{"id":9003,"date":"2025-06-18T14:38:28","date_gmt":"2025-06-18T09:38:28","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=9003"},"modified":"2025-07-04T14:58:58","modified_gmt":"2025-07-04T09:58:58","slug":"jana-konstituciyaliq-reformalardin-ameliy-tiykari-sipatinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/9003","title":{"rendered":"JA\u0143A KONSTITUCIYALIQ REFORMALARDI\u0143 \u00c1MELIY TIYKAR\u00cd S\u00cdPATINDA"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">2025-j\u0131l 9-iyunde qab\u0131l etilgen <strong>&laquo;\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Ja\u0144a redakciyada\u01f5\u0131 Konstituciyas\u0131 qab\u0131l etilgenligi m\u00fan\u00e1sibeti menen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 ay\u0131r\u0131m n\u0131zam h\u00fajjetlerine sudlar jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 j\u00e1ne puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerini\u0144 kepilliklerin k\u00fasheytiwge qarat\u0131l\u01f5an \u00f3zgerisler h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgiziw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 \u00d3RN-1067-sanl\u0131 N\u0131zam<\/strong> &#8211; m\u00e1mlekette demokratiyal\u0131q j\u00e1miyet qur\u0131w, puqaralard\u0131\u0144 konstituciyal\u0131q huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin qor\u01f5aw, sonday-aq, sud h\u00e1kimiyat\u0131 erkinligin \u00e1melde t\u00e1miyinlewge qarat\u0131l\u01f5an tiykar\u01f5\u0131 normativlik-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetlerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul n\u0131zam menen bir qatar \u00e1hmiyetli ba\u01f5darlarda, atap aytqanda, j\u0131nayat-processual, sud sistemas\u0131, insan huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw h\u00e1m advokatura jum\u0131s\u0131na baylan\u0131sl\u0131 n\u0131zam h\u00fajjetlerine t\u00fapkilikli \u00f3zgerisler kirgizildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">N\u0131zamn\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 maqseti &#8211; Ja\u0144a redakciyada\u01f5\u0131 \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131nda belgilengen demokratiyal\u0131q principlerdi huq\u0131q\u0131y normalar t\u00farinde turm\u0131sqa engiziw bol\u0131p esaplanad\u0131. N\u0131zam t\u00f3mendegi tarawlarda reformalar al\u0131p bar\u0131w\u01f5a qarat\u0131l\u01f5an:<\/p>\n<ul>\n<li class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Sudlar jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 erkinligin k\u00fasheytiw;<\/strong><\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Puqaralard\u0131\u0144 jeke huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerin qor\u01f5aw kepilliklerin artt\u0131r\u0131w;<\/strong><\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\"><strong>\u00c1dil sud dodalaw\u0131 principlerin k\u00fasheytiw;<\/strong><\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Advokatura institut\u0131n\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y status\u0131n bekkemlew.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul ba\u01f5darlar arqal\u0131 konstituciyal\u0131q q\u00e1diriyatlar &#8211; insan nam\u0131s\u0131, q\u00e1dir-q\u0131mbat\u0131, erkinligi h\u00e1m sud \u00e1dilligi \u00e1meliy mexanizmlerge ayland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">N\u0131zam menen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 J\u0131nayat-processual kodeksine kirgizilgen e\u0144 tiykar\u01f5\u0131 \u00f3zgerislerden biri &#8211; <strong>t\u0131n\u0131shl\u0131q huq\u0131q\u0131n\u0131\u0144 an\u0131q huq\u0131q\u0131y tiykar\u01f5a iye bol\u0131w\u0131<\/strong> bol\u0131p esaplanad\u0131. Endi:<\/p>\n<ul>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">H\u00e1r bir g\u00faman etiliwshi yamasa ay\u0131plan\u0131wsh\u0131<strong> t\u0131n\u0131shl\u0131q saqlaw huq\u0131q\u0131na iye<\/strong>, bul ja\u01f5day o\u01f5an qars\u0131 d\u00e1lil s\u0131pat\u0131nda paydalan\u0131lmayd\u0131;<\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">Shaxs \u00f3zini\u0144 ay\u0131b\u0131n moy\u0131nla\u01f5an bolsa da, bul <strong>birden-bir tiykar s\u0131pat\u0131nda<\/strong> sud h\u00fakimin sh\u0131\u01f5ar\u0131w ush\u0131n jeterli bolmayd\u0131;<\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">Advokatt\u0131\u0144 qatnas\u0131w\u0131s\u0131z berilgen h\u00e1r qanday k\u00f3rsetpeler n\u0131zaml\u0131 esaplanbayd\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul bolsa \u00d3zbekstand\u0131 xal\u0131qaral\u0131q insan huq\u0131qlar\u0131 standartlar\u0131na jaq\u0131nlast\u0131r\u0131wda \u00e1hmiyetli q\u00e1dem bold\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">N\u0131zamn\u0131\u0144 j\u00e1ne bir \u00e1hmiyetli t\u00e1repi &#8211; s<strong>haxst\u0131\u0144 \u00f3zine h\u00e1m jaq\u0131n tuw\u0131sqanlar\u0131na qars\u0131 k\u00f3rsetpe bermew huq\u0131q\u0131<\/strong> an\u0131q belgilep qoy\u0131l\u01f5an. Bul huq\u0131q t\u00f3mendegilerdi \u00f3z ishine alad\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">G\u00famanlan\u0131wsh\u0131 \u00f3zin aqlaw\u01f5a m\u00e1jb\u00far emes;<\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">On\u0131\u0144 ata-anas\u0131, perzentleri, zay\u0131b\u0131, a\u01f5a-inileri yaki basqa jaq\u0131n tuw\u0131sqanlar\u0131 da olard\u0131\u0144 <strong>raz\u0131l\u0131\u01f5\u0131s\u0131z g\u00fawal\u0131q<\/strong> beriwge m\u00e1jb\u00far emes;<\/li>\n<li class=\"leading-8 font-normal\">Sud uy\u0131mlar\u0131 bul huq\u0131qlard\u0131\u0144 buz\u0131lmaw\u0131n kepilleydi.