{"id":8836,"date":"2025-05-12T16:45:04","date_gmt":"2025-05-12T11:45:04","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=8836"},"modified":"2025-06-05T16:49:18","modified_gmt":"2025-06-05T11:49:18","slug":"adam-sawdasi-awir-jinayat-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/8836","title":{"rendered":"ADAM SAWDAS\u00cd AW\u00cdR J\u00cdNAYAT"},"content":{"rendered":"<p>Insan j\u00e1miyetshiliginde sonday unams\u0131z sociall\u0131q qub\u0131l\u0131slar bolad\u0131, olar\u01f5a h\u00e1r bir insan \u00f3zi yaki jaq\u0131n insan\u0131 jol\u0131qpa\u01f5an\u0131nsha itibardan shette bol\u0131p k\u00f3rinedi. Us\u0131nday qub\u0131l\u0131slard\u0131\u0144 biri bul adam sawdas\u0131 j\u0131nayat\u0131.<\/p>\n<p>Son\u0131\u0144 menen bir waq\u0131tta bul j\u0131nayatqa xalqaral\u0131q d\u00e1rejede g\u00fares j\u00e1riyalan\u01f5an. J\u0131nayatsh\u0131l\u0131qt\u0131\u0144 bul q\u00e1weterli t\u00farine qars\u0131 g\u00faresiw h\u00e1m on\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131w maqsetinde Birlesken Milletler Sh\u00f3lkemini\u0144 bir qatar us\u0131n\u0131s h\u00e1m m\u00e1jb\u00fariy xarakterge iye bol\u01f5an h\u00fajjetleri qab\u0131l etilgen.<\/p>\n<p>Atap aytqanda, \u201cAdam sawdas\u0131na h\u00e1m \u00fashinshi shaxslar t\u00e1repinen denepur\u0131shl\u0131qtan paydalan\u0131w\u01f5a qars\u0131 g\u00fares haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 Konvenciya (1949-j\u0131l), \u201cQull\u0131q h\u00e1m qul sawdas\u0131n, qull\u0131qqa uqsas institutlar h\u00e1m \u00e1detlerdi biykar q\u0131l\u0131w haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 qos\u0131msha Konvenciya (1956-j\u0131l), \u201cTransmilliy u\u0131ymlasqan j\u0131nayatsh\u0131l\u0131qqa qars\u0131 g\u00fares haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 Konvenciyan\u0131 tol\u0131qt\u0131r\u0131wsh\u0131 \u201cAdamlar, \u00e1yne, hayallar h\u00e1m balalar sawdas\u0131n toqtat\u0131w, ald\u0131n al\u0131w h\u00e1m on\u0131\u0144 ush\u0131n jaza haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 bayannama (2000-j\u0131l) us\u0131 kategoriyada\u01f5\u0131 xal\u0131qaral\u0131q huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetler esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>Bunnan t\u0131sqar\u0131, adam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw j\u00fazesinen m\u00e1mleketleraral\u0131q birge islesiwdi k\u00fasheytiw maqsetinde 2005-j\u0131l\u0131 \u01f4MDA she\u0144berinde \u201cAdam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw salas\u0131nda birge islesiwdi k\u00fasheytiw haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 kelisiw, 2006-j\u0131lda segiz a\u01f5za m\u00e1mleket she\u0144berinde \u201cAdam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresti\u0144 2007-2010-j\u0131llar\u01f5a m\u00f3lsherlengen d\u00e1st\u00fari\u201d qab\u0131l q\u0131l\u0131n\u01f5an edi.