{"id":10576,"date":"2026-09-11T16:01:59","date_gmt":"2026-09-11T11:01:59","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=10576"},"modified":"2026-09-14T16:03:11","modified_gmt":"2026-09-14T11:03:11","slug":"sudqa-isenim-qay-jerden-baslanadi-adillik-qor%c7%b5aninan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/10576","title":{"rendered":"SUDQA ISENIM QAY JERDEN BASLANAD\u00cd? &laquo;\u00c1DILLIK QOR\u01f4AN\u00cd&raquo;NAN"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&laquo;\u00c1dil sudlaw &#8211; 2030&raquo; strategiyas\u0131nda belgilengen \u00e1hmiyetli tiykar\u01f5\u0131 ba\u01f5darlardan biri \u2013 bul &laquo;\u00c1dillik qor\u01f5an\u0131.&raquo;<\/p>\n<p>Bul t\u00fasinikti\u0144 \u00f3zinde \u00falken m\u00e1ni bar. Sebebi sud, e\u0144 ald\u0131 menen, insan huq\u0131qlar\u0131 menen n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin isenimli qor\u01f5aytu\u01f5\u0131n, h\u00e1r qanday t\u00e1sir h\u00e1m aralas\u0131wdan j\u0131raq bol\u01f5an bekkem s\u00fayenish bol\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p>B\u00fagingi sud-huq\u0131q reformalar\u0131n\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 maqseti de &#8211; insand\u0131 sudqa emes, sudt\u0131 insan\u01f5a j\u00e1ne de jaq\u0131nlast\u0131r\u0131w bol\u0131p tab\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>Puqara \u00f3z huq\u0131qlar\u0131 menen m\u00e1plerin qor\u01f5aw ush\u0131n sudqa m\u00far\u00e1jat etiwde art\u0131qsha \u00e1weregershilik, byurokratiyal\u0131q tosq\u0131nl\u0131qlar\u01f5a ush\u0131ramaw\u0131 kerek. Us\u0131 maqsette sudlar\u01f5a m\u00far\u00e1jat etiw t\u00e1rtibin \u00e1piway\u0131last\u0131r\u0131w, &laquo;bir ayna&raquo; principin ke\u0144eytiw, sudlard\u0131 xal\u0131qqa jaq\u0131nlast\u0131r\u0131w h\u00e1m al\u0131s aymaqlarda jasap at\u0131r\u01f5an puqaralar ush\u0131n da \u00e1dil sudlawdan paydalan\u0131w imkaniyat\u0131n ke\u0144eytiwge ayr\u0131qsha itibar qarat\u0131lmaqta.<\/p>\n<p>Bul jerde j\u00e1ne bir \u00e1hmiyetli m\u00e1sele bar. Sudqa m\u00far\u00e1jat etken insan, b\u00e1rinen bur\u0131n, on\u0131\u0144 s\u00f3zi t\u0131\u0144lan\u0131w\u0131n, isine qal\u0131s h\u00e1m \u00e1dil baha beriliwin k\u00fatedi. Son\u0131\u0144 ush\u0131n sud procesinde t\u00e1replerdi\u0144 te\u0144ligi, h\u00e1r bir d\u00e1lil h\u00e1m sebepke qal\u0131s baha beriw, islerdi aq\u0131l\u01f5a u\u01f5ras m\u00faddetlerde k\u00f3rip sh\u0131\u01f5\u0131w \u00falken \u00e1hmiyetke iye.<\/p>\n<p>Sud qararlar\u0131 da puqara ush\u0131n t\u00fasinikli bol\u0131w\u0131 kerek. Qarar qanshelli quramal\u0131 huq\u0131q\u0131y h\u00fajjet bolmas\u0131n, on\u0131\u0144 mazmun\u0131 an\u0131q, logikal\u0131q h\u00e1m ayq\u0131n bayan etilse, insan \u00f3z huq\u0131q h\u00e1m minnetlemelerin jaqs\u0131raq a\u0144layd\u0131.