{"id":2986,"date":"2021-10-16T10:11:10","date_gmt":"2021-10-16T05:11:10","guid":{"rendered":"https:\/\/qoraqalpogiston.sud.uz\/?p=2986"},"modified":"2021-10-25T20:13:13","modified_gmt":"2021-10-25T15:13:13","slug":"ozbekstan-respublikasinin-konstituciyaliq-sudi-haqqinda%c7%b5i-konstituciyaliq-nizami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/2986","title":{"rendered":"\u00ab\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Konstituciyal\u0131q sud\u0131 haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 Konstituciyal\u0131q n\u0131zam\u0131"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e1mleketimizde \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an reformalard\u0131\u0144 negizinde &#8211; insan huq\u0131qlar\u0131 qor\u01f5al\u0131w\u0131n\u0131\u0144 \u00fastinligi jatad\u0131.<\/p>\n<p>B\u00e1rshemizge belgili 2021 j\u0131l 27 aprelde qab\u0131l etilgen \u00ab\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Konstituciyal\u0131q sud\u0131 haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 Konstituciyal\u0131q n\u0131zam\u0131n\u0131\u0144 qab\u0131l etiliwi \u2013 M\u00e1mleketimizde al\u0131p bar\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an ke\u0144 k\u00f3lemli demokratiyal\u0131q reformalard\u0131\u0144 \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131w\u0131 n\u00e1tiyjesinde n\u0131zamsh\u0131l\u0131qt\u0131 liberallast\u0131r\u0131w h\u00e1m de Konstituciyada bekkemlengen insan huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerin \u00e1melge as\u0131r\u0131wd\u0131\u0144 izshil dawam\u0131 bol\u0131p esaplanad\u0131.<br \/>\nAtap aytqanda qab\u0131l etilgen ja\u0144a N\u0131zamn\u0131\u0144 28-statyas\u0131nda Konstituciyal\u0131q sudta islerdi k\u00f3riw tiykarlar\u0131 belgilenip, o\u01f5an k\u00f3re Konstituciyal\u0131q sudqa m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131na iye bol\u01f5an m\u00e1mleketlik uy\u0131mlar\u0131n\u0131\u0144 h\u00e1m lawaz\u0131ml\u0131 shaxslard\u0131\u0144 m\u00far\u00e1jat\u0131, sonday-aq puqaralard\u0131\u0144 h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslard\u0131\u0144 sha\u01f5\u0131mlar\u0131 Konstituciyal\u0131q sudta islerdi k\u00f3riw ush\u0131n tiykar bol\u0131w\u0131 beligilengen.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q sud m\u00e1jilisinde k\u00f3riletu\u01f5\u0131n isler boy\u0131nsha berilgen m\u00far\u00e1jatlar \u00e1lbette us\u0131 N\u0131zamn\u0131\u0144 4-statyas\u0131nda belgilengen Konstituciyal\u0131q sud w\u00e1killigi she\u0144berine kiritilgen m\u00e1seleler haqq\u0131nda bol\u0131w\u0131 sh\u00e1rt.<br \/>\nUs\u0131 ja\u0144a N\u0131zamda Konstituciyal\u0131q sudqa m\u00e1seleler kiritiw huq\u0131q\u0131na iye bol\u01f5an subektler she\u0144beri ke\u0144eytirilip, subektler qatar\u0131na kiritilgen \u2013 \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Oliy Majlisini\u0144 Insan huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha w\u00e1kili (ombudsman) or\u0131nbasar\u0131 \u2013 Bala huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha w\u00e1kil, Insan huq\u0131qlar\u0131 boy\u0131nsha \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Milliy