<br \/>\nAdam sawdas\u0131 h\u00e1m m\u00e1jb\u00fariy miynetke qars\u0131 g\u00faresiw m\u00e1selelerine tiyisli milliy n\u0131zamsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131m\u0131zda h\u00e1m \u00f3zgerisler bolmaqta. Ya\u01f5n\u0131y, 2019-2020-j\u0131llarda us\u0131 ba\u01f5darlarda\u01f5\u0131 iskerlikti t\u00e1rtipke sal\u0131w maqsetinde 20 dan art\u0131q normativ-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjet qab\u0131l q\u0131l\u0131nd\u0131. Bunnan t\u0131sqar\u0131, Xal\u0131qaral\u0131q miynet sh\u00f3lkemi h\u00e1m Xal\u0131qaral\u0131q migraciya sh\u00f3lkemini\u0144 6 Konvenciya h\u00e1mde protokollar\u0131 ratifikaciya q\u0131l\u0131nd\u0131. Balalar miyneti h\u00e1m m\u00e1jb\u00fariy miynetke jol qoy\u0131l\u01f5anl\u0131q ush\u0131n juwapkershilik sharalar\u0131n k\u00fasheytiw maqsetinde \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda\u01f5\u0131 h\u00e1mde J\u0131nayat kodekslerine \u00f3zgeris h\u00e1m qos\u0131mshalar kiritildi. Sol menen birge, xal\u0131qaral\u0131q t\u00e1jriybelerdi esapqa al\u01f5an halda \u201cAdam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 n\u0131zam ja\u0144a redakciyada qab\u0131l etildi.<\/p>\n<p>2023-j\u0131l 21-dekabrde \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidentini\u0144 \u201cAdam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw h\u00e1m m\u00fan\u00e1sip miynet principlerin ke\u0144 engiziwge tiyisli qos\u0131msha ilajlar haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 PF-210 sanl\u0131 P\u00e1rman\u0131 menen Oliy Majlis senat\u0131n\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131 bassh\u0131l\u0131q etetu\u01f5\u0131n Adam sawdas\u0131na qars\u0131 g\u00faresiw h\u00e1m m\u00fan\u00e1sip miynet m\u00e1seleleri boy\u0131nsha milliy komissiya d\u00fazildi.<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 J\u0131nayat kodeksini\u0144 135-statyas\u0131nda adam sawdas\u0131, ya\u01f5n\u0131y adamd\u0131 al\u0131w-sat\u0131w yamasa adamd\u0131 onnan paydalan\u0131w maqsetinde jallaw, tas\u0131w, taps\u0131r\u0131w, jas\u0131r\u0131w yaki qab\u0131l q\u0131l\u0131w j\u0131nayat ush\u0131n j\u0131nay\u0131y juwapkershilik belgilengen.<\/p>\n<p>BMShn\u0131\u0144 statistik ma\u01f5l\u0131wmatlar\u0131na k\u00f3re, adamlar keminde 127 m\u00e1mleketten sat\u0131w\u01f5a sh\u0131qpaqta h\u00e1m olar 137 m\u00e1mlekette ekspluataciya q\u0131l\u0131nbaqta. H\u00e1r j\u0131l\u0131 t\u00farli esap-kitaplar\u01f5a k\u00f3re, 20-40 million adam qull\u0131qt\u0131\u0144 zamanag\u00f3y formas\u0131 qurban\u0131na aylanbaqta.<\/p>\n<p>Bul mashqalan\u0131\u0144 an\u0131q k\u00f3lemin biliw j\u00fad\u00e1 q\u0131y\u0131n, sebebi, j\u0131nay\u0131y iskerlik jas\u0131r\u0131n islenedi. An\u0131q statistika joq, bun\u0131 j\u00faritip te bolmayd\u0131. Xal\u0131qaral\u0131q d\u00e1rejede adam sawdas\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131\u0144 bar jo\u01f5\u0131 0,04 pay\u0131z\u0131 \u01f5ana an\u0131qlanad\u0131 eken.