<\/p>\n<p>\u00c1lbette, &laquo;\u00c1dillik qor\u01f5an\u0131&raquo;n\u0131\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli ba\u01f5analar\u0131nan biri &#8211; sudyan\u0131\u0144 \u01f5\u00e1rezsizligi bol\u0131p esaplanad\u0131. Sudya qarar qab\u0131l etiwde tek \u01f5ana n\u0131zam\u01f5a, is boy\u0131nsha toplan\u01f5an d\u00e1lillerge h\u00e1m \u00f3zini\u0144 huq\u0131q\u0131y isenimine s\u00fayenedi. On\u0131\u0144 isine h\u00e1r qanday s\u0131rtq\u0131 t\u00e1sir yamasa aralas\u0131w\u01f5a jol qoy\u0131lmaw\u0131 &#8211; \u00e1dil sudlawd\u0131\u0144 e\u0144 \u00e1hmiyetli kepili bol\u0131p esaplanad\u0131.<br \/>\nSon\u0131\u0144 menen birge, sudyalard\u0131 sudlaw\u01f5a tikkeley baylan\u0131sl\u0131 bolma\u01f5an waz\u0131ypalardan azat etiw, sudlard\u0131\u0144 sh\u00f3lkemlestiriwshilik h\u00e1m h\u00e1kimshilik jum\u0131s\u0131n n\u00e1tiyjeli sh\u00f3lkemlestiriw de sud erkinligin bunnan b\u0131lay da bekkemlewge x\u0131zmet etedi.<\/p>\n<p>Sud tek \u01f5ana tart\u0131st\u0131 sheshetu\u01f5\u0131n m\u00e1keme emes. Sud &#8211; insann\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131, q\u00e1dir-q\u0131mbat\u0131 h\u00e1m n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin qor\u01f5aytu\u01f5\u0131n \u00e1hmiyetli m\u00e1mleketlik institut.<\/p>\n<p>Us\u0131 m\u00e1niste, &laquo;\u00c1dillik qor\u01f5an\u0131&raquo; &#8211; tek \u01f5ana atama emes. On\u0131\u0144 tiykar\u0131nda an\u0131q maqset j\u00e1mlengen: insan huq\u0131qlar\u0131n\u0131\u0144 \u00fastinligin t\u00e1miyinlew, n\u0131zam \u00fastinligin bekkemlew h\u00e1m erkin sudlawd\u0131 kepillew.<\/p>\n<p>\u00c1dillikti\u0144 haq\u0131yq\u0131y \u00f3lshemi bolsa &#8211; h\u00e1r bir insann\u0131\u0144 huq\u0131q\u0131 n\u0131zam ald\u0131nda birdey qor\u01f5al\u01f5an\u0131nda k\u00f3rinedi. Sudqa isenim bekkem bolsa, j\u00e1miette n\u0131zam\u01f5a isenim de bekkem bolad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Jetkinshek QD\u00cdRNIYAZOV,<\/strong><br \/>\n<strong>j\u0131nayat isleri boy\u0131nsha Shomanay rayon\u0131 sud\u0131n\u0131\u0144 tergew sudyas\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &laquo;\u00c1dil sudlaw &#8211; 2030&raquo; strategiyas\u0131nda belgilengen \u00e1hmiyetli tiykar\u01f5\u0131 ba\u01f5darlardan biri \u2013 bul &laquo;\u00c1dillik qor\u01f5an\u0131.&raquo; Bul t\u00fasinikti\u0144 \u00f3zinde \u00falken m\u00e1ni bar. Sebebi sud, e\u0144 ald\u0131 menen, insan huq\u0131qlar\u0131 menen n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin isenimli qor\u01f5aytu\u01f5\u0131n, h\u00e1r qanday t\u00e1sir h\u00e1m aralas\u0131wdan j\u0131raq bol\u01f5an bekkem s\u00fayenish bol\u0131w\u0131 kerek. B\u00fagingi sud-huq\u0131q reformalar\u0131n\u0131\u0144 tiykar\u01f5\u0131 maqseti de &#8211; insand\u0131 sudqa emes, sudt\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10577,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-10576","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10578,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576\/revisions\/10578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}