{"id":3461,"date":"2022-01-06T17:29:44","date_gmt":"2022-01-06T12:29:44","guid":{"rendered":"https:\/\/qoraqalpogiston.sud.uz\/?p=3461"},"modified":"2022-01-07T17:31:23","modified_gmt":"2022-01-07T12:31:23","slug":"buyriq-tartibinde-is-jurgiziwdin-processualliq-ozgeshelikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/3461","title":{"rendered":"Buyr\u0131q t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziwdi\u0144 processuall\u0131q \u00f3zgeshelikleri"},"content":{"rendered":"<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131nda barl\u0131q tarawlarda basq\u0131shpa-basq\u0131sh reformalar \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta.<br \/>\nReformalar bar\u0131s\u0131nda \u00e1hmiyetli basq\u0131sh bol\u01f5an puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerini\u0144 qor\u01f5al\u0131w\u0131na qarat\u0131l\u01f5an sud-huq\u0131q sistemas\u0131nda\u01f5\u0131 \u00f3zgerisler h\u00e1m ja\u0144al\u0131qlar m\u00e1mleket rawajlan\u0131w\u0131nda ayr\u0131qsha or\u0131n iyeleydi.<\/p>\n<p>Bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 reformalar birinshi or\u0131nda puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerini\u0144 sud arqal\u0131 qor\u01f5al\u0131w\u0131 h\u00e1m \u00e1dil sudlawdan paydalan\u0131w imkaniyatlar\u0131n ke\u0144eytiw, sud islerin j\u00fargiziwdi\u0144 processuall\u0131q t\u00e1rtibin rawajland\u0131r\u0131w h\u00e1mde \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 n\u0131zamlar\u0131n xal\u0131qaral\u0131q huq\u0131q normalar\u0131 h\u00e1m principlerine muwap\u0131qlast\u0131r\u0131w n\u00e1zerde tut\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>\u00d3z gezeginde sudlarda is k\u00f3riw k\u00f3lemini\u0144 ke\u0144eyttiriliwi insan huq\u0131qlar\u0131, erkinlikleri h\u00e1m n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5awd\u0131\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli kepili s\u0131pat\u0131nda sud h\u00e1kimiyat\u0131n\u0131\u0144 ab\u0131roy\u0131n bekkemlew, sudlard\u0131\u0144 s\u00f3zsiz \u01f5\u00e1rezsizligin t\u00e1miyinlew h\u00e1mde olard\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131y demokratiyal\u0131q m\u00e1mleket h\u00e1m k\u00fashli puqaral\u0131q j\u00e1miyet qur\u0131wda\u01f5\u0131 rolin k\u00f3teriwge fundament jaratad\u0131.<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q-processuall\u0131q kodeksinde barl\u0131q tay\u0131pada\u01f5\u0131 puqaral\u0131q islerdi\u0144 mazmun\u0131nan k\u00f3riwdi\u0144 birden-bir t\u00e1rtibi belgilengen bol\u0131p, o\u01f5an k\u00f3re puqaral\u0131q isleri sud m\u00e1jlisinde, iste qatnas\u0131wsh\u0131 shaxslard\u0131\u0144 qatnas\u0131w\u0131nda, olar t\u00e1repinen sudqa us\u0131n\u0131l\u01f5an d\u00e1liyller h\u00e1m \u00e1dil sudlawd\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131wda k\u00f3meklesiwshi shaxslar bol\u01f5an guwalard\u0131\u0144 k\u00f3rsetpeleri, ekspertlerdi\u0144 juwmaqlar\u0131 tiykar\u0131nda mazmun\u0131 ja\u01f5\u0131nan k\u00f3rilip sh\u0131\u01f5\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>Biraq sud \u00e1meliyat\u0131nda puqaral\u0131q islerin k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131wd\u0131 j\u00e1nede \u00e1piway\u0131last\u0131r\u0131w h\u00e1m rawajland\u0131r\u0131w, us\u0131 or\u0131nda puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m m\u00e1plerin qor\u01f5awd\u0131\u0144 \u00e1piway\u0131last\u0131r\u0131l\u01f5an h\u00e1m qolaylast\u0131r\u0131l\u01f5an t\u00fari s\u0131pat\u0131nda ay\u0131r\u0131m tay\u0131pada\u01f5\u0131 puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha islerdi sud buyr\u0131\u01f5\u0131n sh\u0131\u01f5ar\u0131w jol\u0131 menen sheshiw \u00falken \u00e1hmiyetke iye ekenligi talap etiledi.