oray\u0131, \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidenti jan\u0131nda\u01f5\u0131 Isbilermenlik subektlerini\u0144 huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5aw boy\u0131nsha w\u00e1kil h\u00e1m N\u0131zamn\u0131\u0144 27-statyas\u0131n\u0131\u0144 2-b\u00f3liminde belgilengen puqaralar h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslar\u01f5a tek \u01f5ana belgili bir iste qollan\u01f5an n\u0131zam menen olard\u0131\u0144 konstituciyal\u0131q huq\u0131qlar\u0131 buz\u0131l\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131 boy\u0131nsha sha\u01f5\u0131m menen Konstituciyal\u0131q sudqa m\u00far\u00e1jat etiw huq\u0131q\u0131 berildi.<br \/>\nBerilip at\u0131r\u01f5an m\u00far\u00e1jat jazba yaki elektron formada jiberiliwi laz\u0131m. Elektron formada jiberilgen m\u00far\u00e1jat elektron h\u00fajjet aylan\u0131s\u0131 haqq\u0131nda\u01f5\u0131 n\u0131zamsh\u0131l\u0131q talaplar\u0131na muwap\u0131q bol\u0131w\u0131 kerek. Kollegiyal\u0131q uy\u0131mn\u0131\u0144 Konstituciyal\u0131q sudqa berilgen m\u00far\u00e1jat\u0131na us\u0131 uy\u0131mn\u0131\u0144 tiyisli qarar\u0131 qos\u0131msha etiledi.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q sudqa jiberilgen m\u00far\u00e1jatta Konstituciya\u01f5a muwap\u0131ql\u0131\u01f5\u0131 tekseriliwi laz\u0131m bol\u01f5an normativ-huq\u0131q\u0131y h\u00fajjettti\u0144 atamas\u0131, raqam\u0131, qab\u0131l etilgen s\u00e1nesi, j\u00e1riyalan\u01f5an deregi, Konstituciya h\u00e1m n\u0131zamn\u0131\u0144 t\u00fasindirme beriliwi laz\u0131m bol\u01f5an qa\u01f5\u0131ydalar\u0131, m\u00far\u00e1jatt\u0131 sudta k\u00f3riwdi\u0144 huq\u0131q\u0131y tiykarlar\u0131, qoy\u0131l\u01f5an m\u00e1sele boy\u0131nsha m\u00far\u00e1jat etiwshini\u0144 k\u00f3z qaras\u0131 h\u00e1m m\u00far\u00e1jatt\u0131 Konstituciyan\u0131\u0144 tiyisli normalar\u0131na silteme etilgen halda\u01f5\u0131 huq\u0131q\u0131y tiykarland\u0131r\u0131w\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n<p>Bunnan t\u0131sqar\u0131, m\u00far\u00e1jat etiwshini\u0144 familiyas\u0131, at\u0131, \u00e1kesini\u0144 at\u0131, jaylasqan jeri, pochta m\u00e1nzili yaki jasaw orn\u0131, eger iste w\u00e1kil qatnas\u0131p at\u0131r\u01f5an bolsa on\u0131\u0144 w\u00e1killikleri haqk\u0131nda\u01f5\u0131 z\u00e1r\u00far ma\u01f5l\u0131wmatlar h\u00e1m qos\u0131msha etilip at\u0131r\u01f5an h\u00fajjetler dizimi k\u00f3rsetilgen bol\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p>Puqaralar h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslard\u0131\u0144 sha\u01f5\u0131mlar\u0131nda is sudta k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131l\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m sudta qor\u01f5awd\u0131\u0144 barl\u0131q t\u00farlerinen paydalan\u0131l\u01f5anl\u0131\u01f5\u0131, sonday-aq isti sheshiw ush\u0131n z\u00e1r\u00far dep esaplan\u01f5an basqa ma\u01f5l\u0131wmatlar beriliwi kerek.