{"id":9161,"date":"2025-08-05T13:47:12","date_gmt":"2025-08-05T08:47:12","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9161"},"modified":"2025-09-09T13:48:50","modified_gmt":"2025-09-09T08:48:50","slug":"puqaralar-ham-yuridikaliq-shaxslardin-sudqa-murajat-etiw-huqiqi-tartip-ham-shartler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9161","title":{"rendered":"PUQARALAR H\u00c1M YURIDIKAL\u00cdQ SHAXSLARD\u00cd\u0143 SUDQA M\u00daR\u00c1JAT ETIW HUQ\u00cdQ\u00cd: T\u00c1RTIP H\u00c1M SH\u00c1RTLER"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Barl\u0131q puqaralar, shet el puqaralar\u0131 h\u00e1m puqaral\u0131\u01f5\u0131 bolma\u01f5an shaxslar buz\u0131l\u01f5an huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha sudqa aw\u0131zeki, jazba yamasa elektron formada m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131na iye.<\/p>\n<p>Sudqa eki t\u00farli kategoriyada\u01f5\u0131 m\u00far\u00e1jatlar q\u0131l\u0131w m\u00famkin:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birinshisi, bul \u00e1piway\u0131 xat formas\u0131nda\u01f5\u0131 (arnawl\u0131 bir jum\u0131s penen baylan\u0131sl\u0131 bolma\u01f5an) m\u00far\u00e1jatlar, ya\u01f5n\u0131y arza, us\u0131n\u0131s, sha\u01f5\u0131mlar;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ekinshisi, arnawl\u0131 bir daw yamasa is penen baylan\u0131sl\u0131 bol\u01f5an m\u00far\u00e1jatlar, ya\u01f5n\u0131y arza, dawa arzas\u0131, iltimasnama, sha\u01f5\u0131mlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birinshi taypada\u01f5\u0131 m\u00far\u00e1jatlar \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 \u201cFizikal\u0131q h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslard\u0131\u0144 m\u00far\u00e1jatlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 N\u0131zam\u0131nda belgilengen t\u00e1rtipte, ya\u01f5n\u0131y sudqa kelip t\u00fasken k\u00fanden baslap 15 k\u00fan ishinde, qos\u0131msha \u00fayreniw h\u00e1m (yamasa) tekseriw, qos\u0131msha h\u00fajjetlerdi sorap al\u0131w talap etilgende bolsa, 1 ay\u01f5asha bol\u01f5an m\u00faddette k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u0131w\u0131 kerek. Eger arza h\u00e1m sha\u01f5\u0131mlard\u0131 k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w m\u00faddeti uzayt\u0131r\u0131l\u01f5anda bul haqq\u0131nda m\u00far\u00e1jat iyesine xabar etiledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ekinshi taypada\u01f5\u0131 m\u00far\u00e1jatlar tiyislishe puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha sudta \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q processual kodeksinde, j\u0131nayat isleri boy\u0131nsha sudta J\u0131nayat -processual kodeksinde, h\u00e1kimshilik sudta h\u00e1kimshilik sud islerin j\u00fargiziw kodeksinde belgilengen t\u00e1rtipte k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sudqa etilgen processuall\u0131q m\u00far\u00e1jatt\u0131\u0144 t\u00farlerine:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Arza &#8211; buyr\u0131q t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziw boy\u0131nsha, arnawl\u0131 t\u00e1rtipte j\u00faritiletu\u01f5\u0131n isler boy\u0131nsha, son\u0131\u0144 menen birge, h\u00e1kimshilik isler boy\u0131nsha beriledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawa arza formas\u0131na qoy\u0131l\u01f5an talaplar arza formas\u0131na da qollan\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u01f5\u0131m &#8211; sud h\u00fajjetleri \u00fastinen naraz\u0131 bol\u0131p apellyaciya, kassaciya h\u00e1m reviziya sha\u01f5\u0131mlar\u0131 formas\u0131nda beriledi.