{"id":8816,"date":"2025-05-19T15:28:26","date_gmt":"2025-05-19T10:28:26","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=8816"},"modified":"2025-05-30T15:29:49","modified_gmt":"2025-05-30T10:29:49","slug":"bala-huqiqlarin-tamiyinlew-insan-huqiqlarin-tamiyinlewdin-basli-sharti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/8816","title":{"rendered":"BALA HUQIQLARIN T\u00c1MIYINLEW-INSAN HUQIQLARIN T\u00c1MIYINLEWDI\u0143 BASL\u00cd SH\u00c1RTI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Perzentlerimiz keleshegimizdi\u0144 tiykar\u0131, \u00d3zbek xalq\u0131n\u0131\u0144 balajan xal\u0131q ekenligi b\u00e1rshemiz ush\u0131n t\u00e1n al\u0131n\u01f5an haq\u0131yqat. Bul b\u00fagin yamasa keshe q\u00e1liplesken d\u00e1st\u00far emes, al \u00e1sirler dawam\u0131nda bizge miyras bol\u0131p kiyat\u0131r\u01f5an q\u00e1diriyat bol\u0131p esaplanad\u0131. Bul q\u00e1diriyatlard\u0131\u0144 tiykar\u0131nda balan\u0131 q\u00e1dirlew, o\u01f5an, b\u00e1rinen bur\u0131n, insan s\u0131pat\u0131nda qatnasta bol\u0131w, on\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin h\u00farmet etiw m\u00e1seleleri jatad\u0131. H\u00e1zirgi waq\u0131tta xal\u0131qaral\u0131q k\u00f3lemde t\u00e1n al\u0131n\u0131p at\u0131r\u01f5an bul huq\u0131q normalar\u0131 tiykar\u0131nda elimizde \u00e1yyemnen q\u00e1liplesken.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Son\u0131\u0144 ush\u0131n da milliy q\u00e1diriyatlar\u0131m\u0131z\u01f5a s\u00faenip jaz\u0131l\u01f5an Bas n\u0131zam\u0131m\u0131zda bul m\u00e1selege ayr\u0131qsha itibar berilgen. Son\u0131\u0144 ishinde, jas \u00f3spirimlerdi\u0144 huq\u0131qlar\u0131 m\u00e1mleket qor\u01f5aw\u0131nda ekenligi (77-statya), anal\u0131q, atal\u0131q h\u00e1m balal\u0131qt\u0131\u0144 m\u00e1mleket t\u00e1repinen qor\u01f5al\u0131w\u0131 (78-statya) kepillengen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunnan t\u0131sqar\u0131, m\u00e1mleketimiz \u01f5\u00e1rezsizlikke eriskennen keyin ratifikaciyalan\u01f5an d\u00e1slepki xal\u0131qaral\u0131q huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetlerden biri de Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya bol\u01f5an edi. 1992-j\u0131l 9-dekabrdegi us\u0131 konvenciya arqal\u0131 \u00d3zbekstan d\u00fanyan\u0131\u0144 193 m\u00e1mleketi qatar\u0131nda bala huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m erkinliklerin t\u00e1miyinlewge baylan\u0131sl\u0131 bir qatar minnetlemelerdi \u00f3z moyn\u0131na ald\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq, \u00d3zbekstan bala huq\u0131qlar\u0131n t\u00e1miyinlewde BMSht\u0131\u0144 Puqaral\u0131q h\u00e1m siyasiy huq\u0131qlar haqq\u0131nda\u01f5\u0131 xal\u0131qaral\u0131q pakt, Ekonomikal\u0131q, sociall\u0131q h\u00e1m m\u00e1deniy huq\u0131qlar haqq\u0131nda\u01f5\u0131 xal\u0131qaral\u0131q pakt, Hayal-q\u0131zlar\u01f5a qarata kemsitiwdi\u0144 barl\u0131q t\u00farlerine shek qoy\u0131w haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya, Rassal\u0131q kemsitiwlerge shek qoy\u0131w haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya j\u00e1ne Q\u0131ynaw h\u00e1m qatnas h\u00e1m jazan\u0131\u0144 miyrimsiz, adamgershilikke jat h\u00e1m q\u00e1dir-q\u0131mbat\u0131n kemsitetu\u01f5\u0131n basqa da t\u00farleri haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya s\u0131yaql\u0131 k\u00f3plegen tiykar\u01f5\u0131 xal\u0131qaral\u0131q sh\u00e1rtnamalar\u01f5a da s\u00fayenedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u01f4\u00e1rezsizlik j\u0131llar\u0131nda elimizde insan huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha ul\u0131wma t\u00e1n al\u0131n\u01f5an principlerdi\u0144 \u00fastinligin t\u00e1miyinlew, bala huq\u0131qlar\u0131na baylan\u0131sl\u0131 milliy