<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Puqaral\u0131q-processuall\u0131q kodeksini\u0144 kishi b\u00f3limi \u201cBuyr\u0131q t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziw\u201d dep atalad\u0131 h\u00e1m 170-181-statyalardan ibarat \u201cSud buyr\u0131\u01f5\u0131\u201d dep atalatu\u01f5\u0131n 18-baptan ibarat.<\/p>\n<p>Bul bapta sud buyr\u0131\u01f5\u0131na tiyisli ul\u0131wma qa\u01f5\u0131ydalar, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw boy\u0131nsha talaplar, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 arzan\u0131\u0144 t\u00fari h\u00e1m mazmun\u0131, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 arza\u01f5a qos\u0131latug\u0131n h\u00fajjetler, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 arzan\u0131 qab\u0131l etiwden bas tart\u0131w tiykarlar\u0131, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 arzan\u0131 qaytar\u0131w, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n beriw t\u00e1rtibi h\u00e1m m\u00faddeti, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 mazmun\u0131, qar\u0131zdar\u01f5a sud buyr\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3shirme-nusxas\u0131n jiberiw, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 n\u0131zaml\u0131 k\u00fashke kiriwi, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n biykar etiw t\u00e1rtipleri belgilengen.<\/p>\n<p>Solay etip, puqaral\u0131q islerin j\u00fargiziw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 n\u0131zam h\u00fajjetleri buyr\u0131q t\u00e1rtibindegi islerdi, dawa t\u00e1rtibindegi islerdi, ayr\u0131qsha t\u00e1rtipte j\u00fargiziletu\u01f5\u0131n islerdi k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w h\u00e1mde sheshiw t\u00e1rtibin belgileydi.<br \/>\nDemek, n\u0131zam talab\u0131na muwap\u0131q, sud buyr\u0131\u01f5\u0131 \u2013bul sudyan\u0131\u0144 sudta isti k\u00f3rmesten sh\u0131\u01f5ar\u01f5an h\u00fajjet bol\u0131p tab\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>Joqar\u0131da atap \u00f3tilgenindey, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n sh\u0131\u01f5ar\u0131w boy\u0131nsha t\u00f3mendegi talaplar qoy\u0131lad\u0131:<br \/>\n-talap notarial tast\u0131y\u0131qlan\u01f5an pitimge tiykarlan\u01f5an bolsa;<br \/>\n-talap jazba pitimge tiykarlangan h\u00e1m qar\u0131zdar t\u00e1repinen t\u00e1n al\u0131n\u01f5an bolsa;<br \/>\n-kommunal x\u0131zmetler yaki baylan\u0131s x\u0131zmetleri t\u00f3lemi boy\u0131nsha qar\u0131zdarl\u0131qt\u0131 tast\u0131y\u0131qlawsh\u0131 h\u00fajjetlerge tiykarlan\u01f5an \u00f3ndiriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa;<br \/>\n-er jetpegen balalar ush\u0131n alimentler \u00f3ndiriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131, \u00e1kelikti belgilew menen yaki \u00fashinshi