<\/p>\n<p>Dawa arzas\u0131nda t\u00f3mendegiler k\u00f3rsetiliwi kerek<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 arza berilip at\u0131r\u01f5an sudd\u0131\u0144 at\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 dawagerdi\u0144 familiyas\u0131, at\u0131, \u00e1kesini\u0144 at\u0131, jasaw orn\u0131, eger dawager sh\u00f3lkem bolsa, on\u0131\u0144 at\u0131, jaylasqan jeri (pochta adresi) h\u00e1m de rekvizitleri, son\u0131\u0144 menen birge, eger arza w\u00e1kil t\u00e1repinen berilip at\u0131r\u01f5an bolsa, w\u00e1kildi\u0144 familiyas\u0131, at\u0131, \u00e1kesini\u0144 at\u0131 h\u00e1m adresi;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 juwapkerdi\u0144 familiyas\u0131, at\u0131, \u00e1kesini\u0144 at\u0131, jasaw orn\u0131, eger juwapker sh\u00f3lkem bolsa, on\u0131\u0144 at\u0131, jaylasqan jeri (pochta adresi) h\u00e1m de rekvizitleri;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 dawagerdi\u0144 talab\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 eger dawa bahalan\u0131w\u0131 kerek bolsa, dawan\u0131\u0144 bahas\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 dawager \u00f3z talab\u0131na tiykar etip k\u00f3rsetip at\u0131r\u01f5an ja\u01f5daylar h\u00e1m dawager t\u00e1repinen bayanlaingan ja\u01f5daylard\u0131 tast\u0131y\u0131qlaytu\u01f5\u0131n d\u00e1liller;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 juwapker menen dawd\u0131 sud\u01f5a shekem sheshiw t\u00e1rtibine \u00e1mel etilgenligi haqq\u0131nda\u01f5\u0131 ma\u01f5l\u0131wmatlar, eger bul n\u0131zamda yamasa sh\u00e1rtnamada n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an bolsa;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 arza\u01f5a qos\u0131msha q\u0131l\u0131n\u0131p at\u0131r\u01f5an h\u00fajjetlerdi\u0144 dizimi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawa arzas\u0131na t\u00f3mendegi tast\u0131y\u0131qlaytu\u01f5\u0131n h\u00fajjetler qos\u0131msha etiledi:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 sha\u01f5\u0131m etilip at\u0131r\u01f5an talaplar\u01f5a tiykar bol\u01f5an ja\u01f5daylard\u0131;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 juwapker menen dawd\u0131 sudqa shekem sheshiw t\u00e1rtibine \u00e1mel etilgenligin, eger bul n\u0131zamda yamasa sh\u00e1rtnamada n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an bolsa;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 m\u00e1mleketlik baj\u0131 h\u00e1m pochta q\u00e1rejetleri belgilengen t\u00e1rtipte h\u00e1m mu\u01f5darda t\u00f3lengenligin;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2022 arzan\u0131 qol qoy\u0131w w\u00e1killigin tast\u0131y\u0131qlaytu\u01f5\u0131n h\u00fajjetti, eger arza w\u00e1kil t\u00e1repinen qol qoy\u0131l\u01f5an bolsa.<\/p>\n<p>Sudqa m\u00far\u00e1jatlard\u0131 taps\u0131r\u0131w &#8211; sud ke\u0144sesi, sud basl\u0131\u01f5\u0131 yamasa sudlar jeke qab\u0131llaw\u0131, pochta h\u00e1m sudt\u0131\u0144 r\u00e1smiy sayt\u0131 arqal\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Puqaral\u0131q sud\u0131na &#8211; puqaral\u0131q, sha\u0144araq, miynet, turaq-jay, jer haqq\u0131nda\u01f5\u0131 h\u00e1m basqa qatnaslardan j\u00fazege keletu\u01f5\u0131n dawlar boy\u0131nsha, eger t\u00e1replerden hes<\/p>\n<p>h bolma\u01f5anda birewi puqara bolsa, m\u00far\u00e1jaat etiwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1r qanday m\u00e1pdar shaxs \u00f3zini\u0144 buz\u0131l\u01f5an yamasa dawlas\u0131p at\u0131r\u01f5an huq\u0131qlar\u0131n yamasa n\u0131zam menen qor\u01f5alanatu\u01f5\u0131n m\u00e1plerin qor\u01f5aw ush\u0131n h\u00e1kimshilik sudqa m\u00far\u00e1jat etiwge haq\u0131l\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ekonomika taraw\u0131nda yuridikal\u0131q shaxslar h\u00e1m de yuridikal\u0131q shaxs d\u00fazbegen halda isbilermenlik iskerligin \u00e1melge as\u0131r\u0131p at\u0131r\u01f5an h\u00e1m jeke t\u00e1rtipdegi isbilermen status\u0131n n\u0131zamda belgilengen t\u00e1rtipte al\u01f5an puqaralar, son\u0131\u0144 menen birge korporativ dawlar boy\u0131nsha ekonomikal\u0131q sudqa m\u00far\u00e1jaat etiwge haq\u0131l\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Puqaral\u0131q h\u00e1m Ekonomikal\u0131q sudqa m\u00far\u00e1jat etiw ul\u0131wma m\u00faddeti 