{"id":5655,"date":"2023-07-07T17:08:41","date_gmt":"2023-07-07T12:08:41","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=5655"},"modified":"2023-07-07T17:08:41","modified_gmt":"2023-07-07T12:08:41","slug":"shartnama-tusinigi-ham-shartleri-oni-ozgertiw-ham-biykar-etiw-tartibi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/5655","title":{"rendered":"Sh\u00e1rtnama t\u00fasinigi h\u00e1m sh\u00e1rtleri, on\u0131 \u00f3zgertiw h\u00e1m biykar etiw t\u00e1rtibi"},"content":{"rendered":"<p>Eki yaki bir neshe shaxst\u0131\u0144 puqaral\u0131q huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m minnetlemelerin belgilew, \u00f3zgertiw yaki biykar etiwge qarat\u0131l\u01f5an \u00f3z-ara kelisimler sh\u00e1rtnama dep atalad\u0131. Puqaral\u0131q huq\u0131q\u0131y sh\u00e1rtnama, tiykar\u0131nan, m\u00falkiy qatnas\u0131qlard\u0131 r\u00e1smiylestiriw ush\u0131n d\u00faziledi. Ayr\u0131m ja\u01f5daylarda sh\u00e1rtnama m\u00falkiy huq\u0131q h\u00e1m minnetlemelerdi de r\u00e1smiylestiredi. Bul-\u00e1debiyat, p\u00e1n h\u00e1m k\u00f3rkem \u00f3ner sh\u0131\u01f5armalard\u0131 jarat\u0131w taraw\u0131nda\u01f5\u0131 d\u00f3retiwshilik iskerligi menen baylan\u0131sl\u0131 sh\u00e1rtnamalar bol\u0131p, m\u0131sal\u0131, baspa sh\u00e1rtnamas\u0131, saxna sh\u00e1rtnamas\u0131, kino-scenariy h\u00e1m basqa sh\u00e1rtnamalar ush\u0131n arnal\u01f5an. Bunday sh\u00e1rtnamalar t\u00e1replerdi\u0144 m\u00falkiy huq\u0131q h\u00e1m minnetlemelerin, atap aytqanda avtorl\u0131q haq\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 sh\u00e1rtler h\u00e1m or\u0131nlaw m\u00faddetlerin buz\u01f5anl\u0131q ush\u0131n juwapkerlik belgilemey, b\u00e1lki mulkiy emes huq\u0131qlard\u0131 yaki anonim t\u00e1rizde sh\u0131\u01f5ar\u0131wsh\u0131 yaki sh\u0131\u01f5arma tekstine \u00f3zgertiw kirgiziwge ruxsat beriw-bermeslik s\u0131yaql\u0131 mulkiy emes huq\u0131qlard\u0131 belgileydi.<\/p>\n<p>Sh\u00e1rtnamalar \u00f3z \u00f3zgesheligine k\u00f3re t\u00f3mendegi t\u00farlerge b\u00f3linedi. Sh\u00e1rtnama onda qatnas\u0131p at\u0131r\u01f5an t\u00e1repler ortas\u0131nda\u01f5\u0131 huq\u0131q h\u00e1m minnetlemerdi\u0144 \u00f3z-ara b\u00f3liniwine qarap bir h\u00e1m eki t\u00e1repleme sh\u00e1rtnama\u01f5a b\u00f3linedi. Bir t\u00e1repleme sh\u00e1rtnamada qatnas\u0131p at\u0131r\u01f5an t\u00e1replerdi\u0144 birinde hesh qanday minnetleme bolmay, tek huq\u0131q\u0131 bolsa, ekinshi t\u00e1repte tek minnetleme bolad\u0131. M\u00e1selen, qar\u0131z sh\u00e1rtnamas\u0131nda qar\u0131zdar al\u01f5an pul summas\u0131n \u00f3z waqt\u0131nda qar\u0131z beriwshige qaytar\u0131w\u01f5a m\u00e1jb\u00far bolsa, qar\u0131z beriwshi qar\u0131z\u01f5a bergen pul summas\u0131n talap etiw huq\u0131q\u0131na iye. Eki t\u00e1repleme sh\u00e1rtnamada bolsa h\u00e1r eki t\u00e1rep h\u00e1m huk\u0131qqa, h\u00e1m minnetlemege iye bolad\u0131. Bunday sh\u00e1rtnama\u01f5a ald\u0131-satt\u0131 sh\u00e1tnamas\u0131n m\u0131sal etip keltiriw m\u00famkin. Bul sh\u00e1rtnama\u01f5a k\u00f3re, sat\u0131wsh\u0131 sat\u0131l\u01f5an zatt\u0131\u0144 bahas\u0131n talap etiw huq\u0131q\u0131na iye bol\u0131p, sat\u0131l\u01f5an zatt\u0131 al\u0131wsh\u0131\u01f5a taps\u0131r\u0131w\u01f5a m\u00e1jb\u00far, al\u0131wsh\u0131 bolsa al\u0131p at\u0131r\u01f5an zatt\u0131\u0144 bahas\u0131n t\u00f3lewi z\u00e1r\u00far bol\u0131p, sat\u0131p al\u0131n\u01f5an zatt\u0131 talap etip al\u0131w\u01f5a haq\u0131l\u0131.