<\/p>\n<p>Tilekke qars\u0131, d\u00fanya boylap sonsha ke\u0144 k\u00f3lemli \u00e1meliyat, tiyisli \u00fagit-n\u00e1siyat al\u0131p bar\u0131l\u0131w\u0131na qaramay, h\u00e1r j\u0131l\u0131 millionlap insanlar \u201czamanag\u00f3y qull\u0131q\u201d, ya\u01f5n\u0131y adam sawdas\u0131 qurban\u0131na aylanbaqta. Olar aras\u0131nda hayallar, q\u0131zlar, kekseler, h\u00e1tte jas balalar da barl\u0131\u01f5\u0131 j\u00fad\u00e1 ash\u0131narl\u0131. Bul j\u0131nayatt\u0131\u0144 rawajlan\u0131w\u0131na t\u00fartki bol\u0131p at\u0131r\u01f5an tiykar\u01f5\u0131 sebeplerden biri adamlard\u0131\u0144 shet elge bar\u0131w h\u00e1m jum\u0131sqa jaylas\u0131w haqq\u0131nda jeterli ma\u01f5l\u0131wmatqa iye emesligi. Ash\u0131narl\u0131s\u0131, \u00f3zge m\u00e1mleket, jat ortal\u0131qqa t\u00fasip qal\u01f5anlar mol d\u00e1ramatqa isenip aw\u0131r fizikal\u0131q miynetke jallanbaqta, hayallar bolsa denepur\u0131shl\u0131qqa m\u00e1jb\u00farlenbekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>BMSh ma\u01f5l\u0131wmat\u0131na k\u00f3re, d\u00fanyada h\u00e1r j\u0131l\u0131 shama menen 2 million 700 m\u0131\u0144 adam adam sawdas\u0131n\u0131\u0144 qurban\u0131na aylanbaqta. Xal\u0131qaral\u0131q ekspertlerdi\u0144 bahalaw\u0131nsha, bul j\u0131nayatsh\u0131l\u0131q n\u00e1tiyjesinde al\u0131n\u0131p at\u0131r\u01f5an j\u0131ll\u0131q d\u00e1ramat mu\u01f5dar\u0131 7 milliard AQSh dollar\u0131nan as\u0131p ketken. Q\u00e1weterlendiretu\u01f5\u0131n\u0131, adam sawdas\u0131 j\u0131nayat\u0131nan j\u00e1birlengenlerdi\u0144 80 pay\u0131z\u0131 hayal h\u00e1m balalardur. H\u00e1r j\u0131l\u0131 d\u00fanya boy\u0131nsha 600\u2013800 m\u0131\u0144 hayal h\u00e1m balalar aldaw jol\u0131 menen s\u0131rt ellerge al\u0131p ketilip, sat\u0131p jiberilmekte.<\/p>\n<p>B\u00fagingi k\u00fande d\u00fanyada adam sawdas\u0131n\u0131\u0144 \u00fash ke\u0144 tarqal\u01f5an t\u00fari bar bol\u0131p, bular: j\u0131n\u0131s\u0131y ekspluataciya (denepur\u0131shl\u0131q), m\u00e1jb\u00fariy miynet adam a\u01f5zalar\u0131n sat\u0131w.<\/p>\n<p>J\u0131n\u0131s\u0131y ekspluataciya ush\u0131n tiykar\u0131nan hayallar (sol qatar\u0131 q\u0131zlar) sat\u0131lad\u0131. Ma\u01f5l\u0131wmatlar\u01f5a k\u00f3re, hayallard\u0131n 72 pay\u0131z\u0131 us\u0131 maqsette sat\u0131lad\u0131 eken.<\/p>\n<p>M\u00e1jb\u00fariy miynetke tart\u0131l\u01f5anlard\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 b\u00f3legin bolsa, erkekler qurayd\u0131 eken. Bul k\u00f3rsetkishti\u0144 85,7 pay\u0131zd\u0131 quraw\u0131 adam sawdas\u0131nan j\u00e1bir k\u00f3rgen erkeklerdi\u0144 k\u00f3pshiligi m\u00e1jb\u00fariy miynet arqal\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131w\u0131n k\u00f3riw m\u00famkin.<\/p>\n<p>Adam a\u01f5zalar\u0131n sat\u0131w j\u0131nayat\u0131 bolsa j\u00fad\u00e1 h\u00e1m k\u00f3zge taslanbaytu\u01f5\u0131n adam sawdas\u0131n\u0131\u0144 t\u00fari bol\u0131p, adam sawdas\u0131 \u201ctovarlar\u0131\u201d ul\u0131wma san\u0131n\u0131\u0144 1 pay\u0131zdan k\u00f3p bolma\u01f5an b\u00f3legin qurayd\u0131 eken. Bul t\u00fardegi \u201ctovarlar\u201dd\u0131\u0144 j\u0131ll\u0131q sawdas\u0131 1 mlrd. dollardan art\u0131q mu\u01f5dard\u0131 quraw\u0131 j\u0131nayatt\u0131\u0144 bul kategoriyas\u0131 da \u00falken mashqala ekenligin tast\u0131y\u0131qlayd\u0131.