shaxslard\u0131 qatnast\u0131r\u0131w z\u00e1r\u00fariyat\u0131 menen baylan\u0131sl\u0131 bolma\u01f5an talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa;<br \/>\n-esaplan\u01f5an, biraq x\u0131zmetkerge t\u00f3lenbegen is haq\u0131n\u0131 h\u00e1m o\u01f5an te\u0144lestirilgen t\u00f3lemlerdi \u00f3ndiriw haqq\u0131nda ar\u0131z q\u0131l\u0131n\u01f5an bolsa;<br \/>\n-puqaralardan sal\u0131qlar h\u00e1m basqa m\u00e1jb\u00fariy t\u00f3lemler boy\u0131nsha qar\u0131zdarl\u0131qt\u0131 \u00f3ndiriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa;<br \/>\n-ijara sh\u00e1rtnamas\u0131nda belgilengen ijara t\u00f3lemleri m\u00faddetinde t\u00f3lenbegenligi sebepli us\u0131 t\u00f3lemlerdi \u00f3ndiriw haqq\u0131nda talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa;<br \/>\n-k\u00f3p kvartiral\u0131 \u00faydi\u0144 jaylar\u0131 m\u00falkdarlar\u0131nan m\u00e1jb\u00fariy badallar h\u00e1m t\u00f3lemlerdi \u00f3ndiriw haqq\u0131nda talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa;<br \/>\n-jazba pitim bar bol\u01f5an ja\u01f5dayda, \u00f3ndiriwdi qar\u0131zdard\u0131\u0144 minnetlemeleri or\u0131nlan\u0131w\u0131n\u0131\u0144 t\u00e1miynat\u0131 bol\u01f5an k\u00f3sher mal-m\u00falkke qarat\u0131w haqq\u0131nda talap sha\u01f5\u0131m etilgen bolsa sud buyr\u0131\u01f5\u0131 beriledi.<\/p>\n<p>Sud buyr\u0131\u01f5\u0131 t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziwdi t\u00e1rtipke sal\u0131wsh\u0131 n\u0131zam normalar\u0131n\u0131\u0144 qolln\u0131l\u0131w\u0131nda birden-bir \u00e1meliyatt\u0131 engiziw maqsetinde \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Joqar\u01f5\u0131 sud\u0131 Plenum\u0131n\u0131\u0144 \u201cBuyr\u0131q t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziwdi t\u00e1rtipke sal\u0131wsh\u0131 n\u0131zam normalar\u0131n qollawd\u0131\u0144 ayr\u0131m m\u00e1seleleri haqq\u0131nda\u201d\u01f5\u0131 2006-j\u0131l 3-fevralda\u01f5\u0131 4-sanl\u0131 qarar\u0131 qab\u0131l etildi h\u00e1m bul Plenum qarar\u0131nda sud buyr\u0131\u01f5\u0131 t\u00e1rtibinde is j\u00fargiziw haqq\u0131nda ke\u0144 t\u00fasinikler berilgen.<br \/>\nSud buyr\u0131\u01f5\u0131n sh\u0131\u01f5ar\u0131w haqq\u0131nda sudqa jazba t\u00farde arza menen m\u00far\u00e1jat etiw talap etiledi. O\u01f5an qoy\u0131l\u01f5an talaplar dawa arza\u01f5a qoy\u0131l\u01f5an talaplar\u01f5a uqsas bolad\u0131.<br \/>\nSon\u0131\u0144 menen birge, buyr\u0131q sh\u0131\u01f5ar\u0131w, shaxst\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin \u00e1piway\u0131last\u0131r\u0131l\u01f5an t\u00e1rtipte qor\u01f5awd\u0131 k\u00f3zde tutad\u0131.<\/p>\n<p>Demek, sud buyr\u0131\u01f5\u0131n sh\u0131\u01f5ar\u0131w haqq\u0131nda\u01f5\u0131 arzada talaplar bayan etilip, on\u0131 tiykarlawsh\u0131 ja\u01f5daylar h\u00e1m tast\u0131y\u0131qlawsh\u0131 h\u00fajjetler qos\u0131l\u01f5an bol\u0131w\u0131 laz\u0131m.<br \/>\nSud \u00e1meliyat\u0131nda puqaralar t\u00e1repinen sud buyr\u0131\u01f5\u0131 sh\u0131\u01f5ar\u0131l\u01f5anda \u00f3zleri sudqa shaq\u0131rt\u0131lma\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131nan naraz\u0131 bol\u0131p arzalar kelip t\u00fasedi.