<\/p>\n<p>Sh\u00e1rtnaman\u0131\u0144 sh\u00e1rtleri t\u00e1replerdi\u0144 qalyowi menen belgilenedi. Sh\u00e1rtnaman\u0131\u0144 d\u00faziliwi Puqaral\u0131q kodeksini\u0144 364-statyas\u0131nda k\u00f3rsetilgendey, eger t\u00e1repler ortas\u0131nda sh\u00e1rtnaman\u0131\u0144 barl\u0131q \u00e1hmiyetli sh\u00e1rtleri j\u00fazesinen us\u0131nday ja\u01f5daylarda talap etiletu\u01f5\u0131n formada kelisimge erisilgen bolsa, sh\u00e1rtnama d\u00fazilgen esaplanad\u0131.<br \/>\nSh\u00e1rtnaman\u0131\u0144 ul\u0131wma t\u00e1rtibinde d\u00faziliwi eki d\u00e1wir menen belgilenedi: birinshi d\u00e1wir-sh\u00e1rtnama d\u00faziwge us\u0131n\u0131s etiw d\u00e1wiri, ol oferta, sh\u00e1rtnama d\u00faziwge us\u0131n\u0131s etiwshi bolsa, oferent, dep atalad\u0131. Ekinshi d\u00e1wir-sh\u00e1rtnama d\u00faziw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 us\u0131n\u0131st\u0131 qab\u0131l etiw, bul akcept h\u00e1m us\u0131n\u0131st\u0131 qab\u0131l etiwshi bolsa, akceptant dep ayt\u0131lad\u0131. Sh\u00e1rtnaman\u0131 d\u00faziw ush\u0131n t\u00e1repler kelisimini\u0144 \u00f3zi jeterli emes. Bul kelisim tiyisli formada r\u00e1smiylestirilgen bol\u0131w\u0131 sh\u00e1rt. Sh\u00e1rtnamalard\u0131\u0144 formas\u0131 Pukaral\u0131q kodeksini\u0144 366-statyas\u0131nda belgilengen qa\u01f5\u0131ydalar\u01f5a muwap\u0131q bol\u0131w\u0131 sh\u00e1rt, o\u01f5an k\u00f3re, eger n\u0131zamda belgili t\u00fardegi sh\u00e1rtnamalar ush\u0131n m\u00e1lim bir forma belgilep qoy\u0131l\u01f5an bolmasa, sh\u00e1rtnama pitimler d\u00faziw ush\u0131n n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an h\u00e1r qanday formada d\u00faziliwi m\u00famkin. Notarial tast\u0131y\u0131qlan\u0131w\u0131 yaki m\u00e1mleketlik dizimnen \u00f3tkiziliwi sh\u00e1rt bol\u01f5an sh\u00e1rtnama notarial tast\u0131y\u0131qlan\u01f5an yaki dizimnen \u00f3tkizilgen waq\u0131ttan baslap, notarial tast\u0131y\u0131qlan\u0131w\u0131 h\u00e1m dizimnen \u00f3tkiziliwi z\u00e1r\u00far bol\u01f5anda bolsa-sh\u00e1rtnama dizimnen \u00f3tkizilgen waq\u0131ttan baslap d\u00fazilgen esaplanad\u0131. Eger Puqaral\u0131q kodeksi yaki basqa n\u0131zamlar\u01f5a muwap\u0131q sh\u00e1rtnama d\u00faziwi m\u00e1jb\u00fariy bol\u01f5an t\u00e1rep on\u0131 d\u00faziwden bas tartsa, ekinshi t\u00e1rep on\u0131 sh\u00e1rtnama d\u00faziwge m\u00e1jb\u00far etiw talab\u0131 menen sudqa m\u00far\u00e1jat etiwge haql\u0131. Sh\u00e1rtnama d\u00faziwden tiykars\u0131z bas tartqan t\u00e1rep us\u0131 sebepli jetkizilgen z\u0131yand\u0131 basqa t\u00e1repke t\u00f3lewi kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ul\u0131wma qa\u01f5\u0131yda\u01f5a k\u00f3re sh\u00e1rtnama t\u00e1replerdi\u0144 kelisimine muwap\u0131q \u00f3zgertiliwi h\u00e1m biykar etiliwi