{"id":8685,"date":"2025-04-25T20:45:22","date_gmt":"2025-04-25T15:45:22","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=8685"},"modified":"2025-04-26T10:15:11","modified_gmt":"2025-04-26T05:15:11","slug":"balalardi-miynetke-majburlewge-qarsi-guresiw-ham-bul-ba%c7%b5darda%c7%b5i-nizamshiliq-tiykarlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/8685","title":{"rendered":"BALALARD\u00cd MIYNETKE M\u00c1JB\u00daRLEWGE QARS\u00cd G\u00daRESIW H\u00c1M BUL BA\u01f4DARDA\u01f4\u00cd N\u00cdZAMSH\u00cdL\u00cdQ TIYKARLAR\u00cd"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Balal\u0131q insan \u00f3mirini\u0144\u00a0 e\u0144 \u00e1jay\u0131p ham g\u00f3zzal waqt\u0131, \u00f3mirdi\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli basq\u0131sh\u0131 esaplanad\u0131. Tap us\u0131 dawirde bolajaq shaxs j\u00e1miyet penen tol\u0131q qatnasta bol\u0131w\u01f5a tayarl\u0131q k\u00f3redi h\u00e1m \u00f3zini\u0144 \u00f3neri, oylaw h\u00e1m aq\u0131l\u0131n\u0131\u0144 \u00f3siwi as\u0131w\u0131 ush\u0131n fundament jaratad\u0131.<\/p>\n<p>\u00dalkenlerdi\u0144 waz\u0131ypas\u0131 bolsa balalard\u0131 jaw\u0131zl\u0131q, k\u00fash isletiw h\u00e1m biyp\u00e1rwal\u0131qtan qor\u01f5aw, olard\u0131\u0144 q\u00e1wipsiz h\u00e1m bax\u0131tl\u0131 \u00f3miri ush\u0131n z\u00e1r\u00far sh\u00e1rt-sharayatlard\u0131 jarat\u0131w, j\u00fazlerin k\u00falki h\u00e1rday\u0131m jar\u0131t\u0131p tur\u0131w\u0131 ush\u0131n bar imk\u00e1niyatt\u0131 iske sal\u0131wdan ibarat. \u00d3ytkeni, balalard\u0131\u0144\u00a0 shox k\u00falkisi \u00f3mirimizdi j\u00e1nede bax\u0131tl\u0131, mazmunl\u0131 h\u00e1m quwan\u0131shl\u0131 etedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonl\u0131qtan h\u00e1zirde m\u00e1mleketlik siyasat\u0131m\u0131zd\u0131\u0144 maqseti \u2013 balalard\u0131 zorl\u0131qlardan h\u00e1m balalar miynetinen qor\u01f5aw, j\u00e1miyetshilik h\u00e1m \u00e1piway\u0131 adamlard\u0131\u0144 itibar\u0131n balalar mashqalalar\u0131na qarat\u0131w bol\u0131p esaplanad\u0131. Sebebi, j\u00e1miyet ush\u0131n barl\u0131q balalar bax\u0131tl\u0131 bol\u0131p \u00f3siwi, t\u00e1lim-t\u00e1rbiya al\u0131wlar\u0131, \u00f3zleri q\u00e1legen jum\u0131s penen shu\u01f5\u0131llan\u0131w\u0131, keleshekte \u00f3z jurt\u0131n\u0131\u0144 belsendi puqaralar\u0131 bol\u0131p jetisiwleri z\u00e1r\u00far. Balalar huq\u0131qlar\u0131 p\u00fatkil d\u00fanya j\u00fazlik j\u00e1miyetshiligi baqlaw\u0131 ast\u0131nda.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Us\u0131 or\u0131nda Birlesken Milletler Sh\u00f3lkemini\u0144 orn\u0131 o\u01f5ada \u00e1hmiyetli. Atap aytqanda, 1959-j\u0131lda BMSh t\u00e1repinen Bala huq\u0131qlar\u0131 deklaraciyas\u0131, 1989-j\u0131lda Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya qab\u0131l etildi. Bul Konvenciya j\u00e1h\u00e1n m\u00e1mleketleri t\u00e1repinen e\u0144 k\u00f3p ratifikaciya etilgen xal\u0131qaral\u0131q sh\u00e1rtnama\u01f5a ayland\u0131.<br \/>\n\u00d3zbekstan Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciya\u01f5a 1992-j\u0131l 9-dekabrde qos\u0131l\u01f5an h\u00e1m 2008-j\u0131lda us\u0131 Konvenciyan\u0131\u0144 eki fakultativ protokol\u0131n ratifikaciya q\u0131l\u01f5an. \u00d3tken j\u0131llar dawam\u0131nda m\u00e1mleketimiz BMShni\u0144 Bala huq\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 konvenciyas\u0131na muwap\u0131q qab\u0131l etilgen minnetlemelerge sad\u0131ql\u0131\u01f5\u0131n k\u00f3rsetip kelmekte. M\u00e1mleketimiz bul ba\u01f5darda\u00a0BMShni\u0144 Bala huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha komitetine d\u00e1wirlik esabatlard\u0131 us\u0131n\u0131p kelmekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ja\u0144a \u00d3zbekstanda bala huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m m\u00e1plerin t\u00e1miyinlewge qarat\u0131l\u01f5an reformalar jedellesti. Ja\u0144a redakciyada\u01f5\u0131 Konstituciyam\u0131zda bala m\u00e1plerin t\u00e1miyinlewdi\u0144 \u00fastinligi principi konstituciyal\u0131q tiykarda bekkemlendi. M\u00e1mleketimizde bala huq\u0131qlar\u0131n t\u00e1miyinlewge tiyisli 50 ge jaq\u0131n n\u0131zam h\u00e1m n\u0131zam ast\u0131 h\u00fajjetleri qab\u0131l etildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sol qatar\u0131nan balalar miyneti saplast\u0131r\u0131ld\u0131. 