{"id":10446,"date":"2026-08-25T12:40:22","date_gmt":"2026-08-25T07:40:22","guid":{"rendered":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/?p=10446"},"modified":"2026-08-25T12:45:06","modified_gmt":"2026-08-25T07:45:06","slug":"shanaraq-tinishli%c7%b5i-jamiyet-turaqlili%c7%b5i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/archives\/10446","title":{"rendered":"SHA\u0143ARAQ T\u00cdN\u00cdSHL\u00cd\u01f4\u00cd \u2013 J\u00c1MIYET TURAQL\u00cdL\u00cd\u01f4\u00cd"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131n\u0131\u0144 76-statyas\u0131nda sha\u0144araq j\u00e1miyetti\u0144 tiykar\u01f5\u0131 buw\u0131n\u0131 ekeni h\u00e1m m\u00e1mleket qor\u01f5aw\u0131nda bol\u0131w\u0131 belgilengen. Bul norma sha\u0144araqta t\u0131n\u0131shl\u0131q, \u00f3z-ara h\u00farmet h\u00e1m tat\u0131wl\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinlew tek \u01f5ana jeke emes, al j\u00e1miyet ush\u0131n da \u00falken \u00e1hmiyetke iye ekenin k\u00f3rsetedi. Sonday-aq, Konstituciyada er adam h\u00e1m hayald\u0131\u0144 nekede te\u0144 huq\u0131ql\u0131 ekeni belgilep qoy\u0131l\u01f5an. Demek, sha\u0144araql\u0131q kelispewshiliklerdi sheshiwde h\u00e1r eki t\u00e1repti\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen m\u00e1plerin h\u00farmet etiw \u00e1hmiyetli.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u0144araq insan \u00f3mirindegi e\u0144 \u00e1hmiyetli sociall\u0131q ortal\u0131qlardan biri. Onda insan mehir, h\u00farmet, isenim h\u00e1m \u00f3z-ara qollap-quwatlawd\u0131 sezedi. Biraq, t\u00farli minez, d\u00fanyaqaras, z\u00e1r\u00farlik h\u00e1m turm\u0131sl\u0131q k\u00f3zqaraslard\u0131\u0144 soql\u0131\u01f5\u0131s\u0131w\u0131 n\u00e1tiyjesinde sha\u0144araqta tart\u0131sl\u0131 ja\u01f5daylar da j\u00fazege keliwi m\u00famkin. Bunday kelispewshilikler \u00f3z waqt\u0131nda dur\u0131s sheshilmese, sha\u0144araq a\u01f5zalar\u0131 aras\u0131nda\u01f5\u0131 qatnas\u0131qlar\u01f5a unams\u0131z t\u00e1sir k\u00f3rsetiwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u0144araql\u0131q kelispewshiliklerdi\u0144 kelip sh\u0131\u01f5\u0131w\u0131na t\u00farli faktorlar sebep bolad\u0131. Son\u0131\u0144 ishinde, erli-zay\u0131pl\u0131lar aras\u0131nda\u01f5\u0131 \u00f3z-ara t\u00fasinbewshilik, finansl\u0131q q\u0131y\u0131nsh\u0131l\u0131qlar, jum\u0131ss\u0131zl\u0131q, turm\u0131sl\u0131q mashqalalar, perzent t\u00e1rbiyas\u0131na h\u00e1r q\u0131yl\u0131 qatnas, tuw\u0131sqanlard\u0131\u0144 sha\u0144araql\u0131q turm\u0131sqa art\u0131qsha aralas\u0131w\u0131, isenimsizlik h\u00e1m s\u00f3ylesiwdi\u0144 jetispewshiligi us\u0131lard\u0131\u0144 qatar\u0131na kiredi. Ay\u0131r\u0131m ja\u01f5daylarda bolsa kishi kelispewshilikler j\u0131ynal\u0131p bar\u0131p, \u00falken kelispewshilikke aylan\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tart\u0131st\u0131\u0144 \u00f3zi h\u00e1r day\u0131m sha\u0144araqt\u0131\u0144 buz\u0131l\u0131w\u0131na al\u0131p keletu\u01f5\u0131n unams\u0131z ja\u01f5day emes. Mashqalan\u0131 