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q sudqa kelip t\u00fasken m\u00far\u00e1jatlar dizimnen \u00f3tkiziledi h\u00e1m bunda sheshiliwi Konstituciyal\u0131q sud w\u00e1killiklerine kirmeytu\u01f5\u0131n m\u00e1seleler boy\u0131nsha m\u00far\u00e1jatlar Konstituciyal\u0131q sud t\u00e1repinen \u00abFizikal\u0131q h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslard\u0131\u0144 m\u00far\u00e1jatlar\u0131 haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 N\u0131zamda belgilengen t\u00e1rtipte, qoy\u0131l\u01f5an m\u00e1selelerdi sheshiw w\u00e1killigine kiritilgen tiyisli m\u00e1mleketlik uy\u0131mlar\u01f5a, sh\u00f3lkemlerge yaki lawaz\u0131ml\u0131 shaxslar\u01f5a bes k\u00fanlik m\u00faddetten keshiktirmey jiberedi.<\/p>\n<p>Eger m\u00far\u00e1jat Konstituciyal\u0131q sudqa tiyisli bolsa, m\u00far\u00e1jat al\u0131n\u01f5an k\u00fannen baslap jeti k\u00fannen keshiktirmey on\u0131 \u00fayreniwge kirisedi. Bunda Konstituciyal\u0131q sudt\u0131\u0144 basl\u0131\u01f5\u0131 kelip t\u00fasken m\u00far\u00e1jatt\u0131 N\u0131zamda qoy\u0131l\u01f5an talaplar\u01f5a muwap\u0131ql\u0131\u01f5\u0131 k\u00f3z qarastan d\u00e1slepki t\u00e1rizde \u00fayreniw n\u00e1tiyjeleri boy\u0131nsha juwmaq tayarlawd\u0131 Konstituciyal\u0131q sudt\u0131\u0144 bir yaki bir neshe sudyas\u0131na taps\u0131r\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>M\u00far\u00e1jatt\u0131 k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w ush\u0131n qab\u0131l etiw yaki qab\u0131l etiwden bas tart\u0131w haqq\u0131nda Konstituciyal\u0131q sud uy\u01f5ar\u0131w\u0131 qab\u0131l etilip, egerde isti sud m\u00e1jilisinde k\u00f3riw ush\u0131n qab\u0131l etilgen ja\u01f5dayda uy\u01f5ar\u0131wda is boy\u0131nsha bayanatsh\u0131 sudya, isti k\u00f3riw s\u00e1nesi, sonday-aq isti k\u00f3riw ush\u0131n tayarlaw menen baylan\u0131sl\u0131 basqa m\u00e1seleler k\u00f3rsetiledi. Qab\u0131l etilgen uy\u01f5ar\u0131w haqq\u0131nda Konstituciyal\u0131q sud islerin j\u00fargiziw qatnas\u0131wsh\u0131lar\u0131 \u00fash k\u00fanlik m\u00faddette jazba formada xabardar etiledi.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q sud \u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Konstituciyas\u0131 h\u00e1m basqa n\u0131zamlar\u0131 menen \u00f3z w\u00e1killigine kiritilgen islerdi sud m\u00e1jilislerinde k\u00f3redi h\u00e1m sheshedi.<br \/>\nKonstituciyal\u0131q sud kollegiyal\u0131q uy\u0131m esaplanad\u0131 h\u00e1m ol islerdi sud m\u00e1jilisinde k\u00f3riwde barl\u0131q sudyalar qatnas\u0131w\u0131n talap etedi, lekin Konstituciyal\u0131q sudt\u0131\u0144 keminde bes sudyas\u0131 qatnasqan ja\u01f5dayda ol w\u00e1killikli bol\u0131p, islerdi k\u00f3riwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q sudt\u0131\u0144 sudyas\u0131 k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w predmeti bol\u01f5an h\u00fajjetti tayarlawda ilgeri x\u0131zmet waz\u0131ypas\u0131 sebepli qatnasqan bolsa, iste qatnas\u0131p at\u0131r\u01f5an t\u00e1replerdi\u0144 yaki basqa shaxst\u0131\u0144 tuw\u0131sqan\u0131 bolsa, isti\u0144 k\u00f3riliwi n\u00e1tiyjesinen shaxsan, tuwr\u0131dan yaki shetten m\u00e1pdar bolsa yamasa on\u0131\u0144 qal\u0131sl\u0131\u01f5\u0131na g\u00faman tuwd\u0131ratu\u01f5\u0131n basqa halatlar bar bolsa shetlestiriliwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>Konstituciyal\u0131q n\u0131zamn\u0131\u0144 39-statyas\u0131n\u0131\u0144 1-b\u00f3liminde k\u00f3rsetilgen halatlar bar bol\u01f5an ja\u01f5dayda Konstituciyal\u0131q sudt\u0131\u0144 sudyas\u0131 isti esitiw baslan\u0131w\u0131na shekem \u00f3zin \u00f3zi shetletiw haqq\u0131nda arza beriwi sh\u00e1rt.