypas\u0131 j\u00fakletilgen juwapker adamlard\u0131\u0144 bu\u01f5an baylan\u0131sl\u0131\u01f5\u0131 bilim h\u00e1m k\u00f3nlikpelerin turaql\u0131 t\u00farde as\u0131r\u0131p bar\u0131w s\u0131yaql\u0131 an\u0131q waz\u0131ypalard\u0131 or\u0131nlawd\u0131 talap etpekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ja\u0144adan qab\u0131l etilgen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Miynet kodeksi ald\u0131n\u01f5\u0131 kodekske sal\u0131st\u0131r\u01f5anda jetik islep sh\u0131\u01f5\u0131l\u01f5an bol\u0131p, onda miynetke tiyisli qatnaslar h\u00e1m olard\u0131\u0144 qatnas\u0131wsh\u0131lar\u0131 aras\u0131nda, atap aytqanda, jum\u0131s beriwshi h\u00e1m x\u0131zmetker aras\u0131nda payda bolatu\u01f5\u0131n t\u00farli ja\u01f5daylar ke\u0144 k\u00f3rsetip berildi, bunda tiykar\u0131nan x\u0131zmetkerlerdi\u0144 huq\u0131q h\u00e1m m\u00e1plerin qor\u01f5aw\u01f5a qarat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Miynet dawlar\u0131n sud t\u00e1repinen k\u00f3riwde birden-bir sud \u00e1meliyat\u0131n engiziw maqsetinde \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Joqar\u01f5i sud\u0131 Plenum\u0131n\u0131\u0144 tiyisli qararlar\u0131 qab\u0131l etilgen. Atap aytqanda, \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Joqar\u01f5\u0131 sud\u0131 Plenum\u0131n\u0131\u0144 2023 j\u0131l 20 noyabrde \u00abSud t\u00e1repinen miynet sh\u00e1rtnamasin biykar etiwdi t\u00e1rtipke sal\u0131wsh\u0131 n\u0131zamsh\u0131l\u0131q normalar\u0131n qollaw \u00e1meliyat\u0131 haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 26 -sanli qarar\u0131 qab\u0131l etilgen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Miynet haqq\u0131nda\u01f5\u0131 n\u0131zamsh\u0131l\u0131qt\u0131 h\u00e1m miynet haqq\u0131nda\u01f5\u0131 basqa huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetlerdi, miynet sh\u00e1rtnamas\u0131n qollaw m\u00e1seleleri boy\u0131nsha jeke t\u00e1rtipdegi miynet dawlar\u0131n (dawa \u00f3zgesheligine iye jeke t\u00e1rtipdegi miynet dawlar\u0131) k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w t\u00e1rtibi Miynet kodeksinde belgilenedi, sudta miynet dawlar\u0131 boy\u0131nsha islerdi k\u00f3riw t\u00e1rtibi bolsa bunnan t\u0131sqar\u0131 \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Puqaral\u0131q processual kodeksi menen belgilenedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X\u0131zmetker miynet daw\u0131n sheshiw ush\u0131n \u00f3z ta\u0144law\u0131na k\u00f3re miynet dawlar\u0131 boy\u0131nsha komissiya\u01f5a yamasa tikkeley sudqa m\u00far\u00e1jat etiwge haq\u0131l\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1r qanday jeke t\u00e1rtiptegi miynet daw\u0131 miynet dawlar\u0131 boy\u0131nsha komissiyada yamasa sudta k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131wd\u0131\u0144 q\u00e1legen basq\u0131sh\u0131nda, sud arnawl\u0131 xana\u01f5a (m\u00e1slah\u00e1txana\u01f5a) sud h\u00fajjetin qab\u0131llaw ush\u0131n kiriwinden ald\u0131n \u00abMediaciya haqq\u0131ndaa\u00bb\u01f5\u0131 \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 N\u0131zam\u0131na muwap\u0131q k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w ush\u0131n mediatorga \u00f3tkeriliwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Miynet n\u0131zamsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131nda tikkeley sudta k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131latu\u01f5\u0131n miynet dawlar\u0131 da belgilengen, sonday-aq h\u00e1r qanday jeke t\u00e1rtiptegi miynet dawlar\u0131 x\u0131zmetkerdi\u0144 q\u00e1lewine k\u00f3re, tikkeley sudta da k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jeke t\u00e1rtiptegi miynet daw\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u0131w\u0131 ush\u0131n sudqa m\u00far\u00e1jat etiwdi\u0144 tiyisli m\u00faddetleri belgilenedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Atap aytqanda, jum\u0131sqa qayta tiklew haqq\u0131nda\u01f5\u0131 dawlar boy\u0131nsha &#8211; x\u0131zmetkerge ol menen miynet sh\u00e1rtnamas\u0131 biykar etilgenligi haqq\u0131nda\u01f5\u0131 jum\u0131s beriwshi buyr\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3shirme nusqas\u0131 taps\u0131r\u0131l\u01f5an k\u00fannen baslap \u00fash ay; x\u0131zmetker t\u00e1repinen jum\u0131s beriwshige jetkizilgen materiall\u0131q z\u0131yann\u0131\u0144 orn\u0131n qaplaw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 dawlar boy\u0131nsha &#8211; jum\u0131s beriwshi z\u0131yan jetkizilgenligin an\u0131qla\u01f5an k\u00fannen baslap bir j\u0131l; basqa miynet dawlar\u0131 boy\u0131nsha &#8211; x\u0131zmetker \u00f3zini\u0144 huq\u0131q\u0131 buz\u0131l\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131 haqq\u0131nda bilgen yamasa biliwi kerek bol\u01f5an k\u00fannen baslap alt\u0131 ay.