<br \/>\nBul j\u0131nayatlard\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 sebebi, t\u00fap tam\u0131r\u0131na n\u00e1zer taslasaq, ruwx\u0131y az\u01f5\u0131nl\u0131q, ashk\u00f3zlik, d\u00fanya\u01f5a h\u00e1dden t\u0131sqar\u0131 beriliw h\u00e1m n\u00e1psige qul bol\u0131wsh\u0131l\u0131qt\u0131 k\u00f3remiz.<br \/>\nMine us\u0131nday jerkenishli j\u0131nayat bizdi\u0144 m\u00e1mleketimizdi de shetlep \u00f3tpegen. Ash\u0131narl\u0131s\u0131, puqaralar\u0131m\u0131z da adam sawdas\u0131 qurbanlar\u0131na aylanbaqta, bun\u0131 \u01f5alaba xabar qurallar\u0131nan k\u00f3rip, esitip turm\u0131z. Bulard\u0131\u0144 b\u00e1rshesi m\u00e1mleketimiz h\u00e1m j\u00e1miyetimiz t\u00e1repinen us\u0131 illetke qars\u0131 qata\u0144 sharalar k\u00f3riwdi, adam sawdas\u0131na tart\u0131l\u01f5an h\u00e1m onnan j\u00e1bir k\u00f3rgen watanlaslar\u0131m\u0131zd\u0131 qor\u01f5awd\u0131 aktual waz\u0131ypa etip qoymaqta.<\/p>\n<p>N\u0131zam h\u00e1m huq\u0131q \u00fastinligi j\u00e1riyalan\u01f5an m\u00e1mleketimizde insan huq\u0131qlar\u0131n\u0131\u0144 qor\u01f5al\u0131w\u0131n \u00e1melge as\u0131r\u0131wsh\u0131 organlar, bul kibi illetlerdi an\u0131qlawda k\u00fani-t\u00fan t\u0131nbay islemekte.<br \/>\nJuwmaqlap aytqanda, adam sawdas\u0131n\u0131\u0144 h\u00e1r qanday k\u00f3rinisine qars\u0131 g\u00faresiwde hal\u0131qaral\u0131q d\u00e1rejede \u00f3z-ara huq\u0131q\u0131y birge islesiw jol\u01f5a qoy\u0131l\u01f5an halda \u00e1melge as\u0131r\u0131lsa \u00f3z n\u00e1tiyjesin beredi.<br \/>\nSebebi, adam sawdas\u0131 \u2013 m\u00e1mleket, millet ta\u0144lamayd\u0131 h\u00e1m o\u01f5ada aw\u0131r j\u0131nayat!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Qayrat Q\u00cdPSHAQBAEV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>J\u0131nayat isleri boy\u0131nsha Bozataw rayon sud\u0131n\u0131\u0144 tergew sudyas\u0131<\/strong><\/p>\n<div class=\"addtoany_share_save_container addtoany_content addtoany_content_bottom\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Insan j\u00e1miyetshiliginde sonday unams\u0131z sociall\u0131q qub\u0131l\u0131slar bolad\u0131, olar\u01f5a h\u00e1r bir insan \u00f3zi yaki jaq\u0131n insan\u0131 jol\u0131qpa\u01f5an\u0131nsha itibardan shette bol\u0131p k\u00f3rinedi. Us\u0131nday qub\u0131l\u0131slard\u0131\u0144 biri bul adam sawdas\u0131 j\u0131nayat\u0131. Son\u0131\u0144 menen bir waq\u0131tta bul j\u0131nayatqa xalqaral\u0131q d\u00e1rejede g\u00fares j\u00e1riyalan\u01f5an. J\u0131nayatsh\u0131l\u0131qt\u0131\u0144 bul q\u00e1weterli t\u00farine qars\u0131 g\u00faresiw h\u00e1m on\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131w maqsetinde Birlesken Milletler Sh\u00f3lkemini\u0144 bir qatar us\u0131n\u0131s h\u00e1m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8837,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-8836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8836"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8838,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8836\/revisions\/8838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}