<br \/>\nIsti sudta k\u00f3riw processinde Konstituciyal\u0131q n\u0131zam\u01f5a kiritilgen processuall\u0131q normalarga \u00e1mel etilgen halda sud m\u00e1jilisi al\u0131p bar\u0131l\u0131p, barl\u0131q processuall\u0131q h\u00e1reketler \u00e1lbette sud m\u00e1jilisi bayanlamas\u0131na jaz\u0131lad\u0131.<br \/>\nSud isti k\u00f3riw juwma\u01f5\u0131na k\u00f3re m\u00e1sl\u00e1h\u00e1txana\u01f5a kirip, ol jerde k\u00f3pshilik daw\u0131s penen qab\u0131l etilgen qarar\u0131n oq\u0131p esittiredi.<\/p>\n<p>Juwmaq s\u0131pat\u0131nda ayt\u0131p \u00f3tiw laz\u0131m, m\u00e1mleketimizde unaml\u0131 t\u00e1rizde \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an ke\u0144 k\u00f3lemli reformalar j\u00e1nede jedellesiwge qaray j\u00faz tut\u0131p, insanlard\u0131\u0144 huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerin isenimli qor\u01f5aw kepilliklerin k\u00fasheyttiriw, \u00e1dil sudlaw\u01f5a erisiw d\u00e1rejesin as\u0131r\u0131w, j\u00e1miyet h\u00e1m m\u00e1mlekettegi barl\u0131q tarawlard\u0131 erkinlestiriw jedel k\u00f3riniste dawam etpekte.<\/p>\n<p>\u00d3ytkeni, bul ja\u0144a N\u0131zam menen puqaralar h\u00e1m yuridikal\u0131q shaxslar n\u0131zam olard\u0131\u0144 Konstituciyal\u0131q huq\u0131qlar\u0131 h\u00e1m erkinliklerin buz\u0131p at\u0131r dep esaplasa h\u00e1m de sudta k\u00f3riliwi tamamlan\u01f5an belgili bir iste qollan\u0131l\u01f5an bolsa h\u00e1m sudta qor\u01f5awd\u0131\u0144 barl\u0131q basqa t\u00farlerinen paydalan\u0131p bol\u0131n\u01f5an bolsa, n\u0131zamn\u0131\u0144 Konstituciya\u01f5a muwap\u0131ql\u0131\u01f5\u0131n tekseriw haqq\u0131nda\u01f5\u0131 sha\u01f5\u0131m menen Konstituciyal\u0131q sudqa m\u00far\u00e1jat etiw imakaniyat\u0131n jarat\u0131p beredi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Abatbay Ayapov<\/strong><br \/>\n<strong>Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131 sud\u0131 sudyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e1mleketimizde \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an reformalard\u0131\u0144 negizinde &#8211; insan huq\u0131qlar\u0131 qor\u01f5al\u0131w\u0131n\u0131\u0144 \u00fastinligi jatad\u0131. B\u00e1rshemizge belgili 2021 j\u0131l 27 aprelde qab\u0131l etilgen \u00ab\u00d3zbekstan Respublikas\u0131n\u0131\u0144 Konstituciyal\u0131q sud\u0131 haqq\u0131nda\u00bb\u01f5\u0131 Konstituciyal\u0131q n\u0131zam\u0131n\u0131\u0144 qab\u0131l etiliwi \u2013 M\u00e1mleketimizde al\u0131p bar\u0131l\u0131p at\u0131r\u01f5an ke\u0144 k\u00f3lemli demokratiyal\u0131q reformalard\u0131\u0144 \u00e1melge as\u0131r\u0131l\u0131w\u0131 n\u00e1tiyjesinde n\u0131zamsh\u0131l\u0131qt\u0131 liberallast\u0131r\u0131w h\u00e1m de Konstituciyada bekkemlengen insan huq\u0131q h\u00e1m erkinliklerin \u00e1melge as\u0131r\u0131wd\u0131\u0144 izshil dawam\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2810,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-2986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2987,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2986\/revisions\/2987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}