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X\u0131zmetkerdi\u0144 \u00f3mirine h\u00e1m densawl\u0131\u01f5\u0131na jetkizilgen z\u0131yann\u0131\u0144 orn\u0131n qaplaw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 dawlar boy\u0131nsha, son\u0131\u0144 menen birge x\u0131zmetkerge jetkizilgen ruwx\u0131y z\u0131yand\u0131 kompensaciya q\u0131l\u0131w haqq\u0131nda\u01f5\u0131 dawlar boy\u0131nsha sudqa m\u00far\u00e1jat etiw m\u00faddeti belgilenbeydi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1r qanday ja\u01f5dayda da, miynet dawlar\u0131na tiyisli dawa arzalar sud t\u00e1repinen \u00f3ndiriske qab\u0131l etilip, mazmun\u0131nan k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131lad\u0131. Al miynet dawlar\u0131 boy\u0131nsha sudqa m\u00far\u00e1jat etiw ush\u0131n n\u0131zamda belgilengen m\u00faddetini\u0144 \u00f3tip ketkenligi aq\u0131betinde dawa m\u00faddetin qollaw boy\u0131nsha ekinshi t\u00e1repti\u0144 arzas\u0131na tiykar \u01f5ana sud t\u00e1repinen dawa talab\u0131na qarata dawa m\u00faddeti qollan\u0131l\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Miynet sh\u00e1rtnamas\u0131 tiykars\u0131z biykar etilgen, n\u0131zams\u0131z t\u00farde basqa jum\u0131sqa \u00f3tkerilgen, miynet sh\u00e1rtleri \u00f3zgertirilgen yamasa jum\u0131stan shetletilgen ja\u01f5daylarda jeke t\u00e1rtipdegi miynet daw\u0131n k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131wsh\u0131 organ x\u0131zmetkerdi ald\u0131n\u01f5\u0131 jum\u0131s\u0131na tikleydi, son\u0131\u0144 menen birge ald\u0131n\u01f5\u0131 miynet sh\u00e1rtlerin tikleydi. Miynet sh\u00e1rtnamas\u0131n jum\u0131s beriwshini\u0144 baslamas\u0131na k\u00f3re biykarlawd\u0131\u0144 n\u0131zaml\u0131l\u0131\u01f5\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 m\u00e1seleni sheship at\u0131r\u01f5anda sud x\u0131zmetker menen miynet qatnaslar\u0131n tamamlawd\u0131\u0144 tiykarl\u0131l\u0131\u01f5\u0131na baha beredi.<\/p>\n<p>Jeke t\u00e1rtiptegi miynet daw\u0131n k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131p at\u0131r\u01f5an sud x\u0131zmetkerge m\u00e1jburiy proguld\u0131\u0144 p\u00fatkil waqt\u0131 ush\u0131n ortasha miynet haq\u0131n yamasa kem miynet haq\u0131 t\u00f3lenetu\u01f5\u0131n jum\u0131st\u0131 or\u0131nla\u01f5an p\u00fatkil waqt\u0131 ush\u0131n miynet haq\u0131da\u01f5\u0131 parq\u0131n t\u00f3lew haqq\u0131nda qarar qab\u0131l etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X\u0131zmetkerler jeke t\u00e1rtiptegi miynet qatnaslar\u0131nan kelip sh\u0131\u01f5atu\u01f5\u0131n talaplar boy\u0131nsha sudqa m\u00far\u00e1jat etkende sud q\u00e1rejetlerinen azat etiledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Saodat KAYPNAZAROVA,<\/strong><br \/>\n<strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131n\u0131\u0144 42-statyas\u0131na k\u00f3re, h\u00e1r kim m\u00fan\u00e1sip miynet q\u0131l\u0131w, k\u00e1sip h\u00e1m iskerlik t\u00farin erkin ta\u0144law, qawipsizlik h\u00e1m gigiena talaplar\u0131na juwap beretu\u01f5\u0131n qolay miynet sharayatlar\u0131nda islew, miyneti ush\u0131n hesh qanday kemsitiwlersiz h\u00e1m de miynetke haq\u0131 t\u00f3lewdi\u0144 belgilengen e\u0144 kem mu\u01f5dar\u0131nan kem bolma\u01f5an t\u00e1rzde \u00e1dalatl\u0131 haq\u0131 al\u0131w, son\u0131\u0144 menen birge jum\u0131ss\u0131zl\u0131qtan n\u0131zamda belgilengen t\u00e1rtipte qor\u01f5al\u0131w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9173","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9173"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9177,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9173\/revisions\/9177"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}