n\u0131zamsh\u0131l\u0131qt\u0131 jetilistiriw, xal\u0131qaral\u0131q sh\u00e1rtnamalard\u0131\u0144 or\u0131nlan\u0131w\u0131n huq\u0131q\u0131y t\u00e1rtipke sal\u0131w boy\u0131nsha 100 den aslam n\u0131zam, p\u00e1rman, qarar h\u00e1m basqa da normativlik-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjetler qab\u0131l etildi. E\u0144 \u00e1hmiyetlisi, \u00d3zbekstanda bala huq\u0131qlar\u0131 menen m\u00e1plerin qor\u01f5aw boy\u0131nsha kompleksli huq\u0131q\u0131y tiykarlar jarat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c1sirese, 2008-j\u0131l 7-yanvarda qab\u0131l etilgen &laquo;Bala huq\u0131qlar\u0131n\u0131\u0144 kepillikleri haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 n\u0131zam bul ba\u01f5darda tariyx\u0131y h\u00fajjet bold\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir qara\u01f5anda taraw\u01f5a baylan\u0131sl\u0131 qatnas\u0131qlard\u0131\u0144 barl\u0131\u01f5\u0131 tol\u0131q t\u00e1rtipke sal\u0131n\u01f5anday, h\u00e1mmesi \u00f3z orn\u0131nda tur\u01f5anday k\u00f3rinedi. Biraq insan huq\u0131qlar\u0131, \u00e1sirese, bala huq\u0131qlar\u0131 taraw\u0131 sonday sistema, d\u00e1wir h\u00e1m waq\u0131t \u00f3tken say\u0131n ja\u0144adan-ja\u0144a \u00f3zgerisler, qos\u0131mshalar kirgizilmese, huq\u0131qt\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131wda mashqalalar j\u00fazege keleberedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bul bolsa balalard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5aw j\u00e1ne olard\u0131\u0144 b\u00e1rkamal \u00e1wlad bol\u0131p jetilisiwin t\u00e1miyinlew ba\u01f5dar\u0131nda\u01f5\u0131 jum\u0131st\u0131\u0144 institucionall\u0131q h\u00e1m huq\u0131q\u0131y tiykarlar\u0131n t\u00fap-tiykar\u0131nan jetilistiriw z\u00e1r\u00farligi bar\u01f5an say\u0131n art\u0131p barat\u0131r\u01f5an\u0131n k\u00f3rsetedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonl\u0131qtan Prezidentimiz t\u00e1repinen qol qoy\u0131l\u01f5an &laquo;Bala huq\u0131qlar\u0131n\u0131\u0144 kepilliklerin bunnan b\u0131lay da k\u00fasheytiwge baylan\u0131sl\u0131 qos\u0131msha ilajlar haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 qarar Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya talaplar\u0131n h\u00e1r t\u00e1repleme turm\u0131sqa engiziw, \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131 h\u00e1m n\u0131zamlar\u0131nda n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an balalard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131n \u00e1melde kepillew, olard\u0131\u0144 fizikal\u0131q, intellektuall\u0131q, ruwx\u0131y h\u00e1m m\u00e1nawiy jetik \u00e1wlad bol\u0131p jetilisiwin t\u00e1miyinlew jol\u0131nda taslan\u01f5an \u00falken q\u00e1dem bold\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qararda balalard\u0131\u0144 m\u00e1mleketlik uy\u0131mlar\u01f5a etken m\u00far\u00e1jatlar\u0131n tol\u0131q k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w kepillenetu\u01f5\u0131n\u0131 h\u00e1m bala tol\u0131q \u00e1meliy q\u00e1biletke iye emes ekeni sebepli bul t\u00fardegi m\u00far\u00e1jatlard\u0131 k\u00f3rmesten qald\u0131r\u0131w\u01f5a jol qoy\u0131lmaytu\u01f5\u0131n\u0131 ayr\u0131qsha belgilep qoy\u0131ld\u0131. Sonday-aq, 14 jasqa tol\u01f5an bala \u00f3zini\u0144 t\u00e1miynat\u0131 ush\u0131n ata yamasa anadan yamasa ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda bir waq\u0131tt\u0131\u0144 \u00f3zinde ata-anan\u0131\u0144 ekewinen de n\u0131zamda belgilengen mu\u01f5darda aliment \u00f3ndiriw haqq\u0131nda dawa qoz\u01f5aw\u01f5a haq\u0131l\u0131 ekenligi atap \u00f3tildi. Bul \u00f3zgerisler m\u00e1mleketimizde bala huq\u0131qlar\u0131n tol\u0131q t\u00e1miyinlew menen birge sud uy\u0131mlar\u0131na da qos\u0131msha juwapkershilik j\u00fakleytu\u01f5\u0131n\u0131 t\u00e1biy\u01f5\u0131y.