2017-j\u0131ldan baslap elimizde balalar miynetini\u0144 h\u00e1r qanday t\u00farlerin saplast\u0131r\u0131w e\u0144 basl\u0131 waz\u0131ypalardan biri bol\u0131p kelmekte. M\u00e1mleketimizde m\u00e1jb\u00fariy miynet h\u00e1m balalar miynetine qars\u0131 g\u00faresiwdi\u0144 ishki mexanizmleri jarat\u0131ld\u0131. Balalar miynetin saplast\u0131r\u0131wd\u0131\u0144 n\u0131zamsh\u0131l\u0131q tiykarlar\u0131 k\u00fasheyttirildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 H\u00e1kimshilik juwapkershilik haqq\u0131nda\u01f5\u0131 ham J\u0131nayat kodeksleri balalar miynetinen paydalan\u0131w\u01f5a jol qoy\u0131lmasl\u0131\u01f5\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 talaplard\u0131 buz\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131 yaki olard\u0131 miynetke m\u00e1jb\u00farlengenligi ush\u0131n h\u00e1kimshilik h\u00e1m j\u0131nay\u0131y juwapkershilikti n\u00e1zerde tut\u0131wsh\u0131 normalar menen tolt\u0131r\u0131ld\u0131. Bul t\u00e1sirshe\u0144 sharalar m\u00e1mleketimizde balalar miynetini\u0144 har qanday t\u00farlerin saplast\u0131r\u0131wda \u00f3z n\u00e1tiyjesin k\u00f3rsetti. Xal\u0131qaral\u0131q sh\u00f3lkemler \u00d3zbekstan balalar miynetin saplast\u0131r\u0131w\u01f5a qarat\u0131l\u01f5an n\u00e1tiyjeli h\u00e1reketleri bar\u0131s\u0131nda jetiskenlikke eriskenligi t\u00e1n al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq, 2023-j\u0131l 11-aprelde \u201cHayal-q\u0131zlar h\u00e1m balalar huq\u0131qlar\u0131, erkinlikleri h\u00e1mde n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin isenimli qor\u01f5aw sistemas\u0131 j\u00e1nede jetilistiriliwi m\u00fan\u00e1sebeti menen \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 ay\u0131r\u0131m n\u0131zam h\u00fajjetlerine \u00f3zgeris h\u00e1m qos\u0131mshalar kirgiziw haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 n\u0131zam\u0131 qab\u0131l etildi. Us\u0131 n\u0131zam\u01f5a tiykar erjetpegenlerge qarata zorl\u0131q islegen shaxslar\u01f5a jazadan m\u00faddetinen ilgeri sh\u00e1rtli azat etiw yaki jazan\u0131 je\u0144ilregi menen almast\u0131r\u0131w s\u0131pat\u0131nda\u01f5\u0131 insan\u0131yl\u0131q aktleri qollan\u0131lmasl\u0131\u01f5\u0131 belgilenligi h\u00e1m bunday j\u0131nayatlar ush\u0131n jaza sharalar\u0131 aw\u0131rlast\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Juwmaqlap aytqanda, bala huq\u0131q h\u00e1m m\u00e1plerin t\u00e1miynlew Ja\u0144a \u00d3zbekstan siyasat\u0131n\u0131\u0144 oray\u0131nda tur\u01f5an basl\u0131 waz\u0131ypalardan biri bol\u0131p tab\u0131lad\u0131. Sebebi balalar biz \u00falkenlerge isenedi, olar bizden qor\u01f5awd\u0131 h\u00e1m k\u00e1mil insan s\u0131pat\u0131nda \u00f3siw ush\u0131n sh\u00e1rt-sharayatlar jarat\u0131l\u0131w\u0131n k\u00fatedi, olar bizge m\u00fat\u00e1j ham bizi\u0144 qatnas\u0131w\u0131m\u0131zs\u0131z jasay almayd\u0131. Sonl\u0131qtan, olard\u0131\u0144 balal\u0131q arz\u0131w \u00e1rmanlar\u0131n jal\u01f5an\u01f5a ayland\u0131rmay, bax\u0131tl\u0131 ham s\u00fayikli perzent bol\u0131wlar\u0131na j\u00e1rdem beriwimiz laz\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Saodat QAY\u00cdPNAZAROVA,<\/strong><br \/>\n<strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Balal\u0131q insan \u00f3mirini\u0144\u00a0 e\u0144 \u00e1jay\u0131p ham g\u00f3zzal waqt\u0131, \u00f3mirdi\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli basq\u0131sh\u0131 esaplanad\u0131. Tap us\u0131 dawirde bolajaq shaxs j\u00e1miyet penen tol\u0131q qatnasta bol\u0131w\u01f5a tayarl\u0131q k\u00f3redi h\u00e1m \u00f3zini\u0144 \u00f3neri, oylaw h\u00e1m aq\u0131l\u0131n\u0131\u0144 \u00f3siwi as\u0131w\u0131 ush\u0131n fundament jaratad\u0131. \u00dalkenlerdi\u0144 waz\u0131ypas\u0131 bolsa balalard\u0131 jaw\u0131zl\u0131q, k\u00fash isletiw h\u00e1m biyp\u00e1rwal\u0131qtan qor\u01f5aw, olard\u0131\u0144 q\u00e1wipsiz h\u00e1m bax\u0131tl\u0131 \u00f3miri ush\u0131n z\u00e1r\u00far sh\u00e1rt-sharayatlard\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8689,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-8685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8685"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8690,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8685\/revisions\/8690"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}