{"id":8807,"date":"2025-05-25T14:20:22","date_gmt":"2025-05-25T09:20:22","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=8807"},"modified":"2025-05-30T14:22:22","modified_gmt":"2025-05-30T09:22:22","slug":"har-bir-bala-keleshegimizdin-tiykari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/8807","title":{"rendered":"H\u00c1R BIR BALA &#8211; KELESHEGIMIZDI\u0143 TIYKAR\u00cd"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bala &#8211; bul tek \u01f5ana j\u00e1miyetti\u0144 a\u01f5zas\u0131 emes, al erte\u0144gi k\u00fanni\u0144 tiykar\u0131n sal\u0131wsh\u0131, rawajlan\u0131w\u01f5a jeteklewshi insan. On\u0131\u0144 qanday ortal\u0131qta \u00f3skeni, qanday bilim al\u01f5an\u0131, qanday q\u00e1diriyatlar\u01f5a iye bol\u0131p kamal\u01f5a kelgeni &#8211; keleshek j\u00e1miyetini\u0144 kelbetin belgileydi. Sonl\u0131qtan h\u00e1r bir balan\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131n tol\u0131q h\u00e1m s\u00f3zsiz t\u00e1miyinlew &#8211; bul tek \u01f5ana m\u00e1mleketti\u0144 emes, al p\u00fatkil j\u00e1miyetti\u0144 juwapkershiligi bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1r bir bala tuw\u0131l\u01f5an\u0131nan baslap, jasaw, rawajlan\u0131w, bilim al\u0131w, pikir bildiriw h\u00e1m zorl\u0131qtan qor\u01f5an\u0131w s\u0131yaql\u0131 aj\u0131ralmas huq\u0131qlar\u01f5a iye. Bul huq\u0131qlard\u0131 t\u00e1miyinlew m\u00e1selesi xal\u0131qaral\u0131q huq\u0131q normalar\u0131 menen bir qatarda h\u00e1r bir m\u00e1mleketti\u0144 ishki siyasat\u0131nda da tiykar\u01f5\u0131 or\u0131n iyelewi kerek. \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 da \u01f5\u00e1rezsizlikke eriskennen so\u0144, bala huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw ba\u01f5dar\u0131nda bir qatar \u00e1hmiyetli reformalard\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131p kelmekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1992-jil 9-dekabrde \u00d3zbekstan BMShni\u0144 Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciyas\u0131n ratifikaciya etti. Bul konvenciya d\u00fanyada\u01f5\u0131 derlik barl\u0131q m\u00e1mleketler t\u00e1repinen t\u00e1n al\u0131n\u01f5an h\u00e1m e\u0144 ke\u0144nen qollan\u0131latu\u01f5\u0131n xal\u0131qaral\u0131q h\u00fajjetlerden biri bol\u0131p esaplanad\u0131. Onda balan\u0131\u0144 \u00f3miri, erkinligi, abadanl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m rawajlan\u0131w\u0131na baylan\u0131sl\u0131 54 statyadan ibarat bol\u0131p, bul huq\u0131qlard\u0131 qor\u01f5aw m\u00e1mleketti\u0144 tikkeley minnetlemesi bol\u0131p esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan h\u00e1r 4-5 j\u0131lda BMShne bala huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha milliy d\u00e1wirlik esabat\u0131n us\u0131nad\u0131. So\u0144\u01f5\u0131 &#8211; Besinshi d\u00e1wirlik esabat 2023-j\u0131l\u0131 BMSh Bala huq\u0131qlar\u0131 komiteti t\u00e1repinen k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131ld\u0131 h\u00e1m o\u01f5an juwap retinde 2024-2027-j\u0131llar ush\u0131n Milliy h\u00e1reketler rejesi qab\u0131l etildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>So\u0144\u01f5\u0131 j\u0131llar\u0131 bala huq\u0131qlar\u0131n bekkemlewge qarat\u0131l\u01f5an bir qatar n\u0131zamlar qab\u0131l etildi:<\/p>\n<p>-&laquo;Balalard\u0131 zorl\u0131qtan qor\u01f5aw haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 N\u0131zam (2024);<\/p>\n<p>&#8211; &laquo;Bala huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha Ombudsman haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 N\u0131zam;<\/p>\n<p>&#8211; &laquo;Bilimlendiriw haqq\u0131nda,&raquo; &laquo;Sha\u0144araq kodeksi,&raquo; &laquo;H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda&raquo;\u01f5\u0131 kodekslerge tiyisli \u00f3zgerisler kirgizildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bul n\u0131zamlar arqal\u0131 balalard\u0131\u0144 bilim al\u0131w\u01f5a, densawl\u0131\u01f5\u0131n saqlaw\u01f5a, sha\u0144araqta jasaw\u01f5a, zorl\u0131qtan h\u00e1m ekspluataciyadan qor\u01f5al\u0131w\u01f5a bol\u01f5an huq\u0131qlar\u0131 an\u0131q kepillendi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bala m\u00e1plerin t\u00e1miyinlewde sudlard\u0131\u0144 roli \u00e1hmiyetli. Solay eken, sha\u0144araql\u0131q kelispewshilikler, aliment, perzentlikke al\u0131w h\u00e1m j\u0131nayat isleri boy\u0131nsha sud qararlar\u0131nda bala\u01f5a qolayl\u0131 sharayatlar jarat\u0131w principi jol\u01f5a qoy\u0131lmaqta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131nda bala huq\u0131qlar\u0131n qor\u01f5aw taraw\u0131nda an\u0131q jetiskenlikler bar bolsa da, bul ba\u01f5darda ele k\u00f3plegen mashqalalar h\u00e1m isleniwi tiyis tiykar\u01f5\u0131 waz\u0131ypalar bar. Sud sistemas\u0131, bilimlendiriw h\u00e1m densawl\u0131qt\u0131 saqlawda balalard\u0131\u0144 talaplar\u0131na j\u00e1ne de s\u00e1ykes keletu\u01f5\u0131n qatnaslard\u0131 k\u00fasheytiw z\u00e1r\u00far. E\u0144 tiykar\u01f5\u0131s\u0131, bala huq\u0131qlar\u0131n t\u00e1miyinlew ba\u01f5dar\u0131nda tek \u01f5ana m\u00e1mleketlik uy\u0131mlar emes, al h\u00e1r bir puqaran\u0131\u0144 da juwapkershiligi bar. Sebebi h\u00e1r bir bala &#8211; keleshegimizdi\u0144 tiykar\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Alisher AMETOV,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; Bala &#8211; bul tek \u01f5ana j\u00e1miyetti\u0144 a\u01f5zas\u0131 emes, al erte\u0144gi k\u00fanni\u0144 tiykar\u0131n sal\u0131wsh\u0131, rawajlan\u0131w\u01f5a jeteklewshi insan. On\u0131\u0144 qanday ortal\u0131qta \u00f3skeni, qanday bilim al\u01f5an\u0131, qanday q\u00e1diriyatlar\u01f5a iye bol\u0131p kamal\u01f5a kelgeni &#8211; keleshek j\u00e1miyetini\u0144 kelbetin belgileydi. Sonl\u0131qtan h\u00e1r bir balan\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131n tol\u0131q h\u00e1m s\u00f3zsiz t\u00e1miyinlew &#8211; bul tek \u01f5ana m\u00e1mleketti\u0144 emes, al p\u00fatkil j\u00e1miyetti\u0144 juwapkershiligi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8808,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-8807","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8807"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8809,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8807\/revisions\/8809"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}