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq, balalard\u0131 qor\u01f5aw maqsetinde sudlar\u01f5a arza menen m\u00far\u00e1jat etken dawager m\u00e1mleketlik baj\u0131 h\u00e1m basqa da t\u00f3lemlerdi t\u00f3lewden azat etiliwi joqar\u0131da\u01f5\u0131 normalard\u0131 turm\u0131sqa engiziwde j\u00fazege keletu\u01f5\u0131n k\u00f3plegen mashqalalard\u0131\u0144 ald\u0131n al\u0131w\u01f5a h\u00e1m olard\u0131\u0144 tikkeley islewin t\u00e1miyinlewge x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bunnan t\u0131sqar\u0131, sha\u0144araqta balan\u0131\u0144 m\u00e1plerine baylan\u0131sl\u0131 h\u00e1r qanday m\u00e1sele sheshilip at\u0131r\u01f5anda, sonday-aq, sud dodalaw\u0131 yamasa h\u00e1kimshilik dodalaw d\u00e1wirinde bala \u00f3z pikirin bildiriw huq\u0131q\u0131na iye ekenligi qata\u0144 belgilendi. Bunda qarar qab\u0131l etiwge w\u00e1killikli uy\u0131mlar balan\u0131\u0144 m\u00e1pine tiyisli m\u00e1seleni sheshiwde aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras h\u00e1m erkin pikirlew q\u00e1biletine iye balan\u0131\u0144 pikirin, on\u0131\u0144 jas\u0131na qaramastan, \u00e1hmiyetli faktor s\u0131pat\u0131nda k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w\u0131 h\u00e1m balan\u0131\u0144 e\u0144 basl\u0131 m\u00e1plerin n\u00e1zerde tutatu\u01f5\u0131n qarard\u0131 qab\u0131l etiwi sh\u00e1rt ekenligi belgilengeni bala \u00f3z keleshegin \u00f3zi belgilew huq\u0131q\u0131na tol\u0131q iye ekenligin k\u00f3rsetedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Haq\u0131yqat\u0131nda da, insan huq\u0131qlar\u0131, m\u00e1mleket keleshegini\u0144 tiykar\u0131 esaplan\u01f5an bala huq\u0131qlar\u0131 m\u00e1selesi bir yamasa eki m\u00e1kemeni\u0144 h\u00e1reketi menen \u01f5ana t\u00e1miyinlenip qalmayd\u0131. M\u00e1mleketti\u0144 erte\u0144i b\u00faginnen jaqs\u0131 bol\u0131w\u0131 ush\u0131n h\u00e1mme birdey h\u00e1reket etiwi, insan huq\u0131qlar\u0131n t\u00e1miyinlew, b\u00e1rinen bur\u0131n, bala huq\u0131qlar\u0131n t\u00e1miyinlewden baslanatu\u01f5\u0131n\u0131n tol\u0131q a\u0144law\u0131m\u0131z z\u00e1r\u00far. Sonda \u01f5ana q\u00fadiretli h\u00e1m ull\u0131 \u00d3zbekstand\u0131 qur\u0131w\u01f5a m\u00fan\u00e1sip \u00fales qosqan bolam\u0131z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Sayora AYTNIYAZOVA,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Puqaral\u0131<\/strong><strong>q <\/strong><strong>isleri <\/strong><strong>boy\u0131<\/strong><strong>nsha <\/strong><strong>N\u00f3<\/strong><strong>kis <\/strong><strong>rayonlararal\u0131<\/strong><strong>q <\/strong><strong>sud\u0131<\/strong><strong>n\u0131\u0144 <\/strong><strong>sudyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1><\/h1>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; Perzentlerimiz keleshegimizdi\u0144 tiykar\u0131, \u00d3zbek xalq\u0131n\u0131\u0144 balajan xal\u0131q ekenligi b\u00e1rshemiz ush\u0131n t\u00e1n al\u0131n\u01f5an haq\u0131yqat. Bul b\u00fagin yamasa keshe q\u00e1liplesken d\u00e1st\u00far emes, al \u00e1sirler dawam\u0131nda bizge miyras bol\u0131p kiyat\u0131r\u01f5an q\u00e1diriyat bol\u0131p esaplanad\u0131. Bul q\u00e1diriyatlard\u0131\u0144 tiykar\u0131nda balan\u0131 q\u00e1dirlew, o\u01f5an, b\u00e1rinen bur\u0131n, insan s\u0131pat\u0131nda qatnasta bol\u0131w, on\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen erkinliklerin h\u00farmet etiw m\u00e1seleleri jatad\u0131. H\u00e1zirgi waq\u0131tta xal\u0131qaral\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-8816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8818,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816\/revisions\/8818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}