m\u00famkin. T\u00e1replerdi\u0144 birini\u0144 talab\u0131 menen sh\u00e1rtnama sud t\u00e1repinen tek ekinshi t\u00e1rep sh\u00e1rtnaman\u0131 aytarl\u0131qtay r\u00e1wishte buzsa; Puqaral\u0131q kodeksi, basqa n\u0131zam h\u00e1m sh\u00e1rtnamada n\u00e1zerde tut\u0131l\u01f5an basqa ja\u01f5daylarda. T\u00e1replerdi\u0144 birini\u0144 sh\u00e1rtnaman\u0131 buz\u0131w\u0131 ekishi t\u00e1repke ol sh\u00e1rtnama d\u00faziwde umit etiwge haql\u0131 bol\u01f5an n\u00e1rselerden k\u00f3p d\u00e1rejede ayr\u0131latu\u01f5\u0131n etip z\u0131yan jetkiziwi sh\u00e1rtnaman\u0131 aytarl\u0131qtay buz\u0131w esaplanad\u0131. Bir t\u00e1rep sh\u00e1rtnaman\u0131 or\u0131nlawdan tol\u0131q yaki q\u0131sman bas tart\u0131p, n\u0131zam yaki t\u00e1replerdi\u0144 kelisiminde bu\u01f5an jol qoysa, sh\u00e1rtnama tiyisliliginshe biykar etilgen h\u00e1m \u00f3zgertilgen esaplanad\u0131.<\/p>\n<p>Bir t\u00e1rep sh\u00e1rtnaman\u0131 \u00f3zgertiw yaki biykar etiw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 us\u0131n\u0131sqa ekinshi t\u00e1repten bas tart\u0131w haqq\u0131nda juwap al\u01f5annan keyin \u01f5ana yaki us\u0131n\u0131sta k\u00f3rsetilgen yamasa n\u0131zamda yaki sh\u00e1rtnamada belgilengen m\u00faddette, bunday m\u00faddet bolma\u01f5anda bolsa ot\u0131z k\u00fanlik m\u00faddette juwap alma\u01f5annan keyin, sh\u00e1rtnaman\u0131 \u00f3zgertiw yaki biykar etiw haqq\u0131nda talapt\u0131 sudqa us\u0131n\u0131w\u0131 m\u00famkin. Eger n\u0131zamda yaki t\u00e1replerdi\u0144 kelisiminde basqasha t\u00e1rtip belgilep qoy\u0131l\u01f5an bolmasa, t\u00e1repler sh\u00e1rtnama \u00f3zgertilgenge shekem yaki biykar etilgenge shekem minnetleme boy\u0131nsha \u00f3zleri or\u0131nla\u01f5an n\u00e1rselerdi qaytar\u0131p beriwdi talap q\u0131l\u0131w\u01f5a haq\u0131l\u0131 emes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Saodat Qay\u0131pnazarova,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131\u00a0sud\u0131 sudyas\u0131\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eki yaki bir neshe shaxst\u0131\u0144 puqaral\u0131q huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m minnetlemelerin belgilew, \u00f3zgertiw yaki biykar etiwge qarat\u0131l\u01f5an \u00f3z-ara kelisimler sh\u00e1rtnama dep atalad\u0131. Puqaral\u0131q huq\u0131q\u0131y sh\u00e1rtnama, tiykar\u0131nan, m\u00falkiy qatnas\u0131qlard\u0131 r\u00e1smiylestiriw ush\u0131n d\u00faziledi. Ayr\u0131m ja\u01f5daylarda sh\u00e1rtnama m\u00falkiy huq\u0131q h\u00e1m minnetlemelerdi de r\u00e1smiylestiredi. Bul-\u00e1debiyat, p\u00e1n h\u00e1m k\u00f3rkem \u00f3ner sh\u0131\u01f5armalard\u0131 jarat\u0131w taraw\u0131nda\u01f5\u0131 d\u00f3retiwshilik iskerligi menen baylan\u0131sl\u0131 sh\u00e1rtnamalar bol\u0131p, m\u0131sal\u0131, baspa sh\u00e1rtnamas\u0131, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-5655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5655"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5657,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5655\/revisions\/5657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}