t\u0131n\u0131sh jol menen dodalaw h\u00e1m bir-birin t\u0131\u0144law arqal\u0131 kelispewshilikti saplast\u0131r\u0131w m\u00famkin. Tiykar\u01f5\u0131 mashqala kelispewshilik waqt\u0131nda aq\u0131retlew, qorq\u0131t\u0131w, zorl\u0131q yamasa bir-birin kemsitiw s\u0131yaql\u0131 us\u0131llard\u0131\u0144 qollan\u0131l\u0131w\u0131nda bol\u0131p esaplanad\u0131. Bunday qatnas\u0131qlar sha\u0144araqta\u01f5\u0131 isenim h\u00e1m h\u00farmetti t\u00f3menletedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u0144araql\u0131q kelispewshiliklerdi\u0144 e\u0144 \u00falken t\u00e1sirlerinen biri perzentler psixologiyas\u0131nda k\u00f3rinedi. Turaql\u0131 j\u00e1njel ortal\u0131\u01f5\u0131nda \u00f3sken balada qorq\u0131w, q\u00e1weterleniw, \u00f3zine isenimsizlik h\u00e1m oq\u0131w\u01f5a q\u0131z\u0131\u01f5\u0131wsh\u0131l\u0131qt\u0131\u0144 t\u00f3menlewi s\u0131yaql\u0131 ja\u01f5daylar baqlan\u0131w\u0131 m\u00famkin. Son\u0131\u0144 ush\u0131n ata-ana tek \u01f5ana \u00f3z qatnas\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda emes, al perzentlerini\u0144 ruwx\u0131y q\u00e1terjaml\u0131\u01f5\u0131 haqq\u0131nda da oylaw\u0131 kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sha\u0144araqta salamat ortal\u0131qt\u0131 saqlaw ush\u0131n, b\u00e1rinen bur\u0131n, n\u00e1tiyjeli qar\u0131m-qatnast\u0131 jol\u01f5a qoy\u0131w z\u00e1r\u00far. H\u00e1r bir sha\u0144araq a\u01f5zas\u0131 \u00f3z pikirin sab\u0131rl\u0131l\u0131q penen bayan etiwi, basqalard\u0131\u0144 pikirin bolsa h\u00farmet penen t\u0131\u0144law\u0131 kerek. Mashqalan\u0131 sheshiwde &laquo;kim ay\u0131pl\u0131?&raquo; degen sorawdan g\u00f3re, &laquo;m\u00e1seleni qalay sheshemiz?&raquo; degen k\u00f3zqaras k\u00f3birek n\u00e1tiyje beredi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonday-aq, sha\u0144araq a\u01f5zalar\u0131 aras\u0131nda isenim h\u00e1m juwapkershilikti bekkemlew \u00e1hmietli. Erli-zay\u0131pl\u0131lar bir-birini\u0144 miynetin h\u00e1m \u00falesin q\u00e1dirlewi, \u00e1hmietli qararlard\u0131 ilaj\u0131 bol\u01f5an\u0131nsha birgelikte qab\u0131l etiwi kerek. Finansl\u0131q m\u00e1seleler, perzent t\u00e1rbiyas\u0131 h\u00e1m turm\u0131sl\u0131q waz\u0131ypalar boy\u0131nsha ald\u0131nnan kelisip al\u0131w k\u00f3plegen t\u00fasinbewshiliklerdi\u0144 ald\u0131n al\u0131w\u0131 m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Eger kelispewshilik \u00f3z betinshe sheshilmese, sha\u0144araql\u0131q psixolog, mediator yamasa basqa tiyisli q\u00e1nigege m\u00far\u00e1jat etiw de paydal\u0131. Q\u00e1nige ja\u01f5day\u01f5a qal\u0131s baha berip, t\u00e1replerge mashqalan\u0131 t\u0131n\u0131sh h\u00e1m konstruktivlik t\u00e1rizde sheshiwge j\u00e1rdem beriwi m\u00famkin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kelispewshilik &#8211; bul sha\u0144araqt\u0131\u0144 tamamlan\u0131w\u0131 emes, al ja\u0144a basq\u0131shqa \u00f3tiw ush\u0131n signal dep t\u00fasiniw kerek. Salamat sha\u0144araq ul\u0131wma ur\u0131spaytu\u01f5\u0131n