<\/p>\n<p>Bunday arzalar\u01f5a joqar\u0131da atap \u00f3tilgenindey, sud buyr\u0131\u01f5\u0131 isti mazmun\u0131 ja\u01f5\u0131nan k\u00f3rmesten, bar bol\u01f5an jazba h\u00fajjetler tiykar\u0131nda, sha\u01f5\u0131m etilgen talapt\u0131\u0144 mazmun\u0131 boy\u0131nsha arza sudqa kelip t\u00fasken k\u00fannen baslap \u00fash k\u00fan ishinde sudya t\u00e1repinen \u00f3ndiriwshi h\u00e1m qar\u0131zdar dep atal\u0131wsh\u0131 t\u00e1replerdi\u0144 qatnas\u0131w\u0131s\u0131z sh\u0131\u01f5ar\u0131latu\u01f5\u0131nl\u0131\u01f5\u0131, 181-statyas\u0131na muwap\u0131q, qar\u0131zdar sha\u01f5\u0131m etilgen talapqa qars\u0131 qars\u0131l\u0131qlar\u0131n sud buyr\u0131\u01f5\u0131n bergen sudqa sud buyr\u0131\u01f5\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3shirme-nusxas\u0131n al\u01f5an k\u00fannen baslap 10 k\u00fanlik m\u00faddette jiberiwge haq\u0131l\u0131 ekenligi t\u00fasindiriledi.<br \/>\nSonday-aq, qar\u0131zdardan sha\u01f5\u0131m etilgen talapqa qars\u0131 naraz\u0131l\u0131q bolgan ja\u01f5dayda sudya sud buyr\u0131\u01f5\u0131n biykar etip, bul haqq\u0131nda uy\u01f5ar\u0131w sh\u0131\u01f5arad\u0131, bul uy\u01f5ar\u0131wda sudya \u00f3ndiriwshi bildirgen talap boy\u0131nsha dawa isin j\u00fargiziw t\u00e1rtibinde, ya\u01f5n\u0131y sudqa dawa arza keltiriwi m\u00famkinligin t\u00fasindiredi h\u00e1mde uy\u01f5ar\u0131w k\u00f3shirmesi uy\u01f5ar\u0131w sh\u0131\u01f5ar\u0131l\u01f5annan keyin \u00fash k\u00fannen keshiktirmey \u00f3ndiriwshige h\u00e1m qar\u0131zdar\u01f5a qol qoyd\u0131r\u0131p taps\u0131r\u0131lad\u0131 yaki olar\u01f5a pochta arqal\u0131 yamasa elektron h\u00fajjet t\u00e1rizinde jiberiledi.<\/p>\n<p>Juwmaqlap aytqanda, bul institut tek \u01f5ana sudyan\u0131\u0144 is k\u00f3lemini\u0144 kemeyiwine\u01f5ana emes, al j\u00e1ne puqaralard\u0131\u0144 buz\u0131l\u01f5an huq\u0131qlar\u0131n tez h\u00e1m \u00e1piway\u0131 t\u00farde qor\u01f5al\u0131w\u0131na erisiwge de x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p><strong>Zulfiya Babadjanova,<\/strong><br \/>\n<strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131 sudyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131nda barl\u0131q tarawlarda basq\u0131shpa-basq\u0131sh reformalar \u00e1melge as\u0131r\u0131lmaqta. Reformalar bar\u0131s\u0131nda \u00e1hmiyetli basq\u0131sh bol\u01f5an puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerini\u0144 qor\u01f5al\u0131w\u0131na qarat\u0131l\u01f5an sud-huq\u0131q sistemas\u0131nda\u01f5\u0131 \u00f3zgerisler h\u00e1m ja\u0144al\u0131qlar m\u00e1mleket rawajlan\u0131w\u0131nda ayr\u0131qsha or\u0131n iyeleydi. Bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131 reformalar birinshi or\u0131nda puqaralard\u0131\u0144 huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerini\u0144 sud arqal\u0131 qor\u01f5al\u0131w\u0131 h\u00e1m \u00e1dil sudlawdan paydalan\u0131w imkaniyatlar\u0131n ke\u0144eytiw, sud islerin j\u00fargiziwdi\u0144 processuall\u0131q t\u00e1rtibin rawajland\u0131r\u0131w h\u00e1mde \u00d3zbekstan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3463,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-3461","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3461"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3462,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3461\/revisions\/3462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}