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul \u00f3zgeris &#8211; insann\u0131\u0144 qol qat\u0131lmasl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m sha\u0144araq institut\u0131n\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y qor\u01f5al\u0131w\u0131 k\u00f3zqaras\u0131nan \u00falken \u00e1hmiyetke iye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">N\u0131zam menen &laquo;Sudlar haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 n\u0131zam\u01f5a kirgizilgen \u00f3zgerisler tiykar\u0131nda:<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sudyalar \u00f3z jum\u0131s\u0131nda <strong>tek \u01f5ana n\u0131zam\u01f5a boys\u0131nad<\/strong>\u0131, olar\u01f5a siyasiy yamasa h\u00e1kimshilik bas\u0131m \u00f3tkeriw qata\u0144 qada\u01f5an etiledi;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sudyan\u0131 bir isti k\u00f3riwden shetletiw, lawaz\u0131m\u0131nan waqt\u0131nsha al\u0131p qoy\u0131w yaki basqa jum\u0131sqa \u00f3tkeriw tek \u01f5ana n\u0131zam tiykar\u0131nda bol\u0131w\u0131 m\u00famkin;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Sud qararlar\u0131n\u0131\u0144 n\u0131zaml\u0131l\u0131\u01f5\u0131, tiykarlan\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m \u00e1dilligi &#8211; sud h\u00e1kimiyat\u0131 ab\u0131ray\u0131n\u0131\u0144 \u00f3lshemi bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bul sud sistemas\u0131n\u0131\u0144 erkinligin bekkemlep, sudlard\u0131\u0144 puqaralar isenimine erisiwine x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>\u00d3RN-1067-sanl\u0131 N\u0131zam<\/strong> &#8211; tek \u01f5ana sud sistemas\u0131n emes, al p\u00fatkil huq\u0131q\u0131y m\u00e1mleketti q\u00e1liplestiriwde \u00e1hmiyetli rol atqarad\u0131. N\u0131zamn\u0131\u0144 sociall\u0131q h\u00e1m huq\u0131q\u0131y \u00e1hmiyetin t\u00f3mendegishe ul\u0131wmalast\u0131r\u0131w m\u00famkin:<\/p>\n<p><strong>Insan huq\u0131qlar\u0131n xal\u0131qaral\u0131q d\u00e1rejede qor\u01f5aw\u01f5a jol ash\u0131ld\u0131;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Puqaralar h\u00e1m sud aras\u0131nda isenim bekkemlendi;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Konstituciyal\u0131q principler \u00e1meliyatqa engizile basland\u0131;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Huq\u0131q qor\u01f5aw uy\u0131mlar\u0131 jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 n\u0131zaml\u0131l\u0131\u01f5\u0131 artt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\" data-pm-slice=\"1 1 []\">N\u0131zam &#8211; Konstituciyada n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an normalard\u0131\u0144 &laquo;qa\u01f5azda qal\u0131p ketpewi,&raquo; al olard\u0131\u0144 real turm\u0131sta islewin t\u00e1miyinlewshi qural bold\u0131.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Joqar\u0131da\u01f5\u0131lardan kelip sh\u0131\u01f5\u0131p ayt\u0131w m\u00famkin, <strong>\u00d3RQ-1067-sanl\u0131 N\u0131zam<\/strong> &#8211; \u00d3zbekstanda insan huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw, \u00e1dil sud dodalaw\u0131n kepillew h\u00e1m sud sistemas\u0131n\u0131\u0144 \u01f5\u00e1rezsizligin \u00e1melde t\u00e1miyinlew ba\u01f5dar\u0131nda \u00e1hmietli bur\u0131l\u0131s orn\u0131n a\u0144latad\u0131. Bul n\u0131zam &#8211; ja\u0144a Konstituciya ruwx\u0131n n\u0131zamsh\u0131l\u0131qqa engiziwdi\u0144 ayq\u0131n \u00falgisi bol\u0131p, huq\u0131q\u0131y m\u00e1mleket qur\u0131l\u0131s\u0131nda \u00e1meliy tiykar waz\u0131ypas\u0131n atqarad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Alisher AMETOV, <\/strong><\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\"><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025-j\u0131l 9-iyunde qab\u0131l etilgen &laquo;\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Ja\u0144a redakciyada\u01f5\u0131 Konstituciyas\u0131 qab\u0131l etilgenligi m\u00fan\u00e1sibeti menen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 ay\u0131r\u0131m n\u0131zam h\u00fajjetlerine sudlar jum\u0131s\u0131n\u0131\u0144 j\u00e1ne puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerini\u0144 kepilliklerin k\u00fasheytiwge qarat\u0131l\u01f5an \u00f3zgerisler h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgiziw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 \u00d3RN-1067-sanl\u0131 N\u0131zam &#8211; m\u00e1mlekette demokratiyal\u0131q j\u00e1miyet qur\u0131w, puqaralard\u0131\u0144 konstituciyal\u0131q huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin qor\u01f5aw, sonday-aq, sud h\u00e1kimiyat\u0131 erkinligin \u00e1melde t\u00e1miyinlewge qarat\u0131l\u01f5an tiykar\u01f5\u0131 normativlik-huq\u0131q\u0131y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-9003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9003"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9008,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9003\/revisions\/9008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}