emes, al kelispewshiliklerden dur\u0131s juwmaq sh\u0131\u01f5aratu\u01f5\u0131n sha\u0144araq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sud \u00e1meliyat\u0131 son\u0131 k\u00f3rsetedi, sha\u0144araql\u0131q kelispewshilikler tek erli-zay\u0131pl\u0131lar aras\u0131nda\u01f5\u0131 kelispewshilik penen sheklenip qalmayd\u0131. Bunday kelispewshilikler nekeden aj\u0131rat\u0131w, aliment \u00f3ndiriw, atal\u0131qt\u0131 belgilew, perzentti\u0144 kim menen jasaw\u0131n belgilew, bala menen k\u00f3riw t\u00e1rtibin belgilew, ul\u0131wma m\u00falkti b\u00f3liw h\u00e1m basqa da huq\u0131q\u0131y m\u00e1selelerge al\u0131p keliwi m\u00famkin. Son\u0131\u0144 ush\u0131n h\u00e1r qanday sha\u0144araql\u0131q kelispewshilikti sheshiwde, b\u00e1rinen bur\u0131n, sha\u0144araq a\u01f5zalar\u0131n\u0131\u0144 huq\u0131qlar\u0131 menen n\u0131zaml\u0131 m\u00e1plerin, \u00e1sirese, erjetpegen perzentlerdi\u0144 m\u00e1pin qor\u01f5aw \u00falken \u00e1hmiyetke iye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Juwmaqlap aytqanda, sha\u0144araql\u0131q qatnas\u0131qlard\u0131 bekkemlew h\u00e1r bir sha\u0144araq a\u01f5zas\u0131n\u0131\u0144 juwapkershiligi bol\u0131p esaplanad\u0131. \u00d3z ara h\u00farmet, sab\u0131r-taqat, ash\u0131q s\u00f3ylesiw h\u00e1m keshire biliw sha\u0144araqta\u01f5\u0131 k\u00f3plegen kelispewshiliklerdi\u0144 ald\u0131n al\u0131w\u01f5a x\u0131zmet etedi. E\u0144 \u00e1hmiyetlisi, h\u00e1r qanday kelispewshilikte insan q\u00e1diri, sha\u0144araq t\u0131n\u0131shl\u0131\u01f5\u0131 h\u00e1m perzentler m\u00e1pi \u00fastin bol\u0131w\u0131 kerek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Azamat ABDIRASULIEV,<\/strong><br \/>\n<strong>Puqaral\u0131q isleri boy\u0131nsha Qo\u0144\u0131rat rayonlararal\u0131q sud\u0131 basl\u0131\u01f5\u0131<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Konstituciyas\u0131n\u0131\u0144 76-statyas\u0131nda sha\u0144araq j\u00e1miyetti\u0144 tiykar\u01f5\u0131 buw\u0131n\u0131 ekeni h\u00e1m m\u00e1mleket qor\u01f5aw\u0131nda bol\u0131w\u0131 belgilengen. Bul norma sha\u0144araqta t\u0131n\u0131shl\u0131q, \u00f3z-ara h\u00farmet h\u00e1m tat\u0131wl\u0131qt\u0131 t\u00e1miyinlew tek \u01f5ana jeke emes, al j\u00e1miyet ush\u0131n da \u00falken \u00e1hmiyetke iye ekenin k\u00f3rsetedi. Sonday-aq, Konstituciyada er adam h\u00e1m hayald\u0131\u0144 nekede te\u0144 huq\u0131ql\u0131 ekeni belgilep qoy\u0131l\u01f5an. Demek, sha\u0144araql\u0131q kelispewshiliklerdi sheshiwde h\u00e1r eki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10450,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-10446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-janaliqlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10446"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10453,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10446\/revisions\/10453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qaraqalpaqstan.sud.uz\/qql\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}