3 j\u0131l, son\u0131\u0144 menen birge arnawl\u0131 q\u0131sqart\u0131r\u0131l\u01f5an dawa m\u00faddetleri de belgilengen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1kimshilik sudqa m\u00far\u00e1jat etiw ul\u0131wma m\u00faddeti 3 ay, arnawl\u0131 ja\u01f5daylarda 10 k\u00fan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Arza (sha\u01f5\u0131m ) beriwdi\u0144 keshirimli sebepke k\u00f3re \u00f3tkerip jiberilgen m\u00faddeti sud t\u00e1repinen tikleniwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Biraq sud t\u00e1repinen bul m\u00faddetlerge qaramastan m\u00far\u00e1jatlar k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131lad\u0131, tek \u01f5ana dawda\u01f5\u0131 ekinshi t\u00e1repti\u0144 arzas\u0131na k\u00f3re n\u0131zamda sudqa m\u00far\u00e1jaat etiw m\u00faddeti \u00f3tip ketkenligi inabatqa al\u0131nad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha arzalar juwapker turaql\u0131 jasap tur\u01f5an yamasa turaql\u0131 b\u00e1nt bol\u01f5an jerdegi sudqa taps\u0131r\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dawagerdi\u0144 yamasa juwapkerdi\u0144 jasaw or\u0131nda\u01f5\u0131 sudqa arza taps\u0131r\u0131l\u0131w\u0131 m\u00famkin isler de n\u0131zamsh\u0131l\u0131qta belgilengen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ta\u0144law boy\u0131nsha m\u00far\u00e1jat etiw &#8211; eger daw boy\u0131nsha bir neshe juwapker qatnas\u0131p, olar t\u00farli jerlerde jaylasqan bolsa, arza (sha\u01f5\u0131m) arza beriwshini\u0144 ta\u0144law\u0131 boy\u0131nsha juwapkerlerden biri jaylasqan jerdegi sudqa beriledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>J\u0131nayat islerinen kelip sh\u0131qqan puqaral\u0131q dawas\u0131, puqaral\u0131q sud islerin j\u00fargiziw t\u00e1rtibinde k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w ush\u0131n ul\u0131wma qa\u01f5\u0131ydalar boy\u0131nsha beriledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1kimshilik huq\u0131qbuzarl\u0131qlar boy\u0131nsha m\u00far\u00e1jatlar sha\u01f5\u0131m etilip at\u0131r\u01f5an basqar\u0131w organ\u0131 jaylasqan jer yamasa lawaz\u0131ml\u0131 shaxst\u0131\u0144 jum\u0131s orn\u0131 boy\u0131nsha sudqa beriledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sud h\u00fajjetleri \u00fastinen naraz\u0131 bol\u0131p apellyaciya, kassaciya h\u00e1m reviziya t\u00e1rtibinde sha\u01f5\u0131m beriliwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Apellyaciya, kassaciya h\u00e1m reviziya formas\u0131nda\u01f5\u0131 sha\u01f5\u0131mlar joqar\u0131 tur\u0131wsh\u0131 sudqa jiberiledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u01f5\u0131md\u0131 sha\u01f5\u0131m berip at\u0131r\u01f5an shaxs yamasa on\u0131\u0144 w\u00e1kili imzalayd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Saodat KAIPNAZAROVA, <\/strong><br \/>\n<strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Barl\u0131q puqaralar, shet el puqaralar\u0131 h\u00e1m puqaral\u0131\u01f5\u0131 bolma\u01f5an shaxslar buz\u0131l\u01f5an huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha sudqa aw\u0131zeki, jazba yamasa elektron formada m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131na iye. Sudqa eki t\u00farli kategoriyada\u01f5\u0131 m\u00far\u00e1jatlar q\u0131l\u0131w m\u00famkin: &nbsp; Birinshisi, bul \u00e1piway\u0131 xat formas\u0131nda\u01f5\u0131 (arnawl\u0131 bir jum\u0131s penen baylan\u0131sl\u0131 bolma\u01f5an) m\u00far\u00e1jatlar, ya\u01f5n\u0131y arza, us\u0131n\u0131s, sha\u01f5\u0131mlar; &nbsp; Ekinshisi, arnawl\u0131 bir daw yamasa is penen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9162,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9161","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